Atletiek Schoenen

Helpen wonderspikes Sifan Hassan haar aan recordtijden?

Vorige week liep Sifan Hassan een wereldrecord op de mijl. Volgens geruchten op speciale schoenen van Nike. Zondag deed ze een aanval op de 5.000 meter. Deels met succes. Hassan liep een Europees record.

Hellen Obiri en Sifan Hassan op de 5.000 meter, zondag in Londen. De atletes lopen op de ‘lompe’ maar snelle schoen van Nike. Beeld AFP

Na haar wereldrecord op de mijl, vorige week in Monaco, kwam Sifan Hassan met hooggespannen verwachtingen naar Londen. Zou ze bij de Diamond League het ­wereldrecord op de 5.000 meter kunnen verbeteren, wellicht met behulp van de afwijkende spikes die ze droeg tijdens haar toptijd op de mijl?

Die toptijd kwam er, maar een wereldrecord was het niet. Hassan scherpte het Europees record op de 5.000 meter aan tot 14.22,12. De 26-jarige Nederlandse won de wedstrijd niet. Ze moest genoegen nemen met de derde plaats.

Na afloop moest ze toegeven dat haar vorm van Monaco, waar ze een 23 jaar oud wereldrecord uit de boeken liep, wat was weggezakt in de dagen erna. Die prestatie (4.12,33 minuten over 1.609 meter) had erin gehakt. Zowel emotioneel als fysiek had ze zich vermoeid gevoeld.

Niet voor niets had Hassan zich aanvankelijk een beetje verstopt op de 5.000 meter. In de luwte, vanaf ongeveer de tiende plaats, zag ze de ontwikkelingen een tijdje aan. Na 3.500 meter nam ze de leiding en schroefde de snelheid op. Het kleine ­pelotonnetje lopers scheurde meteen uiteen. Alleen wereldkampioene Hellen Obiri (29) en Agnes Tirop (23), beiden uit Kenia, konden volgen.

Met lange passen denderde Hassan op haar hagelwitte spikes richting finish. Het wereldrecord (14.11,15 in 2008 gelopen door de Ethiopische olympisch kampioene Tirunesh Dibaba) was toen al buiten haar bereik, maar ze had nog alle kans op de zege en een Europees record. De geboren Ethiopische zette nogmaals aan, maar vergiste zich in de twee Keniaansen in haar zog. Die bleken nog veel meer energie over te hebben dan zij.

Obiri won in 14.20,36, Tirop volgde in 14.20,68. Hassan moest zich tevreden stellen met de derde plaats, maar gaf de prestatie met een nieuw Europees record wel extra glans. Ze dook 0,22 seconden onder haar eigen record van vorig jaar.

Geheim wapen

Na haar wereldrecord in Monaco hadden oplettende atletiekvolgers geconstateerd dat de spikes aan haar voeten afweken van het schoeisel van haar concurrentes. Zelfs de atletes die net als zij door Nike worden gesponsord, hadden net iets andere schoenen aan. Die van haar leken een wat dikkere zool te hebben en oogden lomper dan gebruikelijk. Online ontstond discussie. Had Hassan een geheim wapen aan haar voeten?

Zij woont en traint in Amerika en maakt deel uit van het Nike Oregon Project, een programma dat beroemd en berucht is vanwege de wetenschappelijke vernieuwingen.

Volgens Jos Hermens, de manager van Hassan, is er niets geheimzinnigs aan. Niet dat hij precies weet welke schoenen ze droeg en of het een spiksplinternieuw prototype betrof. Maar het zou hem niet verbazen als ze experimenteert met nieuw schoeisel. ‘Alles is in ontwikkeling, elke dag, elke week. Eerlijk gezegd kunnen wij het niet allemaal bijhouden en ik denk zelfs Sifan niet altijd.’

Nike heeft een reputatie. Tijdens de ­Spelen van 2016 liepen marathonlopers met een Nike-contract op prototypes van de Vaporfly, de schoen die in de jaren erna voor snellere marathons zou zorgen. De Vaporfly, uitgerust met een koolstofplaat in de zool, zou de lopers tussen 1 en 4 procent voordeel bieden ten opzichte van andere topschoenen. De Keniaanse olympisch kampioen Eliud Kipchoge droeg ze in 2018 toen hij een wereldrecord liep op de marathon.

Nike experimenteert ook met schoeisel voor de middellange afstanden op de baan. Afgelopen winter liep de Britse Laura Muir indoor naar een wereldrecord op de mijl op onbekende spikes. Concurrentes klaagden, want de regels van de internationale atletiekbond IAAF schrijven voor dat ‘schoenen niet zo gemaakt mogen zijn dat ze atleten oneerlijke hulp bieden of een voordeel’. Dat vermoeden bestond wel.

Dat de regels niet erg strikt worden geïnterpreteerd, was al gebleken bij de lancering van de Vaporfly. Toch kondigde de IAAF aan dat ze, mochten er officiële klachten worden ingediend, een onderzoek zouden instellen. Sindsdien is het stil gebleven rond de Nikes van Muir, die ze naar eigen zeggen al sinds de zomer van 2018 gebruikte omdat de schoenen meer ondersteuning bieden.

Spijkers op laag water

Volgens Hermens is het allemaal spijkers op laag water zoeken. ‘Straks komt een fabrikant met weer wat anders. Zo gaat dat. Dat hoort bij de ontwikkeling van de sport.’

Uiteindelijk scheelt het allemaal niet veel in de tijden, meent hij. En revolutionair? ’Neem die Vaporfly. Jaren geleden had Reebok ook al een koolstofplaat in een schoen liggen. En ook nu werkt het niet voor iedereen. Kipchoge heeft er baat bij, maar er zijn ook atleten die er niet goed op lopen.’

In Londen was Hassan niet de enige die de nieuwe spikes had aangesnoerd. Ook winnares Obiri droeg ze. Hoewel ze won droeg ze bewijs aan voor de stelling van Hermens dat wonderschoenen niet ­bestaan. Ze was twee jaar geleden op een paar traditionele spikes al eens 2 seconden sneller.

Op zijn wondersloffen loopt Kipchoge lachend naar de tweede tijd ooit in Londen

Na de zege van Eliud Kipchoge in de marathon van Londen werd er op Twitter gespeculeerd over zijn schoeisel. ‘Ik denk dat met koolstofvezel geveerde schoenen een belangrijke bijdrage hebben geleverd aan de tijden die we vandaag hebben gezien.’

Gaan marathonlopers echt veel harder op deze schoenen?

Het Nederlands record op de marathon werd in 2018 verbeterd met superschoen Nike Vaporfly. Is dat oneerlijk of een normale verbetering?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden