Het geduld met clubheld Phillip Cocu raakt op

Onder leiding van trainer Phillip Cocu veroverde PSV twee landstitels in vier jaar. Het lijkt niet meer te tellen in Eindhoven. De kritiek zwelt aan. En zondag wacht het topduel tegen Feyenoord.

Beeld Getty Images

Een andere trainer was met deze resultaten al lang weggeweest.' Harrie Timmermans, voorzitter van de supportersvereniging van PSV, bevestigt het beeld dat ontstaat via social media, supportersfora en toevallige ontmoetingen met PSV-fans. De achterban is klaar met Phillip Cocu, de coach die het achterste van zijn tong altijd verborgen lijkt te houden.

De kritiek laait het laatste jaar ook op als PSV in het Philips Stadion weer een moeizaam duel speelt, met weer een andere formatie, die het weer niet waarmaakt, waarna Cocu na afloop weer geen man en paard noemt.

Seizoen van de revanche

Zijn de aanhangers te kort van memorie? Gedurende twee periodes was Cocu als speler succesvol bij de club. De onbaatzuchtige middenvelder, die aanvoerder was van PSV, Barcelona en Oranje, kende een droomafscheid. Op 29 april 2007 schoot hij de Eindhovense club op de valreep naar het kampioenschap.

Als coach heeft hij ook succes gebracht: in de laatste drie seizoenen werd PSV twee keer kampioen. 'Eén landstitel met vlag en wimpel, de ander werd ons geschonken door onze vrienden uit Amsterdam', luidt de kritiek van supportersvoorzitter Timmermans. 'En vorig seizoen hadden we de beste selectie, maar hebben we zelf de titel cadeau gedaan.'

Dit seizoen, het seizoen van de revanche, is de wisselvalligheid niet verdwenen. De Europese campagne stokte al in de voorronde van de Europa League bij het onbetekenende Kroatische NK Osijek. In de competitie werd gestart met weinig overtuigend spel en een kansloze nederlaag, vorige week bij SC Heerenveen.

De supporters eisen een overwinning in de topper tegen Feyenoord, zondag. Timmermans: 'Cocu is een PSV-held. Hij is niet voor niets opgenomen in het heldenlied waarin alleen de grootsten voorkomen: Frits Philips, Romario, Nilis, Dillen, Van der Kuijlen. Maar het wordt de hoogste tijd voor weer eens wat klinkende resultaten.'

Al is het maar om critici als voormalig PSV-coach en analyticus Aad de Mos milder te stemmen. 'PSV is in principe de makkelijkste topclub, stelt De Mos, die ook coach was van Ajax en Anderlecht. 'Er is geen ideologische achtergrond dus je hoeft niet persé op een bepaalde manier, met een bepaald type spelers te voetballen. De landelijke pers staat niet meteen voor de deur bij een nederlaag. Je kunt lekker trainen in de Brabantse bossen.'

Geen signatuur

Cocu heeft misschien wel te veel krediet, meent De Mos, die midden jaren negentig binnen anderhalf jaar werd ontslagen bij PSV. 'Er zit te weinig druk op. Het is overal half-half: het aankoopbeleid, het inpassen van eigen jeugd, de tactiek. Wat is het signatuur van PSV? Je weet nooit hoe ze de wedstrijd gaan beginnen. '

Hij mag dat eigenlijk niet zeggen, weet De Mos. 'Als je kritisch bent, behoor je tot de boze buitenwereld. Zij, de directie en de technische staf, zijn de binnenwereld. Zij weten precies wat er speelt. Cocu is fantastisch met de spelers, de directie, de sponsors, hoor je dan. Maar mij gaat het om resultaat, goed voetbal en vooral dat spelers zich doorontwikkelen. Dat gebeurt niet meer.'

Groeiden in Cocu's eerste jaren als coach spelers Willems, Wijnaldum, Depay, Pröpper en De Jong naar hun beste vorm, de laatste anderhalf jaar is amper een speler op te noemen die progressie heeft geboekt. Veel zijn er zelfs van hun voetstuk gekelderd, waaronder de eerdergenoemde De Jong en Willems.

Beeld ANP

De huidige spelersgroep staat uit het lood. In defensief opzicht is het dunnetjes, op het middenveld ontbreekt een leider, voorin een echte doelpuntenmaker. De spelersgroep boetseren is vooral de taak van technisch manager Marcel Brands, maar Cocu zal over hem geen kwaad woord spreken. Dat heeft ook een strategische achtergrond. Cocu en Brands zijn in zekere zin tot elkaar veroordeeld. Valt de een, dan valt de ander.

Cocu is de spin in het technische web, koersbepaler, teamplayer, close met iedereen, ook met voorname geldschieters. Hij staat open voor innovatie, een stokpaard van algemeen directeur Toon Gerbrands.

PSV laat zich graag voorstaan als de club van het topsportklimaat en de transparantie. Maar als het tegenslag of incidenten bagatelliseert krijgt het die kwalificaties als een boemerang terug. 'PSV is een club van excuses geworden', concludeerde het Eindhovens Dagblad begin deze maand bitter.

Een onbewogen mysterie

Storm of zonneschijn, lof of kritiek: Cocu blijft naar buiten toe immer onbewogen, behoudens af en toe een cynische lach. Toen PSV vijftien maanden geleden op de laatste speeldag vrij miraculeus de tweede landstitel op rij veroverde, bleef het overhemd van de toen 45-jarige Eindhovenaar als enige volledig vrij van zweetplekken, biervlekken of kreukels. Hij was dezelfde week alweer met volgend seizoen bezig.

Voormalig assistent Ernest Faber ziet hem ook in de privésfeer nooit op de tafel dansen. 'Maar dat zegt niet dat hij niet verdomde graag wil winnen. Hij uit dat gewoon niet extreem.'

'Cocu is een mysterie', zegt Timmermans. Op de jaarlijkse supportersavond is hij 'dezelfde kalme man als op tv'. Ikzelf vind dat wel wat hebben, maar ik snap dat sommige fans best zouden willen weten wat er in hem omgaat.'

Beeld anp

Drama was er wel degelijk in zijn leven. De trainer scheidde in 2010 van de moeder van zijn oudste drie zonen. Hij onderging in 2015 een zware operatie om een tumor uit zijn rug te laten verwijderen. De nacht voor die operatie was de eerste keer dat hij ergens niet van kon slapen, vertrouwde hij later in een spaarzaam openhartig interview toe aan het tijdschrift Helden. Faber merkte weinig verschil. 'Of dat absurd is? Zo is-ie gewoon.'

Een kille, ongeïnteresseerde man? Zeker niet. Waar Frank de Boer de tattoo's van zijn spelers als een vorm van onzekerheid zegt te zien, gaat Cocu aan ze vragen wat de inktpatronen betekenen. Er is geen oud-speler die met of onder hem gespeeld heeft die een negatief woord over hem spreekt.

'Mijn band met Phillip is heel warm', zei Georginio Wijnaldum vlak voor zijn vertrek in 2015 naar Liverpool. 'Hij is eerlijk. Hij denkt nog steeds als speler. Hij staat achter je en naast je. En boven je, als het moet. Hij beschermt je, houdt kritiek altijd binnenskamers. Maar intern gaat het er soms best pittig aan toe. Hij bewandelt een pad en daar wijkt hij niet van af. Dat vind ik zijn sterkste punt. Maar dat is het lullige: als het slecht gaat, komt dat op het bord van de trainer, als het goed gaat, worden de spelers eruit gelicht.'

Zijn inner circle houdt zich in deze moeizame tijden koest, zelfs zijn praatgrage vader Peter Cocu. Na enig nadenken onthoudt hij zich van commentaar. 'Het lijkt me op dit moment niet passend.'

Te harmonieus

Er is weinig veranderd. In 2004 werd oud-ploeggenoot Chris van der Weerden door het blad Sportweek benaderd om over zijn vriend Cocu te praten. Even later belde Cocu zelf. Wat was dat allemaal? Waarom moest Chris over hem praten? Na uitgebreide uitleg was er toestemming voor het interview waarin de meest kritische noot was dat Cocu nogal slecht tegen zijn verlies kan.

Van der Weerden leefde een poos bij Cocu en zijn toenmalige vrouw in huis. Op trainingskampen, waarvoor Cocu altijd grote zakken snoep van Jamin voor hen beiden meenam, lagen ze bij elkaar op de kamer. 'We leefden op elkaars lip, deden echt alles samen. Maar we hebben nooit ruzie gehad.'

Al sinds zijn aanstelling als hoofdcoach is Van der Weerden assistent van Cocu. Keeperstrainer is Ruud Hesp, waar Cocu mee samenspeelde bij FC Barcelona. Dit seizoen lopen ook oud-ploeggenoten Van Nistelrooij en Zenden rond op het trainingsveld. Volgens oud-trainer De Mos is het allemaal te harmonieus, te klef. Iets wat de gezapigheid in de hand werkt.

Voormalig assistent Ernest Faber: 'Phillip is graag onder bekenden, maar hij wil wel dat iedereen elkaar de waarheid vertelt. Het is geen eenvormige kliek, ik ben bijvoorbeeld wat extraverter. Phillip gaat niet lopen gillen, nu. Dat kun je ook als een kracht zien. Er gillen er al genoeg.'

Beeld ANP
Beeld ANP

Cv Phillip John William Cocu

Geboren 29 oktober 1970 in Eindhoven

1988 - 1990 AZ
1990 - 1995 Vitesse
1995 - 1998 PSV
1998 - 2004 Barcelona
2004 - 2007 PSV
2007 - 2008 Al-Jazira
2008 - 2012 assistant Oranje
2009 - 2012 assistant PSV
2013 - heden coach PSV

Cocu werd als speler viermaal landkampioen met PSV en eenmaal met Barcelona. Geen Nederlandse speler kwam vaker uit voor de Spaanse topclub dan hij (205 duels). Hij speelde 101 interlands. Als coach van PSV heeft hij twee landstitels veroverd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden