De Gangneung Oval, waarvoor nog steeds geen goede bestemming is gevonden. Het plan van een ondernemer voor een viskoeltank werd afgewezen.

Reportage Winterspelen Zuid-Korea

Het is stil in de Gangneung Oval, Zuid-Korea worstelt met erfenis Winterspelen

De Gangneung Oval, waarvoor nog steeds geen goede bestemming is gevonden. Het plan van een ondernemer voor een viskoeltank werd afgewezen. Beeld Woohae Cho

In de Gangneung Oval raasde in 2018 de ene na de andere schaatser uit Nederland naar het olympisch goud. Een jaar later is het er leeg en verlaten en worstelt Zuid-Korea met de erfenis van de financieel succesvolle Winterspelen.

Graanboer Jeon Yong-pyo wijst op een opening in het prikkeldraad. Hier kun je door om de voormalige olympische piste te bezoeken, maar je moet er wel wat moeite voor doen. De gondel is buiten gebruik en de skiliften staan te verroesten. Wat rest is een lange, eenzame klim over glad gesteente, ijsstroompjes en stukjes grasland – het bewijs dat de natuur snel de zaken weer overneemt.

De olympische piste van Pyeongchang, waar het alpineskiën werd afgewerkt, ligt er een jaar na de Spelen stil en verlaten bij. Alleen Jeon en drie mede­demonstranten, afkomstig uit het bergdorp verderop, zitten hier in een blauwe container. Hun niet zachtzinnige boodschap hebben ze met graffiti op de voorkant gespoten: ‘Het Staatsbosbeheer dat ons voor gek heeft gezet moet kapot. We vechten hier tot de dood.’

Publiek hebben de boeren niet. De omvangrijke parkeerplaats aan de voet van de berg is al even leeg en in het nieuwe viersterrenhotel verderop zijn slechts enkele kamers verlicht. Ze hebben weinig te verliezen, zegt Jeon. ‘Er werd ons voorspoed en welvaart beloofd, maar de Spelen hebben ons dorp helemaal niks opgeleverd.’

De blauwe container van Jeon en mededemonstranten. Beeld Woohae Cho

Al voor de Spelen was de Jeongseon-piste betwist gebied, omdat de berg deel uitmaakt van een beschermd natuurgebied met bomen tot vijfhonderd jaar oud. Er kwam een speciale ontheffing, op voorwaarde dat het Koreaanse Staatsbosbeheer de natuur weer mocht herstellen.

Nu de piste er eenmaal is, willen de provincie en de lokale gemeenschap hem niet meer zomaar prijs geven. ‘De regering heeft de natuur hier toch al vernietigd, laten we het gebied dan ook maar gebruiken’, zegt Jeon. ‘Laat de gondel intact, zodat toeristen naar boven kunnen.’

De ruzie over de piste is een van de smetjes op het eenjarige jubileum van de Winterspelen, dat op 9 februari werd gevierd in het olympische shorttrack­stadion in Gangneung. K-pop-sterren zongen daar de lof op de Zuid-Koreaanse Winterspelen.

Die lof is deels terecht: het olympisch toernooi, waar de Nederlandse ploeg twintig medailles behaalde, was nagenoeg perfect georganiseerd en de organisatie hield mede dankzij de vele Zuid-Koreaanse sponsors 48 miljoen euro over; een opmerkelijke prestatie.

Vredesoffensief

Daarnaast bleken de Winterspelen van Pyeongchang het ideale decor voor een vredesoffensief. Zo vormden Noord- en Zuid-Korea een gezamenlijk vrouwenijshockeyteam en liepen de atleten van beide landen tijdens de opening gezamenlijk het stadion binnen.

Ook een jaar later is de sfeer nog altijd goed, met name op sportgebied: zo willen de twee landen samen de Zomerspelen van 2032 organiseren. Een intentieverklaring werd anderhalve week geleden ingeleverd bij IOC-voorzitter Bach, die het voornemen ‘historisch’ noemde.

De Spelen vormden ook het startpunt van kernwapenonderhandelingen tussen Noord-Korea en de Verenigde Staten. Kim en de Amerikaanse president Trump ontmoeten elkaar deze week voor de tweede keer, ditmaal in Vietnam. ‘Ik ben er sinds de Spelen drie keer geweest en ik weet zeker dat Noord-Korea een succesvol voorbeeld van ontwapening wordt’, zei gouverneur Choi Moon-soon van de provincie Gangwon, waar Pyeongchang onder valt, vorige maand tijdens een persgesprek in Seoul.

De gouverneur was een van de belangrijkste aanjagers van Pyeongchang 2018. Hij hoopte dat het evenement de dunbevolkte en relatief arme provincie een economische boost zou geven en van Pyeongchang een ‘Aziatische wintersporthub’ zou maken, die met name Chinese toeristen zou trekken.

Een jaar na de Spelen kan Choi buigen op goede bezoekcijfers. In 2018 kwamen 3,5 miljoen buitenlandse toeristen naar Gangwon, meer dan de 2,8 miljoen het jaar ervoor. De sleutel tot dit succes is de hogesnelheidstrein tussen Seoul, Pyeongchang en Gangneung die speciaal voor de Spelen werd gebouwd en de provincie ineens makkelijk bereikbaar maakte vanuit de hoofdstad Seoul. De trein vervoerde vorig jaar in totaal 4,5 miljoen bezoekers. Het drukst was het op Gangneung, waar alle ijssporten werden gehouden.

De springschans, een van de onbenutte accommodaties. Beeld Woohae Cho

Woningmarkt

In Gangneung heeft ook de woningmarkt een oppepper gekregen, vertelt makelaar Hong Seong-yeol tijdens een rondleiding in het voormalige olympisch dorp. De appartementen, waar atleten als Sven Kramer en Suzanne Schulting sliepen, zijn alle 3.500 verkocht. De eerste kinderen spelen al in de nieuw aangelegde speeltuinen tussen de woontorens.

‘De prijzen zijn 20 tot 30 procent gestegen’, zegt Hong tevreden, terwijl hij een appartement laat zien dat nog een laatste schoonmaakbeurt krijgt voordat een Zuid-Koreaanse familie haar intrek neemt. ‘Mensen willen hier graag wonen, omdat ze in Seoul veel last hebben van smog. Door de snelle trein kan dat nu.’

Het contrast met de regio Pyeongchang, waar tijdens het olympische toernooi de sneeuwdisciplines werden afgewerkt, is groot. ‘Er zijn dit jaar niet meer wintersporters gekomen dan in voorgaande jaren’, zegt manager Kim Yang-seop van skiverhuur Mens en Natuur. ‘Eigenlijk zijn we erop achteruitgegaan, omdat we tijdens de Winterspelen niks konden verhuren.’

Afgebroken

Volgens Kim blijven toeristen weg omdat er in Pyeongchang niks is overgebleven van de Spelen. Zo werd het olympisch stadion afgebroken, omdat een stadion met 40 duizend zitplaatsen in dit dunbevolkte gebied geen enkele meerwaarde had. ‘De economie kwakkelt nog steeds, en van de Spelen is niks meer te merken. Eigenlijk is er dus niks veranderd.’

Wie er langs de olympische locaties rijdt, wordt overvallen door de stilte. Op de plek waar vorig jaar de Nederlandse dj Martin Garrix tijdens de sluitingsceremonie de menigte opzweepte, ligt nu een kale vlakte met in het midden een toren met een stenen olympische toorts – een beeld dat op de filmset van Game of Thrones niet zou misstaan.

Ook op de langlaufbaan en de springschans is geen levende ziel te bekennen. Officieel zullen deze faciliteiten gebruikt worden voor trainingen van Koreaanse atleten en voor internationale wedstrijden. Deze sporten worden in Zuid-Korea zo weinig beoefend dat het twijfelachtig is of de faciliteiten vaak gebruikt zullen worden.

De lege plekken dreigen dan ook de achilleshiel van Pyeongchang 2018 te worden, hoewel het IOC tegenwoordig juist streng is op goede ‘legacy’-plannen. Naast het debacle van de Jeongseon-piste is er ook nog altijd geen bestemmingplan voor de olympische schaatsbaan, het bobsleecentrum en een van de twee ijshockeystadions.

Daar willen de autoriteiten liever geen aandacht op vestigen. Een eerste verzoek om de Gangneung Oval (het schaatsstadion) te zien wordt door de verantwoordelijke ambtenaar binnen de gemeente Gangneung afgewezen, ‘omdat de media al veel negatieve verhalen hebben geschreven’. Na tussenkomst van de woordvoerder van de gouverneur mag het toch, op voorwaarde dat manager olympische infrastructuur Chun Song-in ter plekke tekst en uitleg geeft.

De lift bij de Jeonseong-piste is stilgezet. Beeld Woohae Cho

Oase van rust

Het stadion waar de Nederlandse ploeg voor doorgaans volle tribunes in totaal zestien medailles won, is nu een oase van rust. Het enige geluid komt van onze voetstappen op de ijzeren tribune. In plaats van ijs ligt er een ondervloer die er uitziet als marmer.

Voor de Oval, die 113 miljoen euro kostte, zijn verschillende toekomstplannen bedacht. Zo stelde een lokale ondernemer voor om er een viskoeltank van te maken. De provincie hoopt dat de wedstrijdbaan behouden kan blijven. ‘Er is een plan om de andere lange baan in Zuid-Korea, die in Seoul, te slopen. Dan kan dit mooi de nieuwe nationale schaatsbaan worden’, zegt de montere Chun, die bergschoenen en een windjack draagt.

Zeker is dat allerminst, geeft hij toe. ‘We kunnen er ook een concerthal, tentoonstellingsruimte of evenementencomplex van maken’, zegt Chun. Hij wijst op de metalen ondergrond van de tribune. ‘Alles is mogelijk. Het is zo gebouwd dat de tribunes zo gedemonteerd kunnen worden.’

Het afgelopen jaar vochten de provincie Gangwon en de nationale overheid een bittere ruzie uit over wie zou opdraaien voor het draaiende houden van de stadions. De provincie vreesde een jaarlijks tekort van zeven miljoen euro als Seoul niet zou bijspringen. De overheid, die al meer dan zes miljard in de infrastructuur van de Spelen (inclusief de hogesnelheidstrein) had gestoken, stond niet te springen om nog meer rekeningen.

Vlak voor het eenjarige jubileum werd een compromis bereikt. Het surplus van de organisatie gaat in een speciaal fonds voor de olympische locaties. De nationale overheid legt nog eens dertig miljoen euro bij, waardoor een fonds van 78 miljoen euro ontstaat. Een speciale commissie zal deze zomer een bindend advies geven over wat te doen met de leegstaande stadions én de Jeongseon-piste.

Of de protesterende boeren bij Jeongseon dan krijgen wat ze willen, is de vraag. Als woordvoerder Jeon het allemaal kon terugdraaien, zou hij het doen. ‘Ze hadden hier nooit een piste moeten aanleggen. Daar zijn veel betere locaties voor, in Europa bijvoorbeeld.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden