Handleiding voor de perfecte vrije trap

In de eredivisie wordt dit seizoen veel gescoord uit vrije trappen. Zondag staan in Arnhem twee specialisten tegenover elkaar: Vejinovic (Vitesse) en Toornstra (Feyenoord). Een kwestie van trainen, vertrouwen en techniek.

Roy Makaay (L) kijkt toe als Pierre van Hooijdonk op zijn specialiteit, de vrije trap oefent. Foto uit 2004Beeld anp

Jens Toornstra hoorde laatst dat het tegenwoordig makkelijker zou zijn om te scoren uit een vrije trap, nu scheidsrechters met een busje scheerschuim de verdedigers op afstand zetten. Voorheen wilde de tegenstander nog weleens smokkelen, als de arbiter zijn rug naar het muurtje had gekeerd.

Toornstra: 'Er werd vaak een centimeter of tien gepikt door de tegenstander. Nu heb je net iets meer ruimte. Dat zou zomaar kunnen schelen bij het nemen van een vrije trap.'

De vrijetrappenspecialist van Feyenoord treft zondag in Arnhem de specialist van Vitesse, Marko Vejinovic. Beiden hopen hun eredivisietotaal op te vijzelen, want vooral Toornstra loopt wat achter bij de concurrenten. Memphis Depay schoot al acht keer raak, waarvan driemaal uit een vrije trap, Lasse Schöne scoorde zo twee van de zes keer op de Nederlandse velden.

Toornstra trof tot nu toe drie keer doel dit eredivisieseizoen, maar nog niet uit een vrije trap. Hij hield een gesprek over vrije trappen met de Volkskrant dan ook af. Het zou niet goed overkomen om te praten over een specialisme dat hij nog niet ten uitvoer had gebracht. Prompt brak hij de ban in de verloren uitwedstrijd tegen het Kroatische Rijeka, twee weken geleden in de Europa League.

Marko Vejinovic ,voetballer bij Vitesse voor het seizoen 2014-2015Beeld anp

'Het is mijn specialiteit'

Vindt hij zichzelf wel een specialist? Jazeker. 'Want ik heb de kwaliteiten om een vrije trap binnen te schieten.' Vejinovic, steeds meer gevreesd om zijn machtige wapen: 'Het is mijn specialiteit, ik sta achter de bal.'

Ze kunnen genieten als hun vrije trap over de muur scheert en achter de duikende keeper inslaat. Meer dan van een knal van afstand of een vloeiende aanval? 'Een goal is een goal', zegt Toornsta. 'Maar een vrije trap is wel helemaal mijn goal.'

'Scoren uit een vrije trap is geiler', vindt oud-spits Pierre van Hooijdonk. 'Het is het ultieme bewijs dat je voeten kunnen uitvoeren wat je hoofd wil.'

Een vrije trap kan verlossing bieden, als even niets lukt in een wedstrijd. Vejinovic: 'Dan kun je toch een vrije trap scoren, waardoor het weer mee gaat zitten.' Schöne bracht Ajax op die manier terug in de Champions Leaguewedstrijd tegen Paris Saint-Germain, dat tot dan had gedomineerd in de Arena. Hij schoot ook nog bijna de 2-1 binnen, via een misschien nog mooiere vrije trap.

Schöne, Depay, Vejinovic, Toornstra. Maar ook Ziyech van Twente, Ajacied Van Rhijn, AZ-speler Gudelj en Tighadouini van NAC. In zekere zin zijn ze allemaal schatplichtig aan Koeman, Beckham, Van Hooijdonk en de oude Andrea Pirlo, die dinsdag tegen het Griekse Olympiakos liet zien dat hij het nog niet is verleerd.

De destijds 13-jarige Toornstra glom om wat hij twaalf jaar geleden zag, gezeten naast zijn vader in de huiskamer in Ter Aar. Op tv schoot Van Hooijdonk raak in de finale van de UEFA Cup, het toernooi waarin de Feyenoorder de vrije trap tot kunst verhief.

Vrijetrappenschool

Toornstra zou Van Hooijdonk nog eens willen spreken. Bijvoorbeeld om te vragen of het waar is wat zijn vader hem vertelde: dat de spits altijd expres in de muur schoot, zodat die bij een volgende vrije trap wijselijk wat meer afstand hield.

'Sorry, maar dat is niet zo', reageert Van Hooijdonk telefonisch.'Dat risico durfde ik niet te nemen: je weet nooit of er nog een vrije trap komt. Bovendien trapte ik niet met power, maar op gevoel. Zoals Jens nu doet. Spelers als Alex en Roberto Carlos lieten de muur sidderen met hun pegels. Als ik in de muur schoot, hoefde je echt niet van het veld gedragen te worden.'

Nauwlettend volgt Van Hooijdonk zijn opvolgers, al zijn ze nog lang niet zo ver als hij. Zou er een vrijetrappenschool bestaan, dan was hij de onbetwiste bovenmeester. Hij vertelt hoe onnozel het was dat Borussia Dortmund in de UEFA Cupfinale tegen Feyenoord de ruim 2 meter lange Jan Koller midden in het muurtje posteerde, om Van Hooijdonk het schieten te beletten. 'Terwijl de langste speler altijd aan de binnenkant van de bal moet staan. Zou je namelijk op het midden van de muur mikken, dan gaat de bal naast.'

Een vrije trap is in zekere zin te regisseren, net als een strafschop. Toornstra: 'In een wedstrijd doen zich misschien honderdduizend situaties voor. Elke situatie is anders. Maar bij een vrije trap ligt de bal stil, de muur staat op een bepaalde afstand. Het is allemaal trainbaar. Oefening baart kunst.'

Geheim recept

De kwaliteiten van Toornstra waren al zichtbaar bij Alphense Boys, zijn amateurclub in Alphen aan den Rijn. Vejinovic nam al de vrije trappen in de jeugdelftallen van Ajax waarvoor hij uitkwam. Er was bij de landskampioen weinig aandacht voor het onderdeel, zegt hij. 'Daar gaat het om andere dingen, zoals samenspelen.'

Bestaat er een geheim recept voor een goede vrije trap? 'Je moet traptechniek hebben om het te kunnen', zegt Vejinovic. Maar vooral moet je het onderdeel blijven aanscherpen, elke keer weer. Hij probeert in Arnhem zo vaak als het mag af te werken na de training. Met en zonder poppenmuurtje. Ook de keeper laat hij soms weg. 'Want het gaat er ook om hoe zuiver je schiet.'

Vejinovic is gretig en ijverig gebleven, hoewel niemand van zijn medespelers zo goed vrije trappen neemt als hij. Labyad en Gino Bosz, de zoon van de trainer, kunnen het ook maar hij staat op één. 'Soms hebben we maar tien minuten, soms mag je een half uur blijven trainen tot de lunch. Ik trap, denk ik, minstens dertig ballen. Zo veel als ik kan.'

Toornstra doseert meer. Na tien tot dertien ballen vindt hij het vaak wel genoeg. Een vrije trap moet iets spontaans blijven, zegt hij. Hij telt bijvoorbeeld niet hoeveel passen hij zet, nadat hij de bal heeft klaargelegd. 'Dan ga ik er te veel bij nadenken. Je moet vrij zijn in je hoofd. Daarom neem ik ook nooit te veel ballen op een training.'

De 25-jarige rechtsbuiten van Feyenoord is een liefhebber van het onderdeel. Dat kan ook niet anders. 'Het moet uit jezelf komen. Als de trainer moet vragen of je erop wilt oefenen, is er al iets mis.'

Onderlinge verschillen

Vejinovic (24) spreekt van een automatisme. Het kost hem moeite om zijn rituelen bij een vrije trap toe te lichten. 'Je moet erop vertrouwen', zegt hij. 'Je weet al hoe je moet staan, waar je moet staan. Als iemand me vraagt hoe ik het doe, denk ik: pff... hoe moet ik dat uitleggen?' Hij trapt de bal tussen binnenkant voet en wreef in. Hoe harder de bal moet gaan, hoe meer wreef je gebruikt.

'Je hoopt dat het een kenmerk van je wordt', zegt hij, 'dat de mensen zien: hij is een vrijetrappenspecalist.' Een vrije trap is een extraatje dat je hoger brengt als voetballer. 'Iemand die fantastisch kan scoren met het hoofd, heeft ook een extra kwaliteit.' En een voetballer wordt zo meer waard.

Toornstra en Vejinovic kunnen genieten van elkaar, hoe verschillend ze ook zijn. Toornstra is een wat gedrongen middenvelder, door trainer Rutten met succes als 'valse' rechtsbuiten gebruikt. Hij analyseert op de laptop de vrije trap van Vejinovic die tegen Dordrecht op de lat belandde en zegt: 'Mooie trap heeft hij.'

Toornstra herkent de onderlinge verschillen. 'Hij is lang en heeft lange benen. Voor mijn gevoel neemt hij bijna geen aanloop. Even tellen: drie stappen zijn het.' Vejinovic kent de kwaliteiten van de Feyenoorder. 'Toornstra is in twee jaar tijd een specialist geworden.'

Trainer Fred Rutten wist wat hij kon verwachten in Rotterdam. 'Er zijn beelden van me', zegt Toornstra met een glimlach. Bij FC Utrecht nam hij vorig jaar een vrije trap tegen Heerenveen die er volgens zijn coach onmogelijk in kon. De bal lag veel te ver van het doel, zei Jan Wouters tegen zijn assistent. Toornstra schoot onberispelijk raak, waarop de wisselspelers naast hem in lachen uitbarstten.

Als Feyenoorder heeft hij praktisch het rijk alleen. Rechtsback Luke Wilkshire is zijn stand-in voor de vrije trappen, maar de Australiër dringt zelden aan. 'Maar als iemand het in zijn hoofd krijgt om ook vrije trappen te gaan oefenen en hij doet het goed, mag hij van mij. Waarom niet?'

Jens Toornstra toont zijn nieuwe Feyenoord-shirt nat het tekenen van een 4-jarige contract bij de club uit Rotterdam.Beeld anp

Perfecte trap

Vejinovic hoefde zich na zijn eerste seizoen bij Vitesse niet opnieuw te bewijzen bij trainer Bosz, met wie hij ook al bij Heracles samenwerkte. Toch was het fijn dat hij in de voorbereiding op dit seizoen tegen Bolton Wanderers raak schoot uit een vrije trap. 'Zo liet ik meteen zien: ik neem ze.'

Het krediet dat ze hebben, is niet oneindig. Toornstra moet in deze competitie zijn eerste vrije trap nog maken. Het rendement moet omhoog, vindt hij. 'Een vrije trap kan je zomaar drie, vier goals per seizoen opleveren. Dat scheelt wel.'

Vejinovic schoot al raak tegen ADO en NAC, maar hij is nog niet tevreden. Tussen de vijf en tien vrije trappen benutten, dat zou een mooi streven zijn dit seizoen. 'Al moet je er natuurlijk wel de gelegenheid voor krijgen.'

Zijn suggestie dat andere eredivisieteams meer vrije trappen afdwingen dan Vitesse, blijkt juist. Van alle eredivisieclubs mag Feyenoord de meeste vrije trappen (193) nemen, gevolgd door ADO (191). Vitesse komt slechts tot 156. Maar zulke cijfers zeggen niets over de plaats waarop een vrije trap wordt toegekend.

Er hangt hoe dan ook wat in de lucht, als scheidsrechter Gözübüyük zondag voor een overtreding fluit voor het team dat het vijandelijke strafschopgebied was genaderd. Wie legt als eerste de bal goed voor een eventueel moment van glorie, Vejinovic of Toornstra? Wie monstert als eerste de muur en kijkt welke hoek de keeper vrijlaat? Wint de Arnhemse zwabberbal met z'n onvoorspelbare effect of de met vaart getrapte krul van Toornstra?

De perfecte vrije trap nemen in het Gelredome, dat zou mooi zijn. En anders? Droogjes vertelt Vejinovic hoe mensen hem voorhielden dat er nogal wat mankeerde aan zijn vrije trap tegen ADO, omdat de bal via het muurtje binnenviel. 'Die goal was minder mooi, kreeg ik te horen. Ja, maar het was wel een goal.'

Zeven scènes

stap 1:
Bal oppakken en goed leggen. Eventueel met ventiel naar achteren, om effectvolle 'zwabberbal' te kunnen trappen.

stap 2:
Bij twijfel: met teamgenoten afspreken wie vrije trap neemt. Eventuele 'varianten' bespreken, zoals overstapje over de bal of teamgenoot die bal nog klein tikje opzij geeft.

stap 3:
Muur tegenstander analyseren. Eventueel eigen speler erbij zetten, om zicht van keeper te belemmeren. Zal de muur opspringen? Dan kan lage vrije trap effectief zijn.

stap 4:
Aanloop en hoek uitmeten. Plaats waar bal ligt en afstand tot doel zijn bepalend. Korte aanloop volstaat als bal bij rand van strafschopgebied ligt en vooral met effect getrapt moet worden.

stap 5:
Kijken waar keeper staat. Welke hoek laat hij vrij? Maakt hij nog een zijstap, zodat het moeilijker wordt om te duiken? Vaak is hij bal kwijt tot die de muur passeert.

stap 6:
Mikken. Speler richt doorgaans op een speler in de muur en trapt, als het goed is, over die speler heen.

stap 7:
Schieten.

Schutters

'Een vrije trap is een wapen dat je je eigen kunt maken'

* Ricardo van Rhijn (Ajax)

* Rechtsbenig
* Maker van: 0-1 tegen Feyenoord

'Vorig jaar gingen mijn vrije trappen nog over het vangnet heen. Dat bewijst: een vrije trap is een kwestie van veel oefenen. Nu gaan de ballen hooguit een metertje over. Niet meer huizenhoog.

'Van de rechtspoten die een vrije trap kunnen nemen bij Ajax, is Lasse (Schöne, red.) de nummer 1. Ik ben afhankelijk van wat hij bepaalt. Toen hij wegviel door een blessure, besloot ik nog intensiever met vrije trappen aan de gang te gaan. Dat blijf ik dit seizoen volhouden.

'Toen ik net bij Ajax 1 kwam, probeerde ik me vooral staande te houden. Ik was nog jong. Dan ga je je niet ook nog eens in vrije trappen specialiseren. Anderen waren al leidend op dat vlak: Eriksen, Vertonghen. Nu heb ik mijn eigen manier van trappen ontwikkeld.

'Mijn aanloop is altijd dezelfde: ik doe zes passen. Eerst een rechterpas, dan links, dan rechts, enzovoort. Ik ga bijna haaks op de bal staan, op 90 graden, en hou ervan de bal te laten 'ploffen'. Dan pak ik de bal met mijn binnenkant en probeer hem een curve mee te geven waardoor hij op het laatst moment daalt. Zo creëer je een swing waarmee de keeper moeite heeft.

'Een vrije trap is een wapen dat je je eigen kunt maken. Kijk naar Andrea Pirlo, die springt er nog altijd bovenuit. Van hem weet je: elke vrije trap is een levensgrote kans.'

--------------------------------------------------------------------------------------------

'Ik kijk nooit naar anderen, ik wil mijn stijl niet beïnvloeden'

* Hakim Ziyech (FC Twente)
* Linksbenig
* Maker van: 0-1 tegen Feyenoord (voor Heerenveen)

'In de jeugd ging ik voor elke training als een idioot ballen op doel schieten. Inmiddels weet ik dat dat niet zo verstandig is, als je spieren nog niet warm zijn. Maar ik was fanatiek en ik wilde zo graag schieten.

'Het is niet vanzelf gegaan. Ik heb veel, heel veel tijd gestoken in het ontwikkelen van mijn vrije trap. Onder (oud-prof) Jeffrey Talan bij Heerenveen bleef ik met een groepje na elke training hangen om nog wat ballen te trappen. Talan deed ook mee. Je zag meteen dat hij een goede trap had.

'Ik vind het belangrijk om een eigen stijl te creëren met mijn vrije trap. Ik kijk daarom nooit naar hoe anderen in de eredivisie het doen. Ik zie wel wat zij doen, maar ik gebruik het niet. Ik wil mijn stijl niet beïnvloeden. Laat iedereen maar zijn eigen stijl hebben, van mij mag het.

'Mijn doelpunt tegen AZ, in de beker vorig seizoen, vond ik het allermooist: die ging er via de kruising in. Dan weet je dat de bal niet verder meer de hoek in kan. Tegen Feyenoord dit seizoen had de keeper (Erwin Mulder, red.) heel veel man in de muur gezet. Ik dacht: ik zet er ook nog een speler van ons bij, dat verslechtert zijn zicht. Ik schoot niet eens zo hard, maar de bal ging binnen.

'Vaak is het zo: als je de bal raakt, heb je al meteen een klein gevoel wat er gaat gebeuren.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden