Het is maar sport

In China vinden deze dagen de National Games plaats. Roeicoach Diederik de Boorder werkte een jaar in de provincie Henan onder extreme, militaristische omstandigheden....

Diederik de Boorder dacht dat hij wel wat gewend was. Hijcoachte roeiers in Indonesië, in Guatemala en in Nederland. Maarzelfs hij stond versteld van waartoe sporters in staat zijn alshet mes hen op de keel staat. De Boorder kreeg het er zelfbenauwd van.

Een jaar lang werkte hij als technisch directeur van hetroei-internaat in de provincie Henan. Deze week moet hij examenafleggen bij de 10th National Games of the People's Republic ofChina. De eis om in Nanjing te slagen is eenvoudig, getuige zijnbijnaam: Xu Do Djing, oftewel Hij die Goud Brengt.

Zilver of brons doet niet terzake. Voor hem zelf wel, maarniet voor de Chinezen. 'Als je goud wint bij deze Games, krijgje een bonus van 15 duizend euro en een baan voor het leven. Datis wat, als je 150 euro per maand verdient.' Van goud profiteertiedereen op het internaat mee, van de kok tot de secretaresse.De coach krijgt eveneens een bonus van 15 duizend euro - en eenauto, een appartement en een promotie. Hun directe bazen klimmenook weer hogerop.

'Als je verliest, heb je niets. Nuance bestaat hier niet. Hetbeste uit jezelf halen heeft hier geen betekenis. Het is in dehele maatschappij zwart of wit: hao (goed) of bu hao (niet goed).Ze vinden me nu aardig, maar als ik faal is het: first plane backhome.'

De Boorder maakt zich daar geen zorgen over, hij komt wel weerergens terecht. De Chinese roeibond heeft hem zelfs al een aanbodgedaan. 'Maar die kinderen... Als het deze week niets wordt,hebben ze niets om op terug te vallen. Dan moeten ze weer vierjaar lang hier doorbrengen. Ik heb gezien wat die stress metmensen doet. Alle coaches lopen al maanden met een papieren zakrond om te voorkomen dat ze gaan hyperventileren.'

Henan heeft 120 miljoen inwoners. Op het roei-internaatzitten 150 sporters van 15 tot 23 jaar. De staf van De Boorder(36) bestaat uit vijf koks, vijf traditionele doktoren/masseurs,drie mannencoaches, vier vrouwencoaches, drie materiaalmannen(voor het afstellen van de boot), vier managers en een tolk. Destaf heeft tevens een ziekenhuis tot zijn beschikking.

Dat lijkt allemaal mooier dan het is. Alleen al het klimaatveroorzaakt in Henan extreme omstandigheden. Of het is ersnikheet, of het is er steenkoud. Verwarming is er niet. 'Op dekamers staan geen kachels, zogenaamd wegens brandgevaar. Ik hebervoor gezorgd dat iedereen een elektrisch dekentje heeftgekregen.'

De Boorder is terechtgekomen in een militaristisch kamp waareen kadaverdiscipline wordt gehanteerd. Om het complex is eenhoog hek gebouwd en een diepe gracht gegraven. Niemand kan erzonder toestemming uit. 'Dat is al een hele verbetering', verteltDe Boorder opgewekt. 'Voor ik kwam, was het nog streng verbodenhet terrein te verlaten. Nu kun je tenminste vragen of het mag.'

De sporters mogen eens per jaar vijf dagen naar huis. Maar'thuis' is in de Chinese Volksrepubliek vaak zo ver, dat hetonbegonnen werk is om in zo'n kort tijdsbestek heen en weer tereizen. Bovendien is het treinkaartje voor velen te duur.

Het is bovendien niet zo dat ze een keuze hebben. Topsport isin China op die leeftijd niet vrijwillig. 'We hebben het overkinderen van arme boeren die vanaf hun tiende worden gescout endie hun ouders soms al vier jaar niet meer hebben gezien. Diezitten huilend achter hun bord met eten.'

De Boorder is verantwoordelijk voor de mannen en vrouwen ophet roei-instituut van Henan. In de praktijk worden die zoveelmogelijk van elkaar gescheiden. 'Als je iemand leuk vindt, moetje eerst aan de coach vragen of je naar elkaar mag kijken. Pratenis verboden.'

Samen wandelen mag pas als je ouder dan 23 jaar bent, redelijksuccesvol als roeier, en daarvoor toestemming hebt gekregen vande coach. Hand in hand lopen wordt bestraft. 'Toen ik vroegwaarom dat was, kreeg ik als antwoord: daar komen alleen maarkindertjes van. Het leek me overdreven. Bovendien ga je volgensmij ook juist hard roeien als je gelukkig bent. Maar het verweerwas dat Chinezen hun lichaam niet onder controle hebben als zeverliefd zijn.'

Het ritme van de dag wordt bepaald door een fluitje op degang. Om vijf uur in de ochtend gaat het voor de eerste keer.Iedereen wordt geacht tien minuten later bij de botenloods tezijn. Daar spreekt De Boorder iedere ochtend, terwijl departijvlag wordt gehesen, de manschappen toe die strak in hetgelid staan. Daarna gaat het, na de training, vanuit de bootonmiddellijk richting eetzaal voor het ontbijt, en daarna linearecta weer terug.

Na die tweede training wacht de lunch en daarna mag een paaruur worden gerust. In de namiddag is er een derde training enwordt het avondeten opgeschept. Voor wie die dag een slechtebeoordeling heeft gekregen, wacht er bijles op de ergometer. Omhalf tien volgt het allerlaatste fluitje van de dag. 'Dat is hetteken dat binnen dertig seconden overal het licht uit moet zijn.Zo gaat het zeven dagen in de week, het hele jaar door.'

En dan valt het nu nog mee, vindt De Boorder. 'Toen ik hierkwam, trainden ze vijf, zes keer per dag. Ik geloofde mijn ogenniet. Ik dacht: ik word hier in de zeik genomen. Maar zij gelovener heilig in dat als het slecht gaat, er maar een oplossing is:nog meer doen.

'De coaches laten hun pupillen stiekem extra trainen. Maar ikkom er altijd achter. Ik heb er al zoveel ruzies over gehad. Dathet soms productiever is het lichaam rust te geven om teherstellen, dat geloven ze hier niet.'

Als hij in Nederland, waar hij vorig jaar de vrouwen-acht naarolympisch brons leidde, dezelfde schema's zou hanteren als inChina, zou het merendeel van de roeiers overtraind raken. 'Hierzijn ze eraan gewend, en als ze zich niet goed voelen hebben zealtijd nog hun kruiden en soepjes. Ze geloven sterk in detraditionele geneeskunst en in voeding.' Kosten noch moeiteworden in dat opzicht gespaard. Zijn bazen vlogen in juli naarNoord-China om er tien kilo hertengewei te halen, voor 1500 europer kilo. 'De puntjes van het gewei worden in dunne plakjesgesneden en dan krijgen alle atleten elke dag een plakje. Zezeggen dat ze er hard van gaan roeien.

'Bij het minste of geringste liggen ze ook aan het infuus. Eniedereen heeft zijn eigen voedingspreparaten. 's Avonds doetiedere roeier de ogen dicht en de mond open. Dan is het slikken,en niets vragen.'

De coaches en artsen bepalen elke drie dagen voor iedereatleet afzonderlijk wat nodig is. Dat doen ze op basis vanbloedtesten en de ontlasting. De Boorder: 'Als iemand naar de wcis geweest, moet hij of zij de coach roepen. Die komt dan kijkennaar de kleur. Toen ik voor het eerst zo'n uitdraai kreeg en ikzag boven een kolom shit staan, had ik echt geen idee. Tot ze hetme uitlegden.'

'Voor mij blijft het allemaal hocus-pocus. Het is gek alsiemand de boot instapt met twaalf naalden in zijn oor. En als ikweer zo'n soepje voorbij zie gaan en vraag wat erin zit, zeggenze steevast: no problem, don't worry. Dat zal dan wel, er zijngenoeg dopingcontroleurs op bezoek geweest.'

Hij is op een bepaald moment maar gestopt met vragen. Toen DeBoorder van zijn tolk wilde weten waarom Chinezen zoveelachteruit lopen, zei die: als je je hele leven al vooruit loopt,is het heel gezond om ook eens achteruit te lopen. Daar had hijniet van terug. 'Ik ben gewoon zelf alles gaan proberen. Maar hetblijft moeilijk werken zo. Ik ben een controlfreak. Door detaalbarrière gebeuren er veel dingen buiten mij om. Ik heb eentolk, maar als het om pijnlijke dingen gaat, weigert hij tevertalen of barst hij spontaan in huilen uit.'

De gedachte dat hij de boel zou gaan veranderen, heeft hijgaandeweg laten varen. Daarvoor was er te veel onbegrip. Drieweken voor de eerste wedstrijd van het seizoen, de Spring Regattain Guangzhou, beloofde De Boorder zijn bazen enthousiast dat deboten er vol tegenaan zouden gaan.

Beter van niet, was het verrassende antwoord. 'Very dangerousfor your health, maybe car is hitting you, maybe poison in yourfood.'

'Ik dacht: wat bedoelt die gast nou? Ik laat me nietbedreigen. Het is maar sport, hoor.'

Alleen niet in de ogen van de Chinezen. Dus werd er zolangzaam mogelijk gevaren.

Deze week zal het anders zijn. Wie in Nanjing de finale haalt,krijgt een plaats in de olympische voorselectie. Wie niet voordat keurkorps wordt uitgenodigd, is wederom veroordeeld tot deeenzaamheid van de provincie. Pas in 2009 zijn er weer NationalGames of the People's Republic of China.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden