Hans Westerhof: Een fatsoenlijk afscheid

Hans Westerhof waande zich in de voetbalhemel als hij met Vitesse op Papendal trainde, midden in de natuur. ‘Als de wind naar het zuiden of het oosten draaide, hoorde je de snelweg niet meer.

Willem Vissers

Het feest duurde alleen zo kort. Op 30 december evalueerde hij de eerste helft van het seizoen met de directeuren Van der Kraan en Van Hintum. Zij deelden hem mee dat Vitesse, vijftiende, op zoek ging naar een andere trainer. Die is inmiddels gevonden: Theo Bos.

En dus heeft hij deze week tot bloedens toe geschaatst op het baantje bij Nyelamer, in plaats van te trainen in Belek, Turkije. Hij wil beter schaatsen, opdat hij vriend Foppe de Haan kan bijhouden. Als vrouw Jeanette erwtensoep voorzet, zegt Westerhof: ‘Te allen tijde wil ik een naschopverhaal voorkomen. Vitesse heeft al schoppen genoeg gehad.’

De vroegere docent aan het CIOS in Heerenveen is een levend bewijs dat de beschaving niet aan het voetbal is voorbijgegaan. Hij is rustig, nadenkend, grappig soms. En hij is niet cynisch en ook niet meedogenloos. Opleider, bouwer, een man die voetballers tot denken wil aanzetten. Technisch directeur Van Hintum zei bij het ontslag dat Vitesse afscheid nam van een ‘fantastisch mens’.

Hij kreeg talloze opbeurende reacties en vraagt zich af hoe iedereen aan zijn mailadres kwam, en aan zijn telefoonnummer, waarvan hij dacht dat het geheim was.

Schaatsen dus. Skiën, vanaf vandaag. In februari naar Mexico, naar zijn zoon. Die is gymleraar in Guadalajara en trainer van een clubje in de derde divisie. Misschien doet hij straks weer iets voor miljardair Vergara, de grote baas van Chivas Guadalajara die ook clubs heeft in Los Angeles, Costa Rica, China en Peru. Westerhof was jarenlang technisch directeur en trainer van Chivas.

Het leven heeft zoveel te bieden. Je kunt tot op hoge leeftijd trainer blijven, maar wanneer moet je dan beter leren schaatsen, een berg beklimmen met de fiets, gitaar spelen of oefenen op je Spaans. ‘Vroeger nam ik om de vijf jaar een sabbatical, daarna om de drie jaar, en nu om het jaar. Haha. Veel mensen van mijn leeftijd willen reizen. Als ik iets niet per se hoef, is het reizen.’

Het ontslag valt sowieso beter te verdragen als je hier in Heerenveen naar buiten kijkt. In 1992 lieten ze het huis bouwen, maar hoelang hebben ze het bewoond? Drie jaar? Het uitzicht is overweldigend. Rijp op de takken. Wit gras.

Hij weet zeker dat de beslissing over zijn ontslag al was gevallen voor het finale gesprek op 30 december, maar hij vond het zijn plicht zijn mening te geven. ‘Of ze iets met mijn aanbevelingen doen, is aan hen. Ik ben het oneens met het ontslag, maar ik kan er verder niets aan doen. Dat roep ik trouwens al 20 jaar: als een club denkt met een andere trainer betere resultaten te halen, dan moeten ze die ander nemen. Zij nemen de beslissing. Dat is ook hun taak.’

Dat klinkt ongemotiveerd, maar zo is het niet bedoeld. Het is verzoening met het blijkbaar onvermijdelijke. Alleen op de dinsdag voor de laatste wedstrijd tegen Volendam was hij boos op Vitesse, toen supporters het trainingsveld betraden. De leiding en de pers wisten van de actie, maar de spelers en hij niet. De supporters vroegen hem een brief voor te lezen, over inzet en passie.

Westerhof legde de training stil en liet een supporter de brief voordragen. Daarop hervatte hij de training. ‘Even later zei Van der Kraan op de site dat het onbegrijpelijk was dat spelers en trainers niet hadden gereageerd, maar de supporters konden gerust zijn: in de winterstop zouden harde maatregelen volgen. Ach, het is niet zo’n hot item, maar het is het enige moment geweest dat ik dacht: nou, Van Hintum en Van der Kraan, zo hoort het niet. Verder heb ik uitstekend met ze gewerkt.’

Of hij dan zaken iets anders had moeten doen? ‘Hoewel het tegen mijn principes is, had ik meer politieagent moeten spelen. Ik wil spelers graag behandelen als volwassenen. Alleen: als blijkt dat een aantal zich niet volwassen gedraagt, moet je anders optreden.

‘Elke club die mij vraagt, weet hoe ik werk. Ik zal iemand altijd bij me roepen en nooit in het openbaar aanpakken. Ik zal hem een spiegel voorhouden en vragen of hij zijn gedrag normaal vindt. Gedragsverandering vergt tijd. Vaak lukt het zo, soms ook niet.’

Hoe het begon, tussen Vitesse en Westerhof? Van Hintum belde Westerhof toen die in Australië was om een trainerscursus op te zetten. Hij zou hetzelfde doen in Costa Rica. ‘Marc zei: als je tussen Australië en Costa Rica een keertje naar huis komt, kunnen we misschien praten.’ Hij hapte toe, voor één jaar, ‘want ik wil mijn leven in de hand houden’. Dat hij de spelers niet kende en zijn kennis over de competitie was verwaterd, na zes jaar buitenland, was geen probleem. Van Hintum wilde een opbouwtrainer, maar ontsloeg hem dus alweer voordat het fundament was gelegd.

Het zij zo. ‘Ik gun Marc, Theo Bos en Vitesse het allerbeste. Sans rancune. De kans dat het niet goed gaat bestaat altijd. Daarover moet je niet zeuren. Ik zal nooit zeggen dat iets tegenviel. Dat telt allemaal niet. Ik zit nu in een goede positie, maar als ik dat zeg, wordt dat vertaald in geen ambitie hebben. Dat is onzin. Als ik ergens aan begin, heb ik juist enorm veel ambitie. Maar als het ophoudt, ga ik lekker andere dingen doen. Ik vind het wel jammer. Het ging erom iets van de grond te tillen.’

Vitesse verwierf de bijnaam FC Hollywood aan de Rijn, om de schijnbaar eeuwige reuring in Arnhem. Flauwekul, volgens Westerhof. ‘Ik heb weinig rare dingen meegemaakt. Als je het vergelijkt met Groningen, Ajax, Willem II of PSV, is het peanuts. Bovendien heb ik in Hollywood gewoond en dat lijkt in niets op Arnhem.’

In zijn slotgesprek gaf hij zes punten aan die voor verbetering vatbaar zijn. Hij wil ze niet uitvoerig bespreken, want misschien doet de directie niets met zijn aanbevelingen en dan blijven ze toch boven de club hangen. Samenvattend gingen ze over de selectie, over communicatie, over werkklimaat, over topsportklimaat, ‘want dat is er natuurlijk helemaal niet.’

‘Dan gaat het met name om faciliteiten. Om één voorbeeld te noemen: we hadden een plan om alle wedstrijden op te nemen voor analyses. Dan kunnen spelers via de mail hun eigen wedstrijden en de tegenstander analyseren. Dat programma werkte niet, want er was geen internet op het trainingscomplex. Dat soort dingen horen gewoon bij topsportklimaat. Het heeft niet enorm veel invloed op het resultaat, maar je moet een speler verantwoordelijk maken voor zijn functioneren. De taak van de technische staf is om dat functioneren te controleren.’ Het is een typerende uitspraak voor Westerhof.

Maar Vitesse is in zijn ogen een hartstikke fijne club met een goede toekomst. ‘Ze moeten alleen iets meer geduld hebben. In die jonge groep zit talent genoeg. Op minimaal één plaats is versterking nodig, het liefst een leidinggevend type.’ Hij vond de selectie te groot, dat wel; 25 spelers, terwijl 20 genoeg is. Hij wilde de groep eventueel aanvullen met spelers van Jong Vitesse, in plaats van teleurgestelde spelers van naam op de tribune te zetten.

Twee spelers van naam voelden zich ernstig gegriefd toen Westerhof na Vitesse – AZ vergat dat de microfoon nog openstond en hij in een als onderonsje bedoeld praatje met Van Gaal zijn verdedigingsduo Sansoni-Sprockel veroordeelde als ongeschikt voor het niveau. Stom. ‘Dat neem ik mezelf kwalijk. Ik heb mijn excuses aangeboden en er een streep onder gezet. Dat de anderen daarmee meer moeite hadden, kan ik me voorstellen.’

Westerhof vindt het vooral jammer dat hij niet attenter is geweest ‘op camera’s met een richtmicrofoon’. Camera’s registreren de training van PSV en gaan aan de haal met een woordenwisseling tussen trainer Stevens en Mendez. Een liplezer ontrafelt een tirade van Lazovic jegens Stevens.

De mores van het voetbal schuiven op. ‘Dat is slecht voor de beroepsgroep trainers, maar ook voor de journalistiek. Ik heb nog nooit een interview vooraf nagelezen, maar ik word voorzichtiger omdat ik een paar keer heb meegemaakt dat ik dacht: hé, dit is vreemd. Ik heb het idee dat het tegenwoordig veel meer gaat om kleine, rellerige dingen dan om een goed verhaal.

‘Waar het interessant wordt voor de camera, wil ik eigenlijk stoppen. De cameraploeg en microfoon staan al tussen de dugouts in. Ik hoorde me ’s avonds in de uitzending met assistent Edward Sturing praten. Dat wil ik niet. Ze zullen straks ook wel de kleedkamer binnenkomen.’

Het brengt hem op de zogenoemde affaire met het verdwenen ondergoed. ‘Ik heb wel tien keer uitgelegd wat er werkelijk speelde, maar daarin is niemand geïnteresseerd. Niemand. Want het verhaal was duidelijk voor de buitenwacht: er wordt gejat in de kleedkamer van Vitesse. Terwijl dat absoluut niet zo was. Wij waren niet op zoek naar dieven, toen we tassen en auto’s van spelers lieten openen. Juist het tegenovergestelde. We wilden juist aantonen dat het niet in de groep zat, want daarvan was ik overtuigd.

‘Er waren onderbroeken verdwenen uit het washok op Papendal, waar iedereen bij kan. En het pakket met de verdwenen jas van Tarvajärvi stond gewoon bij de administratie. Je moet voorkomen dat spelers elkaar aankijken. Het vervelendste was dat iemand uit de groep het naar buiten bracht.’

Uiteindelijk vielen gewoon de resultaten tegen. ‘Het had ook met de kwaliteit van de selectie te maken, en vooral met belastbaarheid. Als ik het uitgestippelde programma had gevolgd, hadden we minstens zoveel blessures gehad als Feyenoord. Als ik twee keer op een dag wilde trainen, haakte de helft af.

‘De een had problemen met de knie, de ander met de rug. Ze waren niet gewend veel en hard te trainen. Het opvallende is: degenen die het meest hebben getraind, waren de jonkies. Van Wolfswinkel, Büttner, Claudemir, Kuiper. Die sloegen geen training over.’

Hij trekt geen conclusies, hij constateert. ‘Ik stoor me niet zo gauw ergens aan. Wat me wel een beetje stoorde, is dat men zo gauw riep dat de zweep erover moest. Nou, als ik de zweep had gebruikt, nee, niet eens de zweep maar gewoon mijn beoogde programma had gevolgd, had ik acht of negen geblesseerden gehad.

‘De spelers die nableven om te oefenen, waren altijd de jonkies. Nooit de ouderen. Die mopperden als ze niet in de basis stonden.’ Vandaag gaat hij skiën. ‘Eén ding weet ik zeker: wat er ook gebeurt, ik zal me nooit een minuut vervelen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden