Analyse Ajax uitgeschakeld

Het glorieuze tijdperk van Ajax dat geen tijdperk was

Hakim Ziyech ligt verslagen op het veld nadat Ajax is uitgeschakeld in de Champions League. Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Na een periode van anderhalf jaar met veel hoogtepunten, is aan het Champions League-avontuur van Ajax een einde gekomen. Is Ajax daarmee weer topclub af?

Het is onzinnig te stellen dat een tijdperk is afgesloten na de uitschakeling van Ajax door Valencia in de Champions League. Er was immers niet eens een tijdperk begonnen. Een tijdperk bestaat niet meer voor een club als Ajax, althans, niet in de absolute top van het Europese voetbal.

Met prijzen gelardeerde overheersing gedurende meerdere jaren is iets van vroeger, uit de tijd van Johan Cruijff of Louis van Gaal. De uitzondering is een seizoen als 2018-2019, door een wonderlijke versmelting van tijd en talent. Spelers als Frenkie de Jong, Matthijs de Ligt, Hakim Ziyech en Donny van de Beek voegden zich bij aangetrokken routiniers als Daley Blind en Dusan Tadic, geleid door een begaafde trainer en een clubleiding die veel meer geld uitgaf dan gebruikelijk. Ajax ging vliegen op de lichtheid van de voorspoed en bereikte bijna de finale.

Dat is het thema van 2019. De gemiste, unieke kans om de finale van vorig seizoen te spelen, de kans die misschien pas over tien of dertig jaar terugkeert. Of nooit. Want na elke aanzet tot werkelijk succes is het voorbij met de pret. Dan worden de goed betaalden beter betaalden in Engeland of Spanje. Dan incasseert Ajax bergen transfergeld, maar wie wil in ruil voor Amsterdamse miljoenen in dat kleine Nederland voetballen? Jonge, buitenlandse profs. Zij zijn goed, maar ze zijn niet meteen een De Jong of De Ligt, om de eenvoudige reden dat de allerbeste talenten uit het buitenland ook naar Spanje of Engeland gaan.

Ook de geroemde eigen school levert geen twee Frenkies per seizoen af. Mede door blessures zaten dinsdag de routiniers Klaas Jan Huntelaar en Siem de Jong op de bank, de al bijna afgeschreven aankoop Razvan Marin, de jongelingen Perr Schuurs en Sergino Dest, alsmede de vooral in Jong Ajax gebruikte aanvaller Lassina Traoré. Voor de Europese top is een ‘nog grotere selectie’ nodig, zoals trainer Erik ten Hag constateerde, een groep die dan weer niet nodig is in de eredivisie. Het was pech voor Ajax dat twee spelers met dezelfde kwaliteiten wegvielen door blessures (Quincy Promes en David Neres), waardoor een ‘element’ (Ten Hag over diepgang) uit het spel was verdwenen.

Natuurlijk, het had best gekund dat Ajax opnieuw de volgende ronde had bereikt. Kijk je naar kansen, doelsaldo, spel, de fnuikende invloed van arbitrage, wat dan ook; Ajax was beter dan Valencia en Chelsea. Het mocht alleen niet zo zijn.

Wil dat zeggen dat het tijd is voor droefenis? Welnee. De Europa League is een mooi toernooi. Als de teleurstelling straks is verdreven zal Ajax beseffen dat het perspectief lonkt om ver te geraken, mogelijk zelfs tot de finale, net als in 2017. Het zal alleen wennen zijn na de rondgang over de met gouden dukaten omrande, helverlichte vloer. Gelukkig kan het onder de lampen van het dampende dorpsfeest ook fijn dansen zijn.

De veelgestelde vraag of Ajax weer een topclub is, verdient het antwoord nee. Barcelona, Real Madrid of Bayern München weten dat ze vrijwel altijd in de tweede fase van de Champions League geraken. De groepsfase is een formaliteit. Bij Ajax, topclub in Nederland, moet alles meezitten om in het huidige tijdvak een keer zo ver te komen.

Op de burelen van de Uefa rolden weer de gebruikelijke plaatsingen voor de tweede fase binnen: Juventus, Barcelona, Real Madrid, Bayern München, Paris SG. U kent de riedel wel. Ze waren al na vijf van de zes duels geplaatst. Alles is weer gewoontjes in de Champions League, die pas echt ontbrandt na de winterstop.

Dat was het mooie van vorig seizoen: een sprankelend, onverschrokken elftal, met een naam uit het verleden, wurmde zich tussen het grootkapitaal. Ajax werd zelf weer een beetje grootkapitaal. Salarissen zijn fors opgetrokken tot vier, vijf miljoen euro voor de toppers. Mannen met een salaris voor de Champions League voetballen straks in de Europa League en aan de Oude Meerdijk in Emmen. Bij een landskampioenschap mag Ajax het volgend seizoen meteen naar de groepsfase van de Champions League, zonder voorronden, vooral dankzij de Europese prestaties van de club zelf.

Toppers zullen nochtans vertrekken. Dat was trouwens ook gebeurd als Ajax verder was gekomen. De repeterende vraag aan Donny van de Beek door de Spaanse pers was deze week een schot voor de boeg. Gaat hij naar Real Madrid en zo ja wanneer?

Typerend voor het topvoetbal anno 2019 was het beeld van voormalig Ajacied Frenkie de Jong dinsdag, bij Internazionale in Milaan. Hij was ingevallen bij Barcelona, dat met een veredelde B-ploeg voetbalde omdat alles al was beslist. Hij zag het scorebord, constateerde dat Ajax was uitgeschakeld en toonde even zijn teleurstelling. Het was een melancholisch beeld, hoe vers het verleden ook is. Het beeld refereerde aan een tijdperk dat geen tijdperk was.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden