‘Het is hoog tijd voor een cultuuromslag’

De KNVB telt 80.000 vrouwelijke leden. Meer dan de helft is jonger dan 19 jaar, ze voelen zich vaak miskend....

Van onze verslaggever Poul Annema

Onverbiddelijk is hij in zijn slotconclusie. ‘Het zit gewoon in de kop van de mensen. Voor velen hoort het vrouwenvoetbal er nog steeds niet bij. Voetbal is immers de sport van en voor mannen.’

Dan, met stemverheffing: ‘Dat onderscheid tussen jongens en meisjes is maatschappelijk onaanvaardbaar. Het kan toch niet zo zijn dat er verschil wordt gemaakt tussen faciliteiten voor jongens en meisjes. Kom op KNVB, zeg ik dan, het is jouw plicht om gelijkwaardige condities voor jongens en meisjes te creëren. Wat dat betreft laat ook de politiek het afweten.’

In opdracht van de KNVB deden de pedagoog Albert Buisman en bewegingswetenschapper Sander Waare van de Universiteit Utrecht onderzoek naar de positie van vrouwen in het Nederlandse voetbal. Ze enquêteerden in diverse leeftijdscategorieën en kregen een onverwacht hoge respons van vooral de pupillen (10 tot 12 jaar).

Pupillen spelen soms in meisjesteams, die in een meisjescompetitie uitkomen. Soms ook is er sprake van gemengde teams. Bijna de helft van de meisjes vindt dat er in de meisjescompetitie sprake is van te grote verschillen, zodat er grote uitslagen worden genoteerd. In de gemengde competitie is sprake van meer spanning, niettemin houden veel clubs vast aan een meisjesteam waarin meisjes van acht en veertien jaar zijn samengebracht.’

Buisman: ‘Er bestaat grote spanning tussen enerzijds de ambities van voetballende meisjes en anderzijds hun geringe mogelijkheden op clubniveau. Meisjes willen lekker voetballen, zoals ze ook bij de jongens zien.’ Maar de praktijk is weerbarstig, al verwachten de onderzoekers dat van de aanstelling van bondscoach Vera Pauw nieuwe, wervende kracht zal uitgaan. ‘Van haar kun je het nodige verwachten.

‘De problemen zitten vooral in de competitie-indeling, het geringe aantal meisjes per club, de snel wisselende samenstelling van de teams naar geslacht en niveau. Als je gek van sport bent, dan wil je een goede competitie-indeling en wil je niet dat er grote onderlinge verschillen zijn. Meisjes in de pupillenleeftijd voetballen het liefst in gemengde elftallen, junioren spreken hun voorkeur uit voor een gescheiden competitie, maar dan in teams waarin, net als bij de jongens, leeftijdslimieten gelden.

‘Voetbalclubs spelen daar weinig op in, ze beperken door slechts één of twee teams te vormen de speelruimte en de talentontwikkeling. Fysiek onderscheid is er wel in de juniorenleeftijd, maar niet zolang ze pupil zijn.’

Meisjes stellen voor zichzelf vast dat ze bij de clubs weinig kans hebben om zich te ontplooien. Ze vinden ‘dat ze tweederangs zijn’. 52 Procent van de ondervraagden in de seniorencategorie vindt ‘vrouwenvoetbal, het ondergeschoven kindje van de club.’ Ze moeten het meestal doen met ballen die door de mannen zijn afgedankt en ergeren zich aan het niveau van de arbitrage. ‘Het lijkt of alles wat wil fluiten, maar eigenlijk niet meer kan, gedumpt wordt bij de vrouwen.’

Volgens Buisman schuilt het probleem van het vrouwenvoetbal ook in de tragiek van de verenigingscultuur in het amateurvoetbal. ‘De bestuurders zijn vaak oudere mannen die het vrouwenvoetbal totaal niet interesseert. Een van de vrouwen zegt : ‘De oudere heren en enkele stijfkoppen kunnen het ons nog steeds moeilijk maken.’

Vrouwen moeten volgens Buisman een bijna mythische barrière overwinnen. ‘Het is niet overal slecht, want er zijn tal van vrouwvriendelijke clubs. Frappant is dat, ondanks alle kritiek, weinig vrouwen bereid zijn zich aan te sluiten bij een beter geleide regioclub. Het blijft ondanks alles toch hun cluppie. Dat is toch prachtig! Hoe dat kan? Bijna 80 procent van de voetbalvrouwen komt uit een typisch voetbalgezin, waar vader of broer ook voetbalde. Wellicht dat dit de paradox verklaart.’

‘Maar we zouden het vrouwenvoetbal groot onrecht aandoen met de typering ‘dat ze alleen maar voor de gezelligheid komen’. Vooral de meisjes-junioren willen echt presteren. Op die ambitie wordt slecht ingespeeld. Getalenteerde jongens worden in toenemende mate naar LOOT-scholen gestuurd waar ze een aangepast studierooster hebben. Er zijn betaalde clubs die hun hele selectie dit onderwijs laten volgen, meisjes kom je er niet tegen. Over discriminatie gesproken! Meisjes hebben veel minder carrière-perspectieven in het voetbal dan jongens.

‘Waarom start de KNVB niet met opleidingscentra door het hele land voor getalenteerde meisjes? Of verplicht de clubs in het betaald voetbal een meisjesafdeling op te richten. Het is tijd voor een cultuuromslag. De KNVB moet gehoor geven aan het verzoek van de meiden om pure competitiesport te kunnen beoefenen.’

Buisman zegt dat niet alleen de wet op gelijke behandeling tot deze cultuuromslag moet leiden. ‘Er zijn ook pedagogische argumenten. De voetbalontwikkeling van gemotiveerde meisjes wordt geblokkeerd. De KNVB loopt achter in het emancipatieproces, want in de samenleving komen steeds meer vrouwen op belangrijke posten terecht.

‘Maar het vrouwenvoetbal loopt ook in vergelijking met hockey en andere sporten ver achter. Bondscoach Vera Pauw zei onlangs tegen me: ‘Vrouwen moeten zich invechten in een niet vrouwvriendelijke omgeving’. Dan zeg ik: ‘Vergeet niet dat ze in een bepaalde context zitten en dat kun je niet gauw veranderen. Daar is druk van buiten voor nodig, bijvoorbeeld van overheid en politiek.’

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden