'Het is niet verstandig, maar ja, als er ijs ligt moet je er zijn'

Eigenlijk was het natuurijs dinsdag op de meeste plaatsen nog niet dik genoeg om te schaatsen. Maar de eerste waaghalzen genieten des te meer.

Bart Dirks
Waaghalzen in de Ooijpolder bij Nijmegen. Beeld Marcel Van Den Bergh / de Volkskrant
Waaghalzen in de Ooijpolder bij Nijmegen.Beeld Marcel Van Den Bergh / de Volkskrant

Zekerheidshalve heeft hij zelf een ijspriem gefabriceerd: een touwtje met daaraan twee lange schroeven vastgeknoopt. Niet dat Willem van Tilburg (28) door het ijs denkt te zakken, maar toch: 'Het kraakt een stuk harder dan vanochtend. Je kunt zo'n echte priem online bestellen, maar dan heb je 'm pas over twee dagen in huis, als de dooi weer invalt.'

Even later staat zijn moeder aan de kant van de Oude Waal, een meer in de Ooijpolder bij Nijmegen en Ubbergen. Ze komt twee knalrode ijspriemen brengen, aan elkaar verbonden met een spiraalkoord, nog in de verpakking. 'Zijn vader had vorig jaar twee setjes besteld: eentje voor Willem en een voor zichzelf, maar hij is onlangs overleden. Ze lagen in de kelder, dus ik ben toch maar even langsgereden.'

Een handjevol schaatsers

Ze konden zich niet nog een dag inhouden, het handjevol schaatsers dat zich dinsdag op het ijs waagt van de Oude Waal. Aan de oever is het ijs hoogstens een centimeter of vier, vijf dik, zo schatten ze, en verderop zitten enkele grote windwakken - door de harde wind willen die stukken maar niet dichtvriezen.

Maar de moed van de eerste schaatsers wordt beloond. De lucht is kristalhelder, het zicht op de bruggen over de Waal is magistraal. In de loop van de middag stoppen steeds meer auto's op de Ooijse Bandijk. Om een foto te maken. Om poolshoogte te nemen. En soms om ook de ijzers onder te binden.

'Ik kan het niet laten. Als er ijs ligt, moet je er zijn', zegt Anton Straathof (51) uit Ubbergen. 'Het is niet verstandig, maar ja, het is hier zó mooi. Als het eind deze week echt dichtgevroren is, komt half Nijmegen hier schaatsen en staat de dijk helemaal vol met auto's.' Het is voor hem bovendien nu of nooit, want vandaag heeft hij een vrije dag. 'Vroeger was ik boer met een akkerbouwbedrijf. Toen kon ik mijn tijd zelf plannen. Nu ben ik fysiotherapeut en morgen heb ik afspraken staan.'

De eerste marathon op natuurijs is woensdagavond in Haaksbergen. Tijdens de keuring dinsdag had het ijs op alle plekken de vereiste dikte van minstens 3 centimeter. Het is sinds 2000 de zesde keer dat Haaksbergen de primeur heeft. In Arnhem vertoonde de ijsvloer op de baan in sportpark ’t Cranevelt problemen in één bocht. Arnhem organiseert donderdag wel de tweede marathon.

De eerste schaatsers in de Ooijpolder bij Nijmegen Beeld Marcel Van Den Bergh / de Volkskrant
De eerste schaatsers in de Ooijpolder bij NijmegenBeeld Marcel Van Den Bergh / de Volkskrant

Herinneringen

Terwijl een jonge vader een slee op het ijs zet om zijn kinderen schaatsen onder te binden, vertelt Straathof over een van zijn oudste herinneringen. 'Ik was een jaar of drie en aan de aandacht van mijn moeder ontsnapt. Achter het huis liep ik over het ijs naar een klein zwart vlekje. Opeens stond ik tot aan mijn lies in het water.'

Onvermijdelijk gaat het in zo'n winters tafereel over vroeger. Jan van Meurs (64), die nog zonder schaatsen aan de oever staat, memoreert de strenge winter van 1963. 'Toen was zelfs de Waal dichtgevroren. Je mocht er niet overheen, maar we deden het wel. Door al dat kruiende ijs was het best gevaarlijk. Ik ben in mijn jonge jaren vaak genoeg door het ijs gezakt.'

Hoe verstandig is het om nu al op open natuurijs te schaatsen? 'Waaghalzen heb je altijd, die houd je toch niet tegen', zegt Erik Ekkel, de man achter de meest geraadpleegde schaatskaart van Nederland, natuurijs.ekkel.com. 'Ik probeer de informatie te filteren die ik binnenkrijg via twitter en e-mail. Het is nog echt wel uitkijken.' Dinsdag staat er ook nog een rood bolletje bij de Oude Waal: 'Er wordt geschaatst door zo'n tien schaatsers, maar achterin grote open plekken', zo klinkt de waarschuwing die iemand rond drie uur heeft doorgegeven.

null Beeld Marcel Van Den Bergh / de Volkskrant
Beeld Marcel Van Den Bergh / de Volkskrant

De goede kant op

De Siberische Beer, waarnaar zo reikhalzend is uitgekeken, wordt tegengewerkt door de harde wind en de toch best krachtige zon. 'Het is al laat in het seizoen', zet Ekkel, die dezer dagen 50- tot 100 duizend bezoekers op zijn site heeft. 'Mijn landkaart laat nog meer rode dan groene bolletjes zien, maar de komende dagen zal het hard de goede kant opgaan dankzij de stevige nachtvorst.'

Fysiotherapeut Anton Straathof houdt het na tien minuten schaatsen voor gezien - 'ik vertrouw het toch niet zo, ik wil geen nat pak' - maar de kick is er niet minder om. Toch voelen de andere schaatsers op de Oude Waal zich geen waaghalzen. 'Er moet altijd iemand de eerste zijn', zegt Willem van Tilburg. 'Er was hier vanochtend een meneer die al een paar rondjes had gemaakt. Hij zag eruit alsof hij wist waarover hij het had.' Lachend: 'Zo maken we elkaar wijs dat het veilig is.'

Ferry Hartman (69) maakt zich evenmin zorgen. 'Het water is hier nergens dieper dan een halve meter en ik ben de afgelopen dagen al een paar keer langsgereden om te kijken.' Hij heeft een krukje meegenomen om zijn schaatsen comfortabel onder te binden. 'En nu even de stramme spieren op gang brengen. Heerlijk!'

null Beeld Marcel Van Den Bergh / de Volkskrant
Beeld Marcel Van Den Bergh / de Volkskrant
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden