Het demasqué van Oranje in 2015

De loting voor het EK 2016 vond zaterdag zonder Nederland plaats. Over het demasqué van Oranje, het ontslag van Guus Hiddink en waarom zijn opvolger Danny Blind nu al aangeschoten wild is.

November 2014, Guus Hiddink in de Arena tussen zijn assistenten Danny Blind en Ruud van Nistelrooy voorafgaand aan een oefenduel met Mexico. Beeld Guus Dubbelman
November 2014, Guus Hiddink in de Arena tussen zijn assistenten Danny Blind en Ruud van Nistelrooy voorafgaand aan een oefenduel met Mexico.Beeld Guus Dubbelman

De terugblik

Guus Hiddink spreekt tegenwoordig over 'Bertje'. Bertje is de man die hem ontsloeg, Bert van Oostveen, directeur betaald voetbal van de KNVB. Hiddink noemt hem zo als hij opstandig is.

Dat gebeurt tijdens korte telefoongesprekken of mailcontact met de Volkskrant. Ondanks meerdere verzoeken om terug te blikken op het voor hem roerige jaar 2015, geeft hij geen grote interviews. 'Ik heb ontzettend veel verzoeken voor eindejaarsverhalen, maar ik wil geen huilverhaal ophangen van een oude man.'

Wel spreekt hij summier over zijn gedwongen vertrek als bondscoach. In het persbericht van de KNVB stond destijds dat hij 'het jammer vindt dat het zo is gelopen', terwijl Van Oostveen in naam van de bond zei: 'Helaas waren de resultaten van het werk van Guus niet voor iedereen meteen zichtbaar.'

Per telefoon onthult Hiddink nu dat geen sprake is geweest van onderling overleg bij zijn ontslag in juni. 'Het was een overval. Dat wil ik toch rechtzetten, ruim na de kwalificatiereeks. Het zit me niet lekker.'

Bondscoach Guus Hiddink (R) verlaat samen met KNVB-directeur Bert van Oostveen het KNVB kantoor in Zeist Beeld anp
Bondscoach Guus Hiddink (R) verlaat samen met KNVB-directeur Bert van Oostveen het KNVB kantoor in ZeistBeeld anp

Het ontslag

Het is een vreemde bijeenkomst, die woensdag 24 juni in Zuid-Frankrijk. De KNVB heeft Hiddink gebeld met de mededeling dat directeur Van Oostveen en teammanager Hans Jorritsma op bezoek komen op het vakantieadres van de bondscoach. Hiddink wil ze thuis welkom heten, maar de KNVB zoekt naar 'neutraal terrein' en huurt een zaaltje in een Hyatt-hotel bij Nice.

Hiddink heeft geen vermoeden van de tijding. Natuurlijk, hij kent de feiten. Oranje is slecht begonnen aan de kwalificatiereeks. Verloren van Tsjechië, verloren van IJsland, gelijk tegen Turkije, alleen gewonnen van Kazachstan en Letland (twee keer). De verhouding met de directie is danig bekoeld, door pittige evaluaties en communicatiestoringen.

Zelf heeft Hiddink in de tussentijd twijfels geuit over zijn aanblijven en laten doorschemeren op enig moment zijn assistenten Blind en Van Nistelrooij naar voren te schuiven. Maar in zijn ogen is het herstel nu zichtbaar, in spel en resultaat. Nederland wint een oefenduel van Spanje, verliest in de slotfase van een spektakelwedstrijd van de Verenigde Staten en wint de cruciale uitwedstrijd in Letland, op 5 juni. De ploeg heeft EK-kwalificatie in eigen hand, met onder meer thuisduels tegen IJsland en Tsjechië op het programma. Ondanks alles is hij van plan de klus te klaren en af te zwaaien op het EK in Frankrijk.

Danny Blind, Guus Hiddink en Ruud van Nistelrooy voor een oefenwedstrijd tegen Mexico in de Amsterdam Arena. Beeld Guus Dubbelman
Danny Blind, Guus Hiddink en Ruud van Nistelrooy voor een oefenwedstrijd tegen Mexico in de Amsterdam Arena.Beeld Guus Dubbelman

Jammer dan. Hij wordt op staande voet ontslagen. Binnen een kwartier is het gesprek gepiept. 'Terwijl ik dacht aan de toekomst. Het ging de goede kant op. Gewonnen van Spanje, van Letland. Nee, niet met heel goed spel, maar we waren op weg weer een vechtmachientje te formeren. Ik zag het zitten, de spelers ook.'

Het is een pijnlijke bijeenkomst, ook voor Hans Jorritsma, die al met Hiddink werkte tijdens het succesvolle WK van 1998. Ze waren min of meer bevriend. Jorritsma: 'Slecht nieuws is nooit leuk.'

Hiddink had mogelijk kunnen leven met een andere functie bij de KNVB. Die van technisch directeur bijvoorbeeld. Die baan is vacant, al zegt Van Oostveen geen technisch directeur nodig te hebben. De baan is Hiddink trouwens niet aangeboden. Ze willen hem zo ver mogelijk weg bij het elftal, lijkt wel. Hij mag alleen adviseur worden van de directie.

Dat begrijpt hij het minst: adviseur van de directie is adviseur van Van Oostveen, de man die hem net heeft ontslagen. Hiddink: 'Wat had ik dan moeten doen? De raad van commissarissen adviseren om de directie te ontslaan?' Het is een holle functie. 'Chef lege dozen', zoals Hiddinks zaakwaarnemer Cees van Nieuwenhuizen zegt.

De KNVB wil overigens ook nu niet ingaan op welk aanbod Hiddink in juni is gedaan. 'Bij de afwikkeling van het contract zijn we gehouden aan afspraken met advocaten', zegt woordvoerder Chris van Nijnatten.

De gok

Blind is de nieuwe bondscoach, Marco van Basten wordt toegevoegd aan de staf. Hiddinks ontslag en de opwaardering van contracten kost de KNVB tonnen, zo geen miljoenen. Directeur Van Oostveen neemt bovendien een gok: als Blind een paar keer verliest en Oranje het EK mist, is ook Blind aangeschoten wild.

Hetgeen geschiedt. Blind verliest drie van de vier finales, waaronder thuisduels tegen IJsland en Tsjechië. Wie verwacht dat Van Oostveen zijn conclusies trekt - nadat hij Hiddink heeft aangesteld, vervolgens ontslagen en daarna diens opvolger Blind heeft laten falen - vergist zich.

De KNVB prijst Van Oostveen in het openbaar, om de financiële positie van de bond onder meer. 'Hij is de juiste man op de juiste plaats', zegt Johan Lokhorst, voorzitter van de raad van commissarissen, die als zakenman groot is geworden met koeken van Peijnenburg.

Lokhorst kan weinig anders. Hiddinks ontslag in juni is volledig gesteund door de rvc. Aan de telefoon wil Lokhorst niets toelichten. In de boezem van de KNVB zijn ze nog steeds overtuigd dat ze de goede beslissing namen. Ze misten scherpte bij Hiddink. Hij was niet meer te handhaven.

Daar ligt het cruciale meningsverschil: Hiddink ziet verbetering, in juni, de bond niet.

Bondscoach Danny Blind Beeld epa
Bondscoach Danny BlindBeeld epa

Het begin

De nummer 3 van de wereld dwaalt aanvankelijk onherkenbaar door de kwalificatiegroep. Hiddink oogt onzeker en warrig, spelers moeten wennen aan zijn aanpak, die anders is dan onder controlfreak Van Gaal. Het beoogde 4-3-3 wordt weer 5-3-2, en weer 4-3-3.

Hiddink bekritiseert spelers veelvuldig: 'Ik dacht dat ze verder waren.' Er zijn veel blessures. Het verval na een zo'n succesvol WK is logisch, maar te groot. Wat mooi is: Hiddink weet Van Persie en Huntelaar redelijk in één team te laten voetballen.

Het gebrek aan scherpte was ze bij de bond blijkbaar niet opgevallen toen ze hem aanstelden in maart 2014, nog voordat Van Gaal glorieerde tijdens het WK in Brazilië. In het bondscircuit gaan verhalen over de operatie van Hiddink in januari 2014. Hij liet zich in januari in Zuid-Korea aan de knie opereren, met een injectie van stamcellen. Dat zou hem meer hinderen dan verwacht.

Hiddink zegt nu dat hij zich in mei weer fit voelde, ruim voor aanvang van de kwalificatiereeks. Hij vraagt zich af wie kan beoordelen of hij niet scherp was. 'Ik heb alleen pijnstillers genomen. Van de spelers zelf hoorde ik niets. Oordelen zijn uitgesproken door mensen die weinig van processen weten.'

Guus Hiddink op de training van het Nederlands Elftal. Beeld anp
Guus Hiddink op de training van het Nederlands Elftal.Beeld anp

De opvolger

Door Blind vervroegd naar voren te schuiven, neemt Van Oostveen een risico. Blind neemt zelf ook risico's. Te laat doet Blind een beroep op de onder Hiddink afgezwaaide Dirk Kuijt, die geen bijrol meer wil spelen in de selectie. Kuijt heeft na zijn terugkeer naar Nederland laten doorschemeren dat hij in noodgevallen zal opdraven. Blind belt hem, maar dat gebeurt pas nadat Janmaat is afgevallen voor de dubbel met Kazachstan en Tsjechië, als het eigenlijk al te laat is. Door communicatieve ruis komt het niet tot een rentree.

Voor de beslissende duels vervangt hij Van Persie bovendien als aanvoerder door Robben en tart daarmee de hiërarchie in de groep. Hij verliest Van Persie in mentaal opzicht, terwijl die ondanks zijn matige vorm een van de besten is in Turkije. Uitgerekend daar lijdt Oranje de beslissende nederlaag. Robben is dan alweer geblesseerd.

Enkele weken na de uitschakeling belt Blind met Van Persie om hem te vertellen dat hij niet is opgeroepen voor oefenduels met Wales en Duitsland. Van Persie zegt nagenoeg niets aan de telefoon, tot Blind de verbinding in arren moede verbreekt.

De wedstrijden onder Blind kenmerken zich door chaos en onevenwichtigheid, nog meer dan onder Hiddink. Maar Blind mag blijven, en Van Oostveen blijft.

De concessie

Hiddink is weg. Misschien dat hij nog eens trainer wordt ergens. Hij reist in het najaar naar Australië, naar Zuid-Korea en hij laat in het gesloten Noord-Korea zelfs een veldje aanleggen met geld van zijn stichting.

De KNVB doet één concessie. Vermoedelijk komt er eindelijk een technisch directeur, om de duisternis waarin het Nederlandse voetbal is gehuld, te verlaten. Hiddink. 'Ze gaan een voetbalman aanstellen, iemand met voetbal tot in zijn vezels.'

null Beeld
Beeld
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden