'Het is veel te veel geweest'

Het gaat weer goed met de atleet Dafne Schippers (24), opgekrabbeld uit een zwart gat. Vrijdagavond rent ze op het EK-atletiek 'haar' 200 meter. Lees dit interview uit april terug. 

Beeld Carmen Kemmink

Dafne Schippers las laatst de biografie van oud-judoka Edith Bosch. 'Ik dacht altijd dat ik de enige was met sommige gevoelens, maar ik herkende zo veel in dat boek. Soms win je een wedstrijd en voel je je de volgende ochtend toch nog hetzelfde als drie dagen daarvoor. Ik vroeg me dan af: hoe kan dat? Moet ik nu niet veel blijer zijn? Kennelijk had Edith dat ook. Je denkt dat je wereld zal veranderen op het moment dat je wint, maar dat blijkt niet zo te zijn. En ik vergeet soms te genieten. Maar hoe doe je dat eigenlijk, bewust genieten?'

Schippers zit buiten in het zonnetje, voor de kantine van Sportcentrum Papendal. Ze is net komen aanrijden in een grote glimmende auto, nieuw, van haar sponsor. Ze draagt een blauwe sweater waarop het woord 'Draak' staat. Om haar nek de ketting met witgouden Olympische ringen die ze van haar ouders kreeg toen ze zich kwalificeerde voor de Spelen van 2012 - destijds nog als meerkampster. Schippers: 'De meeste atleten nemen op zo'n moment een tatoeage met de vijf ringen, dus mijn ouders dachten: laten we haar maar snel een ketting geven.' Ze lacht er uitbundig om. Na de Spelen in 2012 liet de familie Schippers een diamantje in de ketting zetten, na Rio 2016 nog een.

CV Dafne Schippers

15 juni 1992 geboren in Utrecht.
2001 lid van atletiekvereniging Hellas.
2010-2012 lerarenopleiding pabo, niet afgemaakt.
2010 Nederlands kampioen 60 meter indoor, wereldkampioen meerkamp bij de junioren.
2011 Europees kampioen meerkamp junioren.
2011 NOC*NSF Young Talent Award en voor de eerste keer KNAU-atleet van het jaar. Wint ook in 2012, 2013, 2014 en 2015.
2012 Olympische Spelen Londen, wordt 11de op de meerkamp en zesde met de 4 x 100 meter estafetteploeg.
2013 brons bij WK zevenkamp.
2014 goud op 100 en 200 meter EK Zürich, Europees atlete van het jaar.
2015 wint Diamond League, EK Indoor 60 meter, goud op 200 meter tijdens WK in Peking, zilver op de 100 meter. Europees atlete van het jaar, Nederlands sportvrouw van het jaar, nominatie. World Athlete of the Year.
2016 zilver WK indoor Portland, tijdens Olympische Spelen Rio vijfde op 100 meter, tweede op 200 meter en uitgeschakeld in series 4 x 100 estafette.
2017 verdedigt bij WK in Londen haar titel op de 200 meter.

Dafne Schippers woont in Arnhem en is single.

9 mei verschijnt Dafne likes bij uitgeverij Carrera Culinair.

Waar bewaar je de zilveren medaille voor de 200 meter sprint die je in Rio won?
'Die ligt bij mijn ouders, geloof ik. Als het goed is in het kastje onder de televisie, tussen nog wat andere medailles.'

Is er al een moment geweest dat je er echt blij mee was?
'Ik sprint nog niet zo lang, dus dan is een medaille winnen best bijzonder. En ik merk dat mensen het knap vinden dat ik me als blanke vrouw staande houd in het sprintgeweld.'

Nu spreekt de rationele Dafne.
'Ja.'

'Voor Dafne was maar één medaille goed genoeg', zei je broer en manager Derek.
'Goud, ja. Het voordeel is dat mijn motivatie nu nog vijf keer zo groot is om dat de volgende keer wél te winnen.'

In 2010 wordt ze wereldkampioen junioren, op de zevenkamp. Ze is dan van plan om ook zes jaar later, tijdens de Olympische Spelen van Rio, als meerkamper van start te gaan. Pas vijftien maanden vóór Rio legt Schippers zich officieel toe op de sprintafstanden. In die zomer van 2015 wint ze meteen goud op de 200 meter tijdens het WK in Peking. Haar tijd is een Europees record, bij de 100 meter pakt ze ook nog zilver. 'Op het moment dat Dafne het WK won, kwam de wereld binnen', zal haar coach Bart Bennema later in de Volkskrant zeggen.

Schippers wordt Europees en Nederlands sportvrouw van het jaar. Een Belgische krant noemt haar de 'witte merel tussen de zwarte gazellen', op de Duitse tv gaat het over 'Die Fliegende Holländerin'. Weekblad Elsevier roept haar uit tot Nederlander van het Jaar - als opvolger van de Rotterdamse burgemeester Ahmed Aboutaleb. Vogue zet 'de snelste vrouw op aarde' in goud gekleed op de cover. Ze mag bij de koning eten en bij Linda de Mol, ze wordt gebeld door de premier en gekleed door Jan Taminiau, die ook voor Máxima ontwerpt. Sponsor Nike vliegt haar businessclass de wereld rond om commercials te schieten, haar foto's hangen huizenhoog in hun flagshipstores.

Intussen probeert iedereen het succes van het witte meisje uit Utrecht te verklaren. De 'geweldige hamstrings', haar lange ledematen en korte bovenlijf, de van nature stijve rug, de 'holling' in haar voet, snelle spiervezels, turbodijen.

In de nacht van 13 augustus 2016 zetten 780 duizend Nederlanders rond half vier hun televisie aan, een eeuwrecord, en zien dat Schippers vijfde wordt op de 100 meter. Een paar nachten later volgen 630 duizend mensen live hoe ze haar felgele spikes wegsmijt nadat ze tweede is geworden op haar favoriete afstand, de 200 meter. Het is de eerste Nederlandse medaille op een atletieknummer sinds 1992, toch overheerst bij tv-kijkend Nederland heel even vooral het gevoel van teleurstelling.

Dafne op de cover van Vogue Beeld Marc de Groot

Heb jij die 100 en 200 meter nog vaak teruggezien?
'Nee, nooit. In tv-programma's kwamen er weleens stukjes voorbij, maar zelf kijk ik er niet meer naar. Ik weet hoe het is gegaan.'

In de aanloop naar de Spelen werden de verwachtingen nogal opgepompt. Op een gegeven moment leek het alsof je dat goud alleen nog even hoefde op te halen. Wat opviel was dat jij, vrij on-Hollands, de verwachtingen niet temperde. Had je die druk nodig?
'Ergens wel, denk ik. Zenuwen peppen me op. En ik verwacht al zoveel van mezelf dat verwachtingen van anderen me niet meer in de weg zitten.'

Kort voordat je de 100 meter liep, raakte je geblesseerd. Wat denk je dat er was gebeurd zonder die liesblessure?
'Dat durf ik niet te zeggen. Ik wil dat ook totaal niet de schuld geven. Op het belangrijkste moment in mijn leven overkomt me zoiets, terwijl ik normaal gesproken weinig blessures heb. Maar daarna heb ik niet de ultieme race gelopen op het moment dat het moest, punt.'

Kúnnen winnen is misschien ook heel wat anders dan moeten winnen.
'Alles wat geen goud was, zou een teleurstelling zijn voor de buitenwereld. Ergens is dat best gek.'

Jouw reactie na die 200 meter was ook on-Hollands. Niet een 'tweede is ook mooi', maar je werd razend. Je smeet met je schoenen, keek NOS-verslaggever Jeroen Stekelenburg amper aan in het interview na afloop.
'Op dat soort momenten ben ik ook explosief, ja. Ik had het gevoel dat hij mijn emoties wilde zien, me wilde prikkelen, terwijl ik dacht: laat me gewoon alsjeblieft even met rust. Ze vragen naar je gevoel, maar op zo'n moment, meteen na een race, vóél je niets. Je bent boos, blij of verdrietig, een van die drie, maar hoe kun je dat twee minuten na de finish al analyseren?'

Ze roert in haar koffie, kijkt over het vers gemaaide gras naar de heuvels verderop, waar wordt gegolfd. Zegt: 'Na de finish had ik een soort black-out. Er is geen moment om eerst even tot jezelf te komen. Terwijl: ik wilde alleen maar wég.'

Heb je ooit overwogen te stoppen?
'Na de Spelen heb ik mezelf natuurlijk wel afgevraagd waarom ik het nog deed. Is het leuk? Nee. Waarom doe ik het dan? Geen idee. Zoek het allemaal maar uit. Maar toen was ik moe en dwars, zat ik niet goed in mijn vel.'

Kun je daar meer over vertellen?
'Nadat ik wereldkampioen werd in 2015 is mijn leven compleet veranderd. Ineens vindt iedereen iets van je. Pas na Rio kwam dat besef echt binnen. Het is moeilijk geweest om dat aan te kunnen.'

Beeld Carmen Kemmink

Behalve bekend om je prestaties werd je een BN'er, zeker toen je een relatie kreeg met dj Nicky Romero.
'Het kwam allemaal tegelijk. Echt álles was anders. Werd er gevraagd of Nick en ik mee wilden doen aan Dance, Dance, Dance. En of ze onze tuin konden komen verbouwen voor Eigen Huis & Tuin. Alsof je daar wel even tijd voor maakt, vlak voor de Spelen.

'Ik heb veel gehad aan het etentje bij Linda de Mol, met een aantal andere Olympische sporters. Zij weet ook hoe het is om altijd overal te worden bekeken. Vroeger liep ik in joggingbroek met de hond, nu ga ik niet meer zonder make- up de deur uit. En als ik in een restaurant heb afgesproken, vraag ik me vaak af of ik er eigenlijk wel zin in heb, al die mensen om me heen. Veel van wat Linda vertelde was zo herkenbaar. Je probeert er professioneel mee om te gaan; iedereen een foto of handtekening. Maar als je het een keertje niet doet, komen er meteen verhalen. Voor mij is het niet per se belangrijk dat iedereen me aardig vindt. Maar ik ben ook verre van arrogant, dus zo wil ik niet gezien worden.'

Je hebt beveiliging op de baan als je wedstrijden loopt, begreep ik.
'Ik doe het liever niet, maar soms kan het niet anders. Bij het NK Indoor hadden ze vorig jaar een speciaal Dafne Schippers-vak gemaakt en honderd kinderen uitgenodigd, die met me op de foto mochten. Toen ik er kwam, stonden er vijfhonderd kinderen plus hun ouders. Ik raakte ingesloten, kon geen kant meer op. In de kantine stonden nóg meer mensen. Omdat ik licht claustrofobisch ben, was dat een nare ervaring. Voor mij, maar ook voor de fans. Ik ben uiteindelijk door de beveiliging ontzet. Dat was zo'n moment waarop ik dacht: het is een andere wereld geworden. Sindsdien regelen we alles van tevoren heel strak. En bij events van Nike is er sowieso beveiliging.'

'Met de wereldtitel kwam de wereld binnen', zei je coach Bennema, die jou als 15-jarige ontdekte.
'En vervolgens moet je zelf uitzoeken hoe je daarmee omgaat. Op de baan ben ik vol zelfvertrouwen, wil ik wél vooraan staan. Bij mij als persoon past dat niet. Maar dat werd wel van me verwacht.'

Heb je begeleiding gehad van een sportpsycholoog of mediatrainer?
'Misschien ben ik daar eigenwijs in, maar ik denk: jullie hebben het zelf niet meegemaakt, dus waarom zouden jullie me dan kunnen vertellen hoe ik het moet doen?'

Ze lacht. Een sympathieke, vrolijke blik. Behalve sprintkanon is Schippers vooral nog een jonge vrouw van 24. Die met twee vriendinnen een appartement deelt in Arnhem, maar ook nog vaak bij haar ouders slaapt. Die op Twitter en Instagram foto's post van mooie vlinders, of een gezellige middag koffiedrinken met haar moeder. Die kinderen krijgen als grootste droom voor na haar sportcarrière noemt.

En die open vertelt over de huilbuien, die ze had in de zeven weken vakantie na Rio.

'Zomaar ineens, op gekke momenten, kwam het eruit. In het begin was ik heel emotioneel, daarna vlakten mijn emoties juist af. Het heeft wel even geduurd voordat ik weer kon genieten, eerst moest alles eruit. Achteraf kan ik concluderen dat het veel te veel is geweest.'

Hoe uitte zich dat?
'De vakantie deed me goed, ook omdat ik vrij anoniem over straat kon in Azië. Maar toen ik weer in Nederland kwam, ben ik in een zwart gat gevallen. Mijn ouders en vrienden waren aan het werk, Nick ging een nieuwe plaat maken, en ik had nog geen trainingen. Wat nu? dacht ik. Ik kwam niet meer van de bank af, heb hele dagen voor me uit zitten staren.

'Ik zie nu dat ik het afgelopen jaar ook niet genoeg plezier meer had in mijn sport. Omdat alles wat erbij kwam kijken me zoveel energie kostte. Als de emmer altijd vol zit, stroomt-ie van ieder dingetje dat erbij komt over. Daardoor heb je geen lol meer, in niks dat je doet.'

Het klinkt als klachten die bij een burn-out horen.
'Ja. Ik denk wel dat je het daarmee kunt vergelijken.'

Hoe kwam je eruit?
'Ik kan me goed herpakken. November 2016 begonnen de trainingen weer, daardoor kwam er ritme in mijn dagen. Ik besefte dat ik het plezier terug móést krijgen omdat pas dan je prestaties verbeteren. Ik ben bij een andere coach gaan trainen en toen we afgelopen januari in Zuid-Afrika waren, voelde ik het: ja, nu ben ik er weer. Ik had overal zin in, appte mijn ouders weer vaak - al die tijd was ik teruggetrokken geweest, weinig communicatief. Dus die voelden ook meteen dat het beter met me ging.'

Je relatie ging toen wel uit.
'De problemen tussen ons ontstonden na de vakantie, toen hij weer vol aan het werk ging en ik niet zo goed in mijn vel zat. Als je elkaar op zo'n moment niet tot steun kunt zijn, is het misschien beter allebei je eigen weg te gaan.'

Je traint nu vooral met de Amerikaan Rana Reider. Bart Bennema, onder wie je een enorme ontwikkeling hebt doorgemaakt, moest een stapje terugdoen.
'Het is niet zo dat Bart het niet kan, maar we werkten al acht jaar samen. Dan wil je weleens iets anders proberen.'

De benadering van Reider is totaal anders. Waar Bennema het principe 'less is more' voorstond, voert Reider de intensiteit van jouw trainingen juist enorm op.
'Bart kon soms iets te lief zijn, en te makkelijk zeggen dat het wel zwaar genoeg was geweest. Reider pusht juist weleens te veel door. Maar voor mij is de balans goed, omdat ik met allebei samenwerk. Ik geloof erin dat hoe meer je opbouwt, hoe meer je aankunt. En ik houd echt van trainen. Kapotgaan, op de baan liggen en helemaal niets meer kunnen, geweldig.'

Samen met je zus Sanne schreef je intussen ook een kookboek, Dafne likes. Tophockeyster Ellen Hoog vertelde een keer dat het Nederlands hockeyelftal drie uur voor elke interland een flesje geconcentreerd bietensap dronk. Dat zou ervoor zorgen dat er meer zuurstof in de spieren kwam, waardoor ze een groter uithoudingsvermogen hadden. Maar nadat bleek dat te veel nitraten kankerverwekkend kunnen zijn, werd de verplichting om het te drinken afgeschaft. Regelmatig zijn de gezondheidsclaims van producten die worden aangeprezen niet wetenschappelijk vastgesteld.
'Er zijn veel boeken die doen alsof ze de waarheid in pacht hebben. Dat doe ik niet, ik ben ook geen deskundige. Ieder lijf reageert anders en in mijn boek laat ik zien wat voor mij goed werkt. Ik ben mijn eigen proefpersoon geweest. Ik eet heel natuurlijk, met veel eiwitten en weinig koolhydraten. Daar loop ik hard op, en ik zit er beter en slanker door in mijn vel.'

Beeld Carmen Kemmink

Ellen Hoog schreef ook een receptenboek. Haar gerechten bevatten opvallend veel koolhydraten, die van jou juist helemaal niet.
'Mijn trainingen zijn heel explosief, waardoor ik vooral veel eiwitten nodig heb. Tijdens het sprinten beschadigen mijn spieren en die eiwitten zorgen dat ze weer helen - zo simpel is het. Dat kan ook goed zijn voor mensen die niet zo intensief sporten. Doordat we tegenwoordig meestal zittend werken, krijgen de meeste mensen te veel koolhydraten binnen.'

Op social media wemelt het van de 'fitgirls', vrouwen die foto's delen van hun afgetrainde lijf. Sta jij weleens voor de spiegel terwijl je denkt: wat een goed lichaam?
Plotseling verlegen: 'Nee. Maar misschien zou ik er trotser op moeten zijn, zo'n lijf ga ik later natuurlijk nooit meer krijgen.'

Krijg je veel aandacht van mannen?
'Nou... Ja. Maar is dat niet raar om over jezelf te zeggen?'

Nee.
'Oké. Via social media krijg ik veel berichtjes, vanuit de hele wereld. Mannen die denken: ik probeer het gewoon. Maar een relatie met een fan, daar geloof ik niet in.'

Dafne Schippers verliest in Rio twee keer van de dertien dagen jongere Elaine Thompson - op de 200 meter is de Jamaicaanse slechts een tiende van een seconde sneller.

In de vijf maal dat de twee op de 200 meter voorafgaand aan de Spelen tegen elkaar liepen, had Schippers niet één keer verloren. Toch wordt Thompson de sprintkoningin van Rio, en daarmee de opvolgster van Florence Griffith, die bij de Spelen van 1988 de dubbel wint.

Heb je eigenlijk vrienden in de sprintwereld?
'Alleen mijn trainingsmaatje. En ik ga goed om met alle Europeanen, maar daarbuiten is het wel anders.'

Haat en nijd?
'Een beetje wel.'

De Amerikanen en Jamaicanen hebben de sprint jarenlang gedomineerd. Toen kwam jij.
'Mensen vragen of ik weleens met Elaine Thompson praat. Nee. En of we elkaar gedag zeggen? Als zij mij aankijkt zeg ik gedag, maar andersom gebeurt dat niet.'

Zij zegt jou geen gedag?
'Nee. Het is een hanig wereldje. Ik denk dat ik een van de sociaalste sprinters ben. Ik praat met iedereen.'

Jij bent ook een van de weinige sprinters zonder opvallende kleding, tatoeages of gele bloemen in je haar, zoals de Jamaicanen.
'Dat is een vorm van aandachttrekken - ik zou niet weten waarom je het anders doet. Zelf krijg ik liever aandacht vanwege mijn prestaties.'

Je zei eerder dat je opvalt als witte vrouw in een overwegend door Afro-Amerikaanse en Caribische atleten gedomineerde sport. Heb je weleens het gevoel gehad te worden buitengesloten door de andere sprintsters?
'Ja. Ik weet niet of dat is omdat ik blank ben. Vroeger hielden Jamaica en Amerika echt geen rekening met Europese sprinters. Nu denken ze: wat doe jij hier? Maar ik houd daar wel van, mij intimideer je niet snel. Het kan ook zijn omdat ik nieuw was en er inééns stond. Waarbij ook meespeelt dat ik niet de beste voorgangers heb. Alle blanke atleten uit de jaren tachtig stonden slecht bekend.'

Omdat ze allemaal doping gebruikten.
'Ja. Dat is het lastige eraan.'

Hinten zij daar bij jou ook op?
'Misschien wel, ik weet het niet.'

Op Twitter laat je zo nu en dan je ergernis blijken over de vele dopingcontroles; je krijgt er vijftig per jaar.
'Op het moment dat je opvalt omdat je ineens zo hard loopt, heeft iedereen een mening over je. Vaak is dat: dan zal je wel gebruiken. Erger kun je mij niet beledigen. Toen ik wereldkampioen werd, ging de eerste vraag over doping. Dat raakte me heel erg. Op Twitter laat ik soms zien hoe dat is, als ze zo vaak bij je langskomen.'

De dopingcontroleur zit een meter bij je vandaan als je plast, je moet je shirt omhooghouden zodat ze alles kan zien. Soms staat er nog iemand bij, die vervolgens je bloed prikt.
'Het is een enorme schending van mijn privacy. Ik heb geen privéleven meer, moet via een speciale app altijd laten weten waar ik ben. Toen ik voor het eerst bij Nick sliep, vroeg ik wat zijn adres precies was. Dat vond-ie gek. Maar de volgende ochtend al stonden ze voor de deur. Had hij ineens een paar wildvreemden in huis.'

Beeld Carmen Kemmink

Een onenightstand is niet ideaal, op die manier.
Een brede lach. 'Nee, inderdaad, beter niet.' Dan, serieus: 'Ik vind het prima dat ze me zo vaak controleren, zolang ze dat bij mijn tegenstanders ook doen.'

En gebeurt dat?
'Daar heb ik geen zicht op.'

Twijfel jij zelf weleens aan iemand?
'Natuurlijk heb je altijd je twijfels - ja.'

Even later: 'Mensen opperen soms dat doping gewoon helemaal moet worden vrijgegeven. Prima hoor, maar dan stop ik er meteen mee.'

Je schijnt zelf niet te weten hoeveel je precies verdient nu je als sprinter tot de wereldtop behoort.
'Nee. Mijn vader en broer regelen dat. Iedereen vindt geld heel belangrijk, ik niet. Ik heb een comfortabele auto, een leuk huisje en als ik op een terras zit, kan ik bestellen wat ik wil. Meer hoeft niet. Omdat het goed is voor mijn lijf, slaap ik in mooie hotels. Maar als ik op vakantie ga, wil ik juist liever níet luxe. Mijn vader maakt een vast bedrag per maand aan me over. Daarvan zet ik het merendeel opzij voor later. Zodat ik kan besluiten om bijvoorbeeld twee jaar niet te werken als ik moeder word.'

De Nederlandse Vogue vroeg jou en een aantal andere sporters voor een fotoshoot, maar besloot de foto's en bijbehorende interviews niet te plaatsen vanwege 'niet goed genoeg'.
'Daarna hebben ze me nog een paar keer gevraagd, maar zeiden wij nee. We wilden een punt maken: ook mijn tijd is kostbaar.'

Uiteindelijk stond je toch in goud gehuld op de cover, vlak voor de Spelen. Sponsor Nike wilde per se dat je het deed.
'Nike zag het als een appearance en het is mooi geworden, dus achteraf ben ik er blij mee.'

Het roept wel de vraag op wie de baas is over Dafne Schippers? Vroeger was je dat zelf.
'Dit hoort erbij, weet ik nu. Iedere sponsor wil iets terug voor z'n geld - daarom heb ik liever drie grote sponsoren dan twintig kleintjes. Mijn management is strak ingericht, waardoor ik een groot deel van mijn agenda aan hen overlaat. In het begin was dat wennen, inmiddels vind ik het eigenlijk wel lekker. Alleen de dingen die interessant zouden kunnen zijn, worden nog aan me voorgelegd.'

Wie sportcentrum Papendal oprijdt, komt langs een gigantisch bord vol cijfers. Op de dag van het gesprek zijn er 1222 dagen te gaan tot de Zomerspelen van 2020 in Tokio.

Op haar ketting is nog plek voor een derde diamantje, beaamt ze. 'Sprinters zijn op hun 28ste in de kracht van hun leven', zei Schippers ooit. Twee maanden voor de Olympische Spelen van 2020 wordt ze zelf 28 jaar.

Lachend: 'Tegen die tijd weet ik pas of daar winnen een reëel doel is. Misschien is er dan een nieuw groot talent opgestaan.'

'Dafne is volwassener geworden', zei je broer.
'Relaxter vooral. Mijn wereld is veranderd, maar daar kan ik nu goed mee omgaan.'

Een aantal dagen na het gesprek vertrekt Schippers naar Florida voor een trainingskamp van vijf weken. Ze loopt tijdens een college-evenement en het WK Estafette op de Bahama's. De indoorwedstrijden van 2017 sloeg ze over. Komende week, op 5 mei, begint haar outdoor-seizoen, met de Diamond League in Doha, Qatar. Maar het grote doel van 2017 is vrijdag 11 augustus, het Olympisch stadion in Londen. Daar krijgt Schippers kans op revanche voor Rio als ze de 200 meter tegen Elaine Thompson loopt. De regerend wereldkampioen tegen de regerend olympisch kampioen.

Durf je het nog, zeggen dat je daar voor goud gaat?
Ze lacht haar tanden bloot. 'Ja, tuurlijk. Ik zal altijd voor het hoogste gaan.'

Goud dus.
'Goud, ja. Wat anders?'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.