Het grote georganiseerde bedrog van de Russen

In de Russische atletiek leeft de werk- en denkwijze uit de sportieve hoogtijdagen van de Sovjet-Unie voort. Met medeweten van de staat wordt op grote schaal georganiseerd bedrog gepleegd. Dat concludeert een speciale commissie van het wereld-antidopingagentschap WADA, die vorig jaar is ingesteld om doping in Rusland te onderzoeken.

Archiefbeeld van de Russische atletes Mariya Savinova (L) en Ekaterina Poistogova uit 2012. Beeld anp
Archiefbeeld van de Russische atletes Mariya Savinova (L) en Ekaterina Poistogova uit 2012.Beeld anp

Volgens de driekoppige commissie, onder voorzitterschap van de Canadese oud-WADA-voorzitter Dick Pound, dienen Russische atleten geweerd te worden van de Zomerspelen van 2016, tenzij de Russen razendsnel strafmaatregelen nemen tegen de frauderende coaches en sportbestuurders. Het omstreden dopinglaboratorium in Moskou moet worden gesloten. En vijf atleten en vijf coaches behoren levenslang te worden geschorst.

Rusland behoort al sinds de Sovjettijd tot de succesvolste atletieknaties. Het land blinkt vooral uit op de middellange en lange looponderdelen voor vrouwen, snelwandelen en krachtnummers als discuswerpen en kogelstoten. Bij de afgelopen WK atletiek, in augustus in Peking, viel een plotselinge neergang op. Het land eindigde in het medailleklassement als negende, met slechts vier medailles.

Archiefbeeld van Dick Pound. Beeld anp
Archiefbeeld van Dick Pound.Beeld anp

Schadelijk

Het atletiekschandaal is zo mogelijk nog schadelijker voor de wortels van de sport dan andere affaires, schrijft Willem Vissers in zijn commentaar over de Russische dopingaffaires.

Volgens Pound is het ondenkbaar dat Russische politici niet op de hoogte waren van de structurele fraude. Hij noemde met name Vitaly Mutko, de Russische minister van sport. Die zou hoogst persoonlijk het manipuleren van sommige urinestalen hebben verordonneerd. 'Het is onmogelijk dat hij hier niet vanaf wist. Hij was op de hoogte en medeplichtig. Het zou extreem naïef zijn om te concluderen dat activiteiten van deze schaal konden plaatsvinden zonder de stilzwijgende goedkeuring van de staat.'

Mutko reageerde op de vernietigende conclusies met het dreigement dat Rusland alle antidopingmaatregelen zou schrappen. Tegen persbureau Interfax zei hij: 'We zullen blij zijn om dat hele systeem op te doeken. Dat bespaart alleen geld.'

Vitaly Mutko. Beeld anp
Vitaly Mutko.Beeld anp

De WADA-onderzoekers concluderen dat het Russische antidopinglaboratorium een sleutelrol speelde in het voorkomen en verbergen van positieve tests. Het lab was geïnfiltreerd door geheime agenten van de Russische dienst FSB, die de serieuze personeelsleden intimideerden en onwelvallige testresultaten trachten te voorkomen of verbergen.

De directeur van het omstreden lab, Grigory Rodchenkov, was nauw betrokken hij het bedrog. Hij pleegde obstructie van het onderzoek door 1.417 urine- en bloedstalen te vernietigen. Het Russische lab voerde dopingcontroles uit tijdens de Winterspelen van Sotsji.

De onderzoekers ontdekken een testlaboratorium aan de rand van Moskou, dat waarschijnlijk is gebruikt om atleten te screenen voor ze daadwerkelijk een dopingtest ondergingen. Deze welbekende methode uit de Sovjet-tijd is bedoeld om te voorkomen dat atleten bij officiële controles positief worden bevonden. Alleen als ze schoon zijn, ondergaan ze de daadwerkelijke test. 'Het lab is betrokken bij het vernietigen en verstoppen van tests die anders positief zouden zijn', aldus het rapport.

Volgens de onderzoekers zijn de Zomerspelen van Londen deels gesaboteerd, doordat de internationale atletiekfederatie IAAF te laks optrad tegen de Russische anti-dopingautoriteiten. Er waren sterke vermoedens van bedrog. In Londen deden atleten mee die een schorsing hadden moet uitzitten. Tot de vijf geïdentificeerde atletes behoren de nummer een en drie van de 800 meter: Mariya Savinova en Ekaterina Poistogova.

Hoewel de commissie pleit voor levenslange uitsluiting van vijf atleten, onder wie Savinova en Poistogova, was Pound relatief mild over de verantwoordelijkheid van de sporters. In veel gevallen functioneren ze in een systeem waarin ze geen keus hebben, zei hij. Ze krijgen alleen toegang tot faciliteiten en coaches als ze instemmen met doping. Pound: 'Ze maken deel uit van een probleem dat ze niet hebben geschapen.'

(Tekst gaat verder onder foto).

Diepdonkere tijden

Sebastian Coe, voorzitter van de internationale atletiekfederatie IAAF, gaf al toe dat zijn sport in diepdonkere tijden is aanbeland. 'De weg naar verlossing zal lang zijn.'

WADA presenteert het rapport. Beeld anp
WADA presenteert het rapport.Beeld anp

De onderzoekcommissie van het WADA werd afgelopen december ingesteld na een onthullende documentaire van de ARD-journalist Hajo Seppelt over doping in de Russische atletiek. Vorige week werd al duidelijk dat ook oud-IAAF-voorzitter Lamine Diack betrokken is bij de fraude. De Franse justitie verdenkt hem ervan ruim een miljoen euro aan smeergeld te hebben aangenomen, in ruil voor het wegmoffelen van positieve tests.

Het WADA-onderzoek betrof alleen de recente beschuldigingen die de ARD aan het licht bracht. Wat zich aan dopingfraude heeft afgespeeld in andere sporten, of tijdens de Winterspelen van Sotsji, is niet bekeken. Maar Pound speculeerde nadrukkelijk over decennialange fraude. Hij denkt dat de Sovjet-mentaliteit voortleeft in de coaches.

'Ik denk niet dat we met vertrouwen kunnen zeggen dat er in Sotsji geen manipulatie is geweest', zei Pound maandag tijdens zijn persconferentie in Genève. 'Maar we hebben geen harde bewijzen. We schatten in dat deze mentaliteit afkomstig is uit de oude tijd, de jaren 60, 70 en 80 van de vorige eeuw.' Hij voegde er een oproep aan toe. 'Dit is de kans om met het oude systeem te breken. Stuur die oude coaches weg.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden