EKBjörn Kuipers en Danny Makkelie

Het EK is een afvalrace naar de finale, de heilige graal voor een scheidsrechter

De teams van de scheidsrechters Björn Kuipers en Danny Makkelie zijn geselecteerd voor het EK. Een luxe en een bewijs van kwaliteit. Makkelie fluit vrijdagavond zelfs het openingsduel. Wat verwachten zij van het toernooi?

Scheidsrechter Björn Kuipers: 'Je kunt de pannen van het dak fluiten en op het laatst een fout maken. Dan kan het einde oefening zijn.' Beeld EPA
Scheidsrechter Björn Kuipers: 'Je kunt de pannen van het dak fluiten en op het laatst een fout maken. Dan kan het einde oefening zijn.'Beeld EPA

Voor het eerst in de historie zijn er twee Nederlandse scheidsrechters op een eindtoernooi. Voor Björn Kuipers wordt het komende EK zijn zesde. Debutant Danny Makkelie mag vanavond direct het openingsduel Turkije - Italië fluiten. Ze worden geëscorteerd door een vast team: twee assistenten en een VAR. Vandaar dat wordt gesproken over team-Kuipers en team-Makkelie.

Trots overheerst. ‘Hiermee laten we zien dat de Nederlandse arbitrage op een heel hoog niveau staat. Twee teams uit een land komt zelden voor’, vertelde Makkelie een paar weken geleden, in gezelschap van Kuipers, glunderend op de KNVB campus in Zeist, nog onwetend van zijn aanstelling voor de openingswedstrijd. Voorheen bekeek de 38-jarige politie-inspecteur eindtoernooien in vol supportersornaat. ‘Oranje gekleed, schmink op en een sjaal om. Dit wordt een heel andere ervaring. Een jongensdroom. Ik bevat het nog niet helemaal.’

Kuipers kende zijn vuurdoop op het EK 2012. ‘Ik was enorm trots, dat ben ik nog steeds, want ik dacht dat het WK 2018 mijn laatste toernooi zou zijn. En dan is Danny er ook nog bij met zijn team’, aldus de 47-jarige ondernemer. ‘Maar kijkend naar de prestaties van de laatste jaren was het ook raar geweest als de uitnodiging voor het EK niet voor ons allebei was gekomen.’

Alle arbiters in Istanbul

Alle scheidsrechters en hun assistenten zitten bij elkaar in Istanbul. Daarvandaan vliegen ze naar wedstrijden in de elf Europese speelsteden: in Turkije zijn geen duels. Het klinkt wat overdreven allemaal, maar daar zijn de Nederlandse arbiters het niet mee eens.

Makkelie: ‘Eens in de drie, vier dagen maakt de Uefa een samenvatting van de wedstrijden die je met elkaar bespreekt. Wat ging er goed, wat niet? Houden we een bepaalde lijn aan? Je traint samen, de teamspirit wordt vergroot.’

Kuipers: ‘Het is goed voor de focus en concentratie. Het is ook gewoon gezellig. Danny gaat merken dat er een familiegevoel is, een teamgevoel. Net zoals bij het Nederlands elftal. Als scheidsrechters terugkomen in Istanbul, ben je allemaal trots en blij bent dat er goed gepresteerd is.’

Scheidsrechter Danny Makkelie: 'De VAR kan je toernooi redden, maar ook verpesten. Het kan twee kanten op. Je moet een goed team hebben.' Beeld ANP
Scheidsrechter Danny Makkelie: 'De VAR kan je toernooi redden, maar ook verpesten. Het kan twee kanten op. Je moet een goed team hebben.'Beeld ANP

Eén foutje kan fataal zijn

Het is tegelijkertijd een afvalrace naar de finale, de heilige graal voor een scheidsrechter. Kuipers: ‘We zien elkaar niet als concurrenten. Toernooien zijn totaal onvoorspelbaar, je kunt de pannen van het dak fluiten en op het laatst een verkeerde beslissing nemen. Dan kan het einde oefening zijn.’

Kuipers werd op het WK 2014 dwarsgezeten door het onverwacht goed presterende Oranje. ‘De grootste dreun in mijn carrière. Ik had nooit gedacht dat het Nederlands elftal mijn grootste concurrent zou zijn. Ik moest naar huis, omdat Oranje in de halve finale stond. Zij verloren, dus we hadden uiteindelijk allebei niks. Extra zuur. Maar ik zit straks niet te hopen dat Nederland verliest. Wij zijn Oranje-mannen.’

Het is overigens niet uitgesloten dat een arbiter zijn eigen land fluit. Makkelie: ‘Maar alleen als er een enorme besmettingsgolf uitbreekt onder de scheidsrechters. Het is niet wenselijk. Stel je voor dat ik Nederland fluit en ik in de laatste minuut een strafschop tegen geef waardoor ze eruit gaan. Dan moet ik emigreren.’

Omdat wedstrijden elkaar snel opvolgen en de druk groot is, is het de kunst snel over fouten heen te stappen. Kuipers: ‘Na een slechte wedstrijd ben je beroerd, slaap je slecht. Maar je moet dat snel parkeren, afleiding zoeken.’

Niet alles lezen op social media

Makkelie: ‘Het is net als een speler die een strafschop mist, die heftige emoties hebben wij ook. Verschil: met een fout hebben wij niet alleen onszelf, je benadeelt een heel land. Dat maakt het vervelend. Ik ben een perfectionist. Mijn nadeel is dat ik te veel wil lezen, ook op social media. Dus daar ben ik mee gestopt. Dat scheelt. En soms bel ik Björn na een fout. Hij is zo ervaren. Ik heb ook het idee dat hij makkelijker kan schakelen. Daar moet ik in groeien.’

Kuipers: ‘Jij bent jonger. Dat krijg je met de jaren.’

Hoewel er veel kritiek op is, juichen beide arbiters de komst van de VAR toe. Makkelie: ‘Daarmee worden de echte schandalen voorkomen, dat maakt het makkelijker. Nog steeds baal je als je een fout hebt gemaakt, ook al heeft de VAR het hersteld.’

Kuipers: ‘Het is niet altijd klaar meer na een fout. Tijdens Brazilië - Costa Rica op het WK 2018 gaf ik een penalty. Die werd gecorrigeerd door Danny die VAR was. Ik dacht dat het voorbij was. Ik zei al tegen mijn team: stomme penalty, stomme beslissing, vier jaar hard werken voor een eindtoernooi, sorry.’ Toen belde scheidsrechtersbaas Collina in de kleedkamer. ‘Fantastic job, Kuipers. We are very, very happy.’

Makkelie: ‘De voetbalwereld ziet dat als leiderschap. Gewoon in een vol stadion voor het oog van de wereld je beslissing terugdraaien, je kwetsbaar opstellen.’

Kuipers: ‘Dat telefoontje heeft mijn ogen geopend, wij bleven tot aan de eindstrijd.’

Makkelie: ‘De VAR kan je toernooi redden, maar het ook verpesten. Dat kan twee kanten op. Je moet een goed team hebben.’

Nieuwe assistent na fout

Makkelie verving recentelijk assistent Mario Diks in zijn team, kort nadat die niet zag dat een inzet van Cristiano Ronaldo tijdens Servië-Portugal over de doellijn was geweest. Makkelie: ‘Lastig besluit, zeker kort voor een eindtoernooi. Dat heeft me wel wat gedaan, ik ben een gevoelsmens. Maar we praten over topsport, de bondscoach selecteert ook de beste spelers.’

Kuipers: ‘Ik had hetzelfde in 2011. Je wilt het maximaal haalbare, dan moet je elkaar blindelings kunnen vertrouwen. Je denkt toch niet dat Danny op basis van een moment een keuze maakt voor een assistent?’

Makkelie: ‘Ik wil de vuile was niet buiten hangen.’

Kuipers: ‘Hij kan niet reageren. Is ook de kracht van de leider, om niet te reageren.’

Makkelie: ‘Dat vind ik naar Mario niet netjes. Maar wat Björn zegt is waar: het is niet op basis van één beslissing.’

Er wordt onderschat hoe moeilijk hun vak is, zegt Kuipers resumerend. ‘Maar er wordt ook onderschat hoe gaaf het is als een wedstrijd precies verloopt als jij zou willen. Dat is de kick.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden