Het buitenbeentje van de Olympische Spelen

Hoelang het geleden is, Nederlands voetbal bij de Olympische Spelen? Toen Jan van Roessel op 16 juli 1952 in Finland scoorde tegen Brazilië, zat Foppe de Haan, de 63-jarige bondscoach van nu, net op de lagere school....

Van onze verslaggever Willem Vissers

‘Foppe mag van mij nú al een gouden medaille krijgen’, zegt de 82-jarige Van Roessel, die door de plaatsing voor Peking weer in de belangstelling staat. ‘Geweldig hoe hij met jonge mensen omgaat.’

Van Roessel, die de score opende tegen Brazilië (5-1-nederlaag) is als een van de weinigen van het elftal nog in leven. ‘Ze laten de moed allemaal zakken, maar ik ga gewoon door.’ Eens in de twee weken zit hij nog bij Willem II op de tribune.

Zijn herinneringen aan 1952: de mooie pakken en de witte petten van de olympische ploeg in Helsinki, de souvenirs die nog steeds een prominente plaats in zijn huis hebben, en natuurlijk die ene wedstrijd tegen Brazilië. ‘We zagen die knapen en hadden meteen de schrik in de sokken.’ Hoor je het Babel al zeggen, anno 2007?

Voetbal is het olympische buitenbeentje. Vroeger, toen de Spelen een zaak waren van amateurisme, was voetbal het domein van Oost-Europese staatsamateurs. Sinds profs ook welkom zijn, is het toernooi beperkt toegankelijk: spelers tot 23 jaar, aangevuld met drie dispensatiespelers. De FIFA wil niet dat het toernooi de concurrentie aangaat met het WK.

Voor één keer is voetbal ondergeschikt aan klassieke sporten. De Spelen waren of zijn het podium van Van den Hoogenband, Comaneci, Rienks en Florijn, Lewis, Van Moorsel, Tsjerbo, Fanny Blankers-Koen. En, om terug te keren naar 1952, van Zatopek. Via een tolk sprak Van Roessel even met de legendarische Emil Zatopek, de locomotief uit Tsjecho-Slowakije die goud won op de 5 en 10 km, alsmede de marathon.

Grote olympische voetballers? Vooruit, Romario, de topschutter van 1988 in Seoul, die daarna naar PSV vertrok, de schitterende ploeg van Nigeria in Atlanta (1996), met Kanu en de Nederlandse trainer Jo Bonfrère; Kameroen, kampioen in 2000 met Eto’o.

Maar door de beperkte toelating zegt de olympische status niet alles over de reputatie van spelers. Rosales en Barreto, om twee uitblinkers van Athene (2004) te noemen, vielen tegen bij Ajax en NEC.

Nederland is qua voetbal een bijna onbeschreven blad bij de Spelen, ondanks derde plaatsen in het bronzen tijdperk van het evenement, 1908, 1912 en 1920.

De nederlaag in 1952 tegen de Brazilianen voltrok zich vóór de officiële openingsceremonie. Brazilië, zo ging het verhaal, had een studententeam gestuurd. Dat viel wel mee. Of tegen, uit Nederlands oogpunt bezien. Een van de Goddelijke Kanaries was Vava, later tweevoudig wereldkampioen.

Het voetbal in de polder was volop in ontwikkeling. Wilkes en anderen mochten niet eens mee omdat ze prof waren. Bondstrainer Van der Leck was zeer kritisch over de afloop, in het blad Sportkroniek.

Journalist Matty Verkamman citeert Van der Leck in zijn geschiedschrijving van Oranje: ‘Athleten, amateur-wielrenners en roeiers, om maar enkelen te noemen, trainen veelvuldiger en intensiever dan voetballers.’ En ook: ‘Er is sprake van slapheid. Slechts met tegenzin doen veel clubspelers aan lichaamsscholing. Ze zijn wel aanwezig bij de training, maar ze willen uitsluitend gein hebben.’ Hongarije, met Puskas, won het toernooi van 1952.

Tussen toen en nu was de ploeg van Nol de Ruiter in 1992 het dichtst bij plaatsing. De laatste ronde bestond uit twee duels tegen Australië. De uitwedstrijd eindigde in 1-1. Thuis nam Nederland in de verlenging een ogenschijnlijk beslissende voorsprong (2-1), maar 7 minuten voor tijd verraste Ned Zelic doelman Zoetebier: 2-2.

Net als Van Roessel wordt Zoetebier deze dagen telkens herinnerd aan toen. ‘We kregen zoveel kansen om een monsterscore af te dwingen. Karnebeek maakte een sliding die niet nodig was, Zelic schoot de bal keihard met de buitenkant van de voet in de korte hoek. Hij verraste me. Volgens mij raakte hij de bal verkeerd.’

Zoetebier, nu keeper bij NAC: ‘Ik heb de UEFA Cup gewonnen met Feyenoord en ik ben twee keer uitgenodigd voor Oranje. Als jongetje uit Volendam kijk ik tevreden terug op mijn loopbaan, maar die gemiste olympische kans is een smetje.’

Van Roessel en Zoetebier vinden het prachtig dat Jong Oranje naar Peking mag. Voor Van Roessel is het goud nu al voor Foppe de Haan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden