Heemskerk kijkt opzij en weet: deze is voor mij

Slotzwemster Femke Heemskerk keek van het startblok naar de Amerikaanse sprintster naast haar, Simone Manuel, en wist: 'Deze is voor mij.' De kopvrouw van de Nederlandse estafetteploeg trok haar team van de vierde plaats naar het WK-zilver op de 4 x 100 meter vrije slag door de snelste splittijd uit haar loopbaan te zwemmen: 51,99 seconden.

Femke Heemskerk wordt opgevangen door haar teamgenoten Ranomi Kromowidjojo, Maud van der Meer en Marrit Steenbergen na het veroveren van zilver.Beeld ANP

Heemskerk, dit jaar in de vorm van haar leven, was trots op die prestatie. Voor het eerst ging ze door de magische barrière van 52 tellen, maar ze wees direct naar het grotere belang. 'Zilver is wat hier op de WK telt. Daar ging het ons om. Het is echt heel bijzonder hoor, dat we hier de Verenigde Staten en Zweden verslaan. Toen ik van het blok ging, wist ik dat ik die Amerikaanse, een goede racer hoor, ging pakken. Die Zweedse zag ik niet.'

In zulke hectische omstandigheden is het deels calculeren, deels puur op het hart zwemmen. Heemskerk, een vrouw die de tijden uit het verleden zo weet op te lepelen, deed beide. 'Ik begon wat te enthousiast. Dat voelde ik aan het eind. Maar wat zou het? Zilver met dit jonge team', zo overzag de 27-jarige het slagveld, waarin de olympisch kampioen van 2012, Australië, de baas was.

De twee reuzinnen van dat team, de zussen Campbell, waren met 51,77 (Bronte) en 52,22 (Cate) vooralsnog de heersers die hun in 2013 aan de VS verloren troon terugveroverden. Zij worden tegenwoordig gecoacht door de man die van Nederland in 2007 een wereldmacht op estafettegebied maakte: Jacco Verhaeren. Via het brons van de WK in Melbourne werd een jaar later door het team Dekker, Kromowidjojo, Heemskerk en Veldhuis de sprong naar het olympische goud gemaakt.

Golden Girls

Dat kwartet kreeg in Peking de naam de Golden Girls. Het veroverde in 2009 en 2011 ook de wereldtitel en verdiende de documentaire die de NOS onder die titel aan hen besteedde ten volle. In olympisch Londen ging de status van onverslaanbaarheid eraan. Femke Heemskerk en Marleen Veldhuis bleven onder hun hoogste niveau en Ranomi Kromowidjojo, de vrouw die later in die olympische week van 2012 twee maal goud op de crawlsprints veroverde, kon de boel niet redden.

Naar de tijd van Kromowidjojo uit 2012 werd zondagavond in de chaos van de opgewonden catacomben nog even verwezen. Of zij dat ook had gekund, onder de 52 splitten? Maar zeker, knikte zij. Zoek maar op: Londen 2012. Het was 51,92, in de jacht van Kromowidjojo op de leidende Australiërs. Het was de aankondiging van haar piekvorm.

Kromowidjojo was in Kazan, voor het eerst in haar carrière, startzwemster. De afsluiter, de Amerikanen noemen zo iemand de 'anchor', was deze keer Femke Heemskerk. In 2011, bij de gewonnen WK in Shanghai, had ze die rol ook al eens vervuld, met glans. In Kazan was ze terug als de absolute nummer één van de Nederlandse ploeg.

De van een ernstige vormcrisis terugvechtend Kromowidjojo, gestart met een voor haar zeer gedegen tijd van 53,30, en de zelfverzekerde Heemskerk droegen zondag de verjongde ploeg. Het middenstuk kwam voor rekening van Maud van der Meer, vorig jaar in Berlijn al goed voor Europees zilver, en van Marrit Steenbergen, de 15-jarige jeugdkampioen van Europa.

Meer in het vat

Het is een kwartet dat volgens Kromowidjojo serieus aan kwaliteit kan winnen. Dat was het begin van een beschouwing over de olympische kansen van volgend jaar. Opeens is zilver of brons in Rio niet voldoende meer. Er zit meer in het vat, meende de regerend olympisch kampioene op 50 en 100 meter vrij. 'Er zit rek in. Marrit wordt nog beter. Maud ook. Femke kan sneller en ik ook. Als we ons allen zo doorontwikkelen, maken we in Rio nog kans.'

Als Kromowidjojo en Heemskerk 51'ers gaan zwemmen in estafetteverband, dan wordt de olympische titel volgend jaar beslist op de kwaliteit van de nummers drie en vier van Nederland en van Australië. Er wordt gehoopt op een soort wonderbaarlijk snelle ontwikkeling van de jonge Steenbergen. Zij zwom in juni in estafetteverband in Bakoe, bij de Europese Spelen, 53,00 seconden met overnamevoordeel. Zondag kwam zij na een tam begin in de series (54,72) tot een fraaie 53,88. Van der Meer had tot meer in staat moeten zijn dan 54,50 (split) in de finale.

Het maakte voor het veroveren van zilver allemaal niet uit. Heemskerk was in juni speciaal naar de VS gereisd, om in zwemmekka Santa Clara Amerikanen als Simone Manuel eens goed in de ogen te kijken. Ze versloeg Manuel daar in de sprint; zondag was zij opnieuw aan de beurt. Het psychologisch voordeel was aan een Nederlandse met een scherp oog.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden