Reportage Langlaufen in Noorwegen

Het is waar: alle Noren langlaufen

Bij de WK noordse onderdelen blinken de Noren uit. Volstrekt logisch. Zodra er sneeuw ligt, bindt de Noor de ski’s onder.

Johannes Hoesflot Klaebo wint de 1.6 sprint in Seefeld. Beeld Getty Images

In de metro op weg naar de Holmenkollen, de ­skischans van Oslo, word je pardoes geattendeerd op de mare dat Noorse kinderen met ski’s aan de voeten worden geboren. Laten we zeggen: opgevoed.

Het sneeuwt, het vriest een graad of wat, maar om 2 uur in de middag spelen de kinderen, 5, 6 jaar oud, buiten. Ingepakt in dik dons stappen ze rond op het schoolplein. Op langlauflatten. Zoals ze in Nederland op een loopfiets of driewieler zitten. Het oogt volkomen natuurlijk, zoals even later ook een bejaard echtpaar uitstapt, met twee paar smalle latten onder de arm. Het wordt een middagje recreëren in de sneeuw. Want dat doet de Noor, met duizenden tegelijk.

‘Langlauf, wat ze hier crosscountry en langrenn noemen, is de echte Noorse passie. Het is, als er veel sneeuw gevallen is, net zo’n gekkenhuis als wanneer er in Nederland ijs ligt. Dan kan de vijand op een zaterdagmiddag het land binnenvallen en dan weet niemand dat het gebeurt. Want iedereen staat op het ijs. Zoals ze hier op zo’n vrije middag de sneeuw ingaan’, vertelt Gertjan Ettema, bewegingswetenschapper aan de Universiteit van Trondheim die met zijn onderzoeken naar droogtraining midden in het Noorse sportleven staat.

WK in Seefeld

Noorwegen, na een forse sneeuwperiode rond de Kerst al twee maanden volkomen wit, is momenteel in de ban van de sport waarin de Noren uitblinken. De WK noordse ski in Seefeld, Oostenrijk, worden gedomineerd door de Noorse langlaufers. Er is goud op de schans en in de noordse combinatie. Maar het grote geweld is er in de langlauf. Tot donderdag werden ­zeven van de acht nummers skiloop in de Oostenrijkse bergstad gewonnen door Noren. Gisteren was er een onverwachte nederlaag op de 4 x 5 kilometer estafette bij de vrouwen.

Het was niet zomaar een rimpel. De wereldtitel ging naar Zweden, buurland, rivaal. ‘Dat is een wedstrijd in een wedstrijd’, zegt Age Skinstad, de bondscoach van Noorwegen tot 2016 en tegenwoordig tv-analist. ‘Die strijd met Zweden is op zulke dagen ons echte doel. Het geeft, voor Noren ­althans, een extra dimensie aan het crosscountry skiën.’

Het gesprek in Oslo gaat over de overheersing van de Noren op de smalste latten van de skisport. Skinstad: ‘Er is en er wordt geschreven dat onze dominantie niet goed zou zijn voor de sport. Maar kijk naar schaatsen en de Nederlanders, het sprinten en de Jamaicanen, het basketbal en de Amerikanen, de Kenianen op de langere atletiekafstanden. Je hebt nu eenmaal sporten die door één natie worden gedomineerd. En in de crosscountry is dat Noorwegen.’

Het in Nederland geuite gevoel dat schaatsen in het verleden, de dagen van Andersen, Maier en Stensen, de grote sport van het Scandinavische land was, tot de langlauf boven kwam drijven, wordt door Skinstad tegengesproken. ‘Schaatsen is nooit groter geweest dan crosscountry. Beide sporten waren groot hier. Voor mijn gevoel hebben de Winterspelen van 1994 in Lillehammer, met de successen van Vegard Ulvang en Björn Daehlie, crosscountry voorbij het schaatsen gebracht. Maar het echt grote verschil tussen deze twee wintersporten is dat de langlauf door Noren wordt beoefend wordt. Het is volkssport. Dat geldt niet voor schaatsen.’

Crosscountry in Noorwegen is wat fietsen in Nederland is. Skinstad, ­directeur van skiwaxfabriek Swix: ‘In andere landen bewegen mensen door de racefiets te pakken dan wel hard te lopen. Maar in Noorwegen doe je aan skiën. En met skiën bedoelen wij langlauf, het lopen op ski’s. Dat kun je bij ons zes maanden per jaar. Van half oktober tot diep in april, op sommige plekken zelfs tot half mei. Het is onze outdoorsport. Wij zijn een buitenvolk. Niet dat we gezonder zijn dan andere mensen. Ik zeg: het draait om geluk in het leven.’

Het langgerekte land, van noord naar zuid zo lang als de afstand Amsterdam-Sevilla, herbergt vele plekken om sportgeluk te vinden. Skinstad: ‘Dit is een actief volk dat er in de weekeinden op uit trekt. Waar vroeger voor hotels gekozen werd, hebben de Noren nu een tweede huis in de provincie, in de natuur waar sporen trekken voor en door langlaufers een belangrijke activiteit is.’

Veel van de Noorse overheersing komt voort uit ervaring, harding, materiaalkennis, toegepaste wetenschap en uit de grote voorbeelden, de nationale helden. Marit Björgen en Björn Daehlie zijn ongeëvenaard qua olympisch langlaufsucces. Zij hebben de meeste olympische wintermedailles achter de naam (15 om 12).

Nieuwe lichting

Skinstad, de oud-coach, zegt dat elke generatie een grote Noorse ster voortbrengt, ‘let op de lichting 1996 met Johannes Hoesflot Klaebo die in ­Pyeongchang al driemaal olympisch goud greep’. Maar hij spreekt ook zijn verbazing uit dat een land als Rusland, met zijn kou en 142 miljoen inwoners, Noorwegen (5,3 miljoen inwoners) niet kan verslaan.

Halvor Lea, perschef van de Noorse olympische ploeg zegt hem dat na. ‘Onze opleiding en topsportaanpak zijn ongetwijfeld bijzonder, maar het zou niet mogen dat een land met 140 miljoen inwoners de Noren moet voorlaten. Rusland heeft z­oveel meer keuze uit talent. Maar dat geldt natuurlijk ook voor de Verenigde Staten. Ons clubsysteem is zo slecht nog niet.’

Eén groot land krijgt een duwtje in de rug van Noorwegen. China heeft veertig roeiers naar Scandinavië gestuurd die omgeschoold moeten worden voor de Olympische Winterspelen van 2022 in Beijing. Het lijkt op het schaatsersplan dat de Nederlandse coaches Koops en Tijssen in Canada uitvoeren.

Skinstad: ‘De Chinezen ontwikkelen zich snel. Vergis je niet. Op de WK onder 23 in biatlon, langlauf met een geweer, won China al goud. En hier in Noorwegen heb je Chinese meisjes die het podium halen in de nationale beker. Maar 2022 komt te snel voor China.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.