Het goud op de 10 kilometer is Sven Kramer voorgoed ontglipt

Het was zijn laatste kans om een einde te maken aan zijn reeks olympische mislukkingen op de 10 kilometer, maar voor Sven Kramer bleek die afstand voor de vierde keer een kwelling.

Teleurstelling bij Sven Kramer en, van links af, zijn trainer Jac Orie, fysiotherapeut Nico Hofman en assistent-coach Bjarne RykkjeBeeld Klaas Jan van der Weij / VK

Op de ijsbaan van Gangneung wilde Sven Kramer zich wreken voor de onverwerkte nederlagen van Turijn, Vancouver en Sotsji. Maar ook op de Zuid-Koreaanse ijsbaan joeg hij tevergeefs op de hoofdprijs die op de erelijst van een topstayer niet behoort te ontbreken.

Op de tribunes van de Gangneung Oval werd het woensdag stiller en stiller tijdens de rit van Kramer, de laatste op de 10 kilometer. Ted-Jan Bloemen had een rit eerder de snelste tijd gereden. Aanvankelijk bleef de Fries in de buurt van diens razendsnelle schema. Maar na drie ronden zag zijn coach, Jac Orie, al dat er iets misging. Het ritme van zijn pupil raakte verstoord.

Het ging van kwaad tot erger, zag Orie. 'Na een rondje of acht hoop je dat hij een moeilijk stukje heeft en dat hij daar doorheen komt.' Het tegendeel gebeurde. Op de helft van de race gaf de vijfvoudig wereldkampioen 10 kilometer, die vorig jaar op het olympisch ijs nog zegevierde, de moed eigenlijk al op. 'Ik voelde: ik ga het niet vol houden en, eerlijk gezegd, ik ga niet voor zilver of brons.'

Kwelling

De olympische 10 kilometer is een kwelling gebleken voor Kramer. In 2006 werd hij zevende, ver achter Bob de Jong. 19 jaar was Kramer pas. Iedereen, hijzelf incluis, was ervan overtuigd dat zijn tijd nog zou komen. In Vancouver, vier jaar later, reed hij de snelste tijd, maar met een binnenbocht te veel. Zijn coach, Gerard Kemkers, had hem de verkeerde baan in gestuurd. Hij werd gediskwalificeerd. De overwinning ging naar de Zuid-Koreaan Seung-Hoon Lee.

Weer vier jaar moest Kramer geduld betrachten. Hij leek in blakende vorm in Sotsji (2014). Met groot machtsvertoon won hij de 5 kilometer, maar ging een paar dagen later onderuit met de racefiets. Het schoot daarbij in zijn rug, altijd al zijn zwakke plek. De pijn straalde uit naar zijn bil en hij kon Jorrit Bergsma geen weerwoord bieden.

De nederlagen kon hij niet vergeten. De nummer twee is in zijn optiek de 'eerste loser', zoals hij na zijn olympische debuut in 2006 zei. 'Ik kan wel zeggen dat ik er niet aan ga denken. Wat een fucking bullshit. Dat doe ik toch. Het belangrijkste om zo-iets te verwerken, is zelfspot. Anders heb je een zwaar leven', zei hij in oktober.

Uit zijn nederlagen probeerde hij motivatie te putten. De 10 kilometer vormde jarenlang een drijfveer, net als zijn verlangen om een olympisch toernooi eens met drie gouden medailles af te sluiten. Dit jaar liet zijn techniek hem in de steek. Kramer was het gevoel kwijt, zijn slag. Niet alleen donderdag in Gangneung, maar al veel langer. 'De echte vorm, de flow, de manier van schaatsen heb ik het hele jaar nog niet gehad.'

Ineens had hij het gevoel dat zijn linkerschaats niet stuurde zoals hij gewend was. Het neerzetten, de inleiding van de afzet, het voelde vreemd. Het begon in oktober en ging nooit meer helemaal weg. Dat is hem niet eerder overkomen. 'Het loopt altijd wel. Ik was weleens fysiek wat minder, wat minder sterk of een keer ziek. Maar als ik eenmaal rij, ben ik niet met techniek bezig.'

Orie kon het niet zien. De inspanningstests die hij bij hem afnam, op de fiets, in het krachthonk, alles was in orde. Beter zelfs dan ooit. Toch hield Kramer vol: het klopte niet, dat linkerbeen van hem. Dat is niet ongebruikelijk in het schaatsen. Kramers vorige coach, Kemkers, moest zijn schaatsloopbaan beëindigen omdat hij een zogeheten zwabbervoet had.

Kramers voet zwabbert niet zichtbaar. Er valt niets waar te nemen in zijn techniek dat op een probleem duidt, zegt bewegingwetenschapper Orie. Maanden is hij bezig geweest om een vinger achter het probleem proberen te krijgen. De ploeg heeft alles laten checken, andere schaatsen geprobeerd, andere ijzers. Niets hielp. Als hij het had geweten, had hij eraan kunnen sleutelen. 'Anders ben ik toch een idioot', zei Orie na de race met groeiende irritatie tegen de pers. 'Ik wou dat ik de knop gevonden had, dan had ik hem omgedraaid.'

De vertwijfeling was van Ories gezicht af te lezen. De wetenschap waardoor hij zich altijd gesteund weet, heeft ook een grens. 'Hij voelt iets, maar ik kan het niet zien. Ik heb niet alle factoren in de hand. Ik kan het niet zien. Ik heb geen MRI-scan op het ijs. Ik pretendeer niet dat ik hem 100 procent kan sturen.'

Kramer bleef veel kalmer dan zijn coach, gelaten bijna, net als vier jaar geleden in Sotsji. 'Ik heb er nog geen vrede mee, maar het gaat niet mijn leven verpesten.' Hij leek al te berusten in het gapende gat in zijn erelijst. Over vier jaar is hij er niet meer bij. Het goud op de 10 is hem voorgoed ontglipt.

Ted-Jan Bloemen verslaat Sven Kramer

Ted-Jan Bloemen: geplaagd, gedold en weggestuurd in Nederland, maar nu voor Canada olympisch kampioen
In Nederland werd hij nooit voor vol aangezien, als Canadees won Ted-Jan Bloemen donderdag de olympische 10 kilometer.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden