Het einde van een mooie olympische repetitie

Uiteindelijk bleek de cirkel rond. Het team van Bulgarije maakte zaterdagmiddag in Katowice een einde aan het rijke bestaan van de nationale volleybalploeg....

In de Hongaarse provinciestad, Dunaujvaros, versloeg de Wonderfull Six van coach Arie Selinger de toenmalige nummer drie van de wereld. Het zestal Blangé, Zwerver, Grabert, Benne, Posthuma en Zoodsma dwong daarmee in grauw Oost-Europa kwalificatie voor het EK af. Het was de eerste schakel in een keten van successen.

Dertien jaar en dertien podiumplaatsen later brak, weer in zo'n Oost-Europese kolenkit, de ketting. Nederland vocht in Katowice voor wat officieel zijn laatste kans op een olympische ticket was.

Nadat Joegoslavië even tevoren thuisland Polen in een collectief tranendal had gestort, stond Nederland voor de opdracht om Bulgarije zonder setverlies te verslaan. Dat bleek deze dag te veel gevraagd.

In de laatste vijf jaar lukte het Nederland acht van de elf keer om tegen Bulgarije 3-0 op het scorebord te krijgen. De tijd van de Nederlandse suprematie in het internationale volleybal bestaat echter niet meer. De vroegere meester in het geduldspel van de side-out is een leerling geworden in de masterclass van het pats-boem volleybal uit het rally-point tijdperk.

De eerste set werd nog ruim gewonnen, maar in de tweede reeks verloor Nederland zich, als zo vaak de afgelopen week, in onnodige fouten. Op 24-21 werkte het team nog twee van de drie setpoints weg. Görtzen was uiteindelijk de man die de alles-of-niets bal niet tegen de grond kreeg. Bulgarije wist zich verzekerd van de zondagse finale, een overigens kansloze onderneming tegen de Joegoslaven.

De verdoving door de historische klap viel mee. Nederland speelde zelfs rustig de wedstrijd uit, om die te winnen en daarmee de derde plaats in het toernooi vast te leggen. Die klassering lijkt onbetekenend, maar binnen het lobby-offensief voor een extra kans op een olympische entree kan de derde plaats zijn waarde hebben.

De gelouterde spelers reageerden nuchter op hun uitschakeling. Zij zijn de laatste twee jaar aan verliezen gewend geraakt. Tijdens het kwalificatietoernooi kregen zij de echte tikken in de wedstrijden tegen Joegoslavië en Polen. 'Toen waren we verdoofd', erkende aanvoerder Bas van de Goor.

De analyses gingen vooral in op het Nederlandse onvermogen om onder druk te presteren. Lange tijd werden volleyballers in de nationale sportwereld als uitzonderingen beschouwd omdat zij altijd, onder alle omstandigheden hun doelen haalden. Maar de mentale kracht is verweekt. 'We kunnen niet meer presteren onder druk', meende spelverdeler Peter Blangé. 'Toen het móést, hebben we het opnieuw niet gemaakt', erkende Van de Goor.

Zeker zoveel frustratie was er over de fysieke malaise die het Nederlandse topvolleybal al enige tijd in zijn greep heeft. 'Ik zou wel eens met een fit team, met mensen in vorm een toernooi willen spelen', verzuchtte Blangé. Hij had zijn eigen rugklachten onder controle gehouden, maar moest toezien hoe twee basisspelers, Schuil en Nummerdor, met weigerende knie en rug delen van het kwalificatietoernooi moesten overslaan.

Diagonaal Schuil, in '97 aangewezen als de eerste man voor de aanvalspositie waarop Van der Meulen recht leek te hebben, kreeg stevige kritiek binnen zijn eigen team. Het lijf van de Fries bezwijkt geregeld en collega's hebben hem in het verleden aangespoord zich beter te verzorgen of zich op te sluiten in het krachthonk.

'Over de fysieke gesteldheid van onze diagonaal kun je twijfels hebben', was de pittigste kritiek, uit de mond van Blangé. 'Al die blessures zijn dodelijk voor dit team. We zijn maar steeds ziek, zwak of misselijk. We hebben zes basisspelers die voor de volle honderd procent moeten presteren, willen we enige kans hebben om door te dringen tot de laatste vier van de grote toernooien.'

Blangé maakte zijn faam als toernooispeler opnieuw waar. Met de boven zichzelf uitstijgende middenman Cristina was hij de meest constante Nederlander. Görtzen, Klok en Van de Goor deden hun reputatie geweld aan. Met name aanvalskanon Görtzen liet op beslissende momenten steken vallen.

Schuil en Nummerdor, de geblesseerden, konden niet beter. De gedachte dat op karakter die pijn genegeerd kon worden, was leuk, maar weinig realistisch. De handicaps waren zichtbaar bij beiden. Die lichaamstaal paste bij de ploeg die van extrovert en gretig naar een gezelschap met fletse uitstraling is gegroeid.

De leptosome kerels hebben bovendien de pech dat hun manco's in Europa genadeloos aan de kaak worden gesteld. Dat het de laatste twee jaar mis is gegaan, heeft deels te maken met het concurrerende karakter van het Europese volleybal. Op dat continent zijn 's werelds sterkste drie landen actief: Italië, Rusland en Joegoslavië.

Nederland komt daar momenteel één of twee plaatsen achteraan. Vroeger zou dat verdienstelijk zijn genoemd. Nu wordt alles gemeten naar de maat van Barcelona en Atlanta. De olympische medailles van '92 (zilver) en '96 goud) werden met een superlichting gehaald. Nu de vierde generatie aan bod is gekomen, is zelfs deelname aan een vierde olympisch toernooi op rij voorlopig een utopie. Ook in de sportpolitiek lijkt een Nederlandse overwinning in de strijd om een extra kwalificatiekans ver weg.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.