InterviewSchaakcommentator Hans Böhm en waarnemer Jeroen van den Berg

Hans Böhm: ‘Toernooi was een blamage voor het schaken’

Na zeven speelronden is er dan toch een streep getrokken door het kandidatentoernooi. Toen Rusland aankondigde het luchtruim te sluiten, greep de wereldschaakbond in. ‘Dit toernooi had natuurlijk nooit mogen beginnen’, aldus schaakcommentator Hans Böhm.

Russische schaakspelers Kirill Alekseenko en Ian Nepomniachtchi brengen elkaar een ellebooggroet. Beeld via REUTERS

Als dieven in de nacht zijn de acht schakers die moeten uitmaken wie wereldkampioen Magnus Carlsen mag uitdagen halverwege het kandidatentoernooi gevlucht uit Jekaterinenburg. De wereldschaakbond (Fide) beëindigde het toernooi donderdag, nadat president Poetin aankondigde het Russische luchtruim te sluiten om het coronavirus in te dammen. Pas als de pandemie is bestreden, wordt het toernooi hervat met dezelfde deelnemers en de huidige tussenstand.

Anish Giri keerde donderdagavond vanuit Rusland terug op Schiphol. De Chinese grootmeesters Ding Liren en Wang Hao bereikten eveneens hun vaderland, maar niet iedereen kon meteen naar huis. De Fide regelde voor sommige deelnemers en arbiters een charter naar Amsterdam, maar de Amerikaan Fabiano Caruana twitterde donderdagavond dat de vlucht was vertraagd. ‘Dit is een farce.’ Zijn thuishaven was verder weg dan ooit.

‘Beter ten halve gekeerd dan ten hele gedwaald, maar dit toernooi had natuurlijk nooit mogen beginnen’, zegt schaakcommentator Hans Böhm. ‘De schakers zaten op minder dan anderhalve meter afstand van elkaar, er werden handen geschud en bij de opening waren meer dan 1.500 mensen aanwezig. Nepomniatsjtsji zat na zijn zege op Ding Liren hoestend en proestend de partij te analyseren. De schakers deden precies wat we vanwege dat virus niet moeten doen.

‘Maar in Jekaterinenburg deed de Fide net alsof de wereld gek was. Het coronavirus hing indirect boven het bord, bij de schakers werd twee keer per dag de temperatuur gemeten. Zo wil je toch geen aandacht voor je sport? Het kandidatentoernooi was een blamage voor het schaken.’

Kop in het zand

Kunstmatig werd het coronavirus in Jekaterinenburg buiten de deur gehouden, aldus Böhm. ‘Giri twitterde dat hij zoveel respect toonde voor Caruana door zijn hand te schudden, hij had meer respect moeten tonen voor corona. Er was geen sprake van een eerlijke competitie. Ding Liren moest vanwege het virus ergens buiten Moskou twee weken in quarantaine, dat haalde hem volledig uit zijn ritme.’

Teimoer Radjabov had zich teruggetrokken voor het kandidatentoernooi, omdat hij de gevolgen van het virus vreesde. Zijn vervanger Maxime Vachier-Lagrave is na zeven ronden medekoploper, maar de Fransman had volgens Böhm geen recht op deelname. ‘Radjabov zou de Fide kunnen aanklagen. Nu gebeurt exact wat hij voorspelde. Als ik Radjabov was, zou ik een advocaat in de armen nemen en zeggen: ik wil mijn plaats terug.’

Jeroen van den Berg, toernooidirecteur van Tata Steel Chess, was in Jekaterinenburg als waarnemer en erkent de ‘surrealistische beelden’ bij het toernooi. ‘De schakers zaten in een afgesloten ruimte, sommige fotografen droegen mondkapjes en verlieten na vijf minuten de speelzaal. Ik begrijp de kritiek, het belangrijkste schaaktoernooi kende een bizarre ambiance. Al werden de deelnemers streng gecontroleerd.’

Waarom werd er nog geschaakt, terwijl overal ter wereld ook de sport tot stilstand was gekomen? Van den Berg: ‘Hoewel de Russische cijfers onbetrouwbaar zijn, zou je tot donderdag in Jekaterinenburg niet hebben geweten dat het coronavirus bestaat. Het leven ging hier gewoon door, de spelers vroegen zich wel af of ze nog thuis konden komen. En er was paniek, toen donderdag het bericht kwam dat alle vluchten in Rusland werden geannuleerd.’

Geen andere keus

De Fide had geen andere keuze dan het toernooi te stoppen, zegt Van den Berg. ‘De meeste deelnemers komen uit landen, waar het coronavirus hard heeft toegeslagen. In het reglement was al opgenomen dat de lokale autoriteiten en de Fide het kandidatentoernooi konden afbreken. Iedereen kon bijtijds vertrekken, al is het onduidelijk hoe Caruana terugkomt in Amerika.’

Van den Berg verwacht dat in navolging van het EK voetbal en de Olympische Spelen ook de match om de wereldtitel schaken naar 2021 wordt verplaats. Eerst moet immers het kandidatentoernooi worden voltooid. Giri behoort tot de vier achtervolgers met een punt achterstand op Vachier-Lagrave en Nepomniatsjtsji.

Hij kan zich minstens een half jaar voorbereiden op de herkansing in Jekaterinenburg. Schaakanalist Böhm gelooft niet dat de schade voor Giri nog te repareren valt. ‘Misschien eindigt hij als tweede of derde, maar bij dit toernooi telt alleen de eerste plaats. Leuk zo’n grapje van Giri in de Volkskrant dat schaken door het coronavirus net zo populair wordt als toiletpapier. Ik word er een beetje moe van, maak eerst eens een gewonnen stelling af.’

Zekerheden inbouwen behoort tot zijn tweede natuur, aldus Böhm. ‘Op je 20ste trouwen en al snel vader worden, je ziet die hang naar veiligheid ook terug in zijn spel. Giri gaat rekenen bij stellingen, waarin hij juist zijn intuïtie moet volgen. Anish mist flair, hij zou bij sportkoepel NOCNSF een mental coach moeten zoeken die hem meer agressie bijbrengt. Ook Kasparov en Carlsen constateerden dat hij op die manier nooit wereldkampioen wordt.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden