Halve eeuw gesteggel over voetbalrechten

Van pater Kors tot Chris Woerts, van in whisky gedompelde onderhandelingen tot een tender met geheime biedingen. In een halve eeuw is veel veranderd in de wereld van tv-rechten en voetbal....

In het boek 'We hoeven er niet aan te verdienen', dat begin januari verschijnt, verhaalt voormalig directeur televisie van de NOS Ed van Westerloo over de moeizame onderhandelingen in de jaren tachtig met toenmalig Ajax- en KNVB-bestuurder Ton Harmsen.

Harmsen mengde stiekem een scheut jenever door de cola van Van Westerloo om hem te paaien. Het nieuws lag vaak meteen op straat.

Jan Huijbregts grinnikt bij de herinnering. Huijbregts was jarenlang secretaris van de KNVB en als zodanig de constante factor bij onderhandelingen. Hij kende de geschiedenis, de mores, de bedragen, de feiten.

'Bijna eindeloos werden bedragen over tafel gesmeten', aldus Van Westerloo. 'We hadden geen NMa (de mededingingsautoriteit) en de NOS was monopolist. We gingen door totdat aanbod en vraag gelijk waren. Soms kwamen we niet tot een akkoord. Ik heb nog krantenkoppen thuis: Dit weekeinde geen voetbal op tv.'

Huijbregts: 'En zoals tv-verslaggever Peter Knegjens zei: de onderhandelaars waren vrijwel allemaal broeders van de natte gemeente. De glazen werden veelvuldig bijgevuld en niet met limonade.'

Hoe anders gaat dat tegenwoordig. De zogenoemde tender, het minutieus uitgewerkte stappenplan, spreekt klare marketingtaal. Woensdag formuleert de mediacommissie haar voorstel aan de achttien clubs van de ECV, waarna stemming volgt.

Wie zendt straks de samenvattingen van het voetbal uit, de NOS of John de Mol? Wat gaat het kosten? De onderhandelingen spelen zich af achter gesloten deuren.

In 1952 weigerde pater Kors, destijds voorzitter van KRO en NTS, 500 gulden te betalen voor de rechtstreekse uitzending van Nederland - Zweden. 'Dat nooit', zei de geestelijke. Ruim een halve eeuw later is het miljoenenspel op de wagen. Televisie is almachtig en de Eredivisie Coöperatieve Vennootschap, met de directeuren Woerts en Tielbeke, voelt zich sterk, want meerdere partijen bieden op het gouden kalf.

Dat was wel anders. Huijbregts, over de eerste barricade die de KNVB omver diende te werpen: 'De NOS beriep zich op vrije nieuwsgaring. Ons was er alles aan gelegen door die gedachte heen te breken.'

Toen dat was gelukt, presenteerde de KNVB onderzoeken en statistieken uit omringende landen, met het aantal inwoners en het aantal families met een tv. Zo trachtte de bond de prijs op te drijven. Vaak tevergeefs. Ton van Dalen, manager van FC Twente tussen 1976 en 1986: 'Wij werden uitgeknepen door de NOS, want die had geen concurrentie.'

Vooral sinds de invoering van commerciële televisie in 1989 schoten de bedragen omhoog. Verbijstering en verbazing regeerden toen Sport 7 de hele zaak overnam voor ruim 140 miljoen gulden per jaar, 63,5 miljoen euro. De tv-gelden van Sport 7 veroordeelden veel clubs een half jaar later tot de bedelstaf, toen de sportzender ontplofte.

Gaston Sporre, ten tijde van Sport 7 voorzitter van FC Zwolle, herinnert zich de 'lichte beneveling' die zich meester maakte van de clubs, en het 'koningsdrama' bij de val. Sporre: 'Ik denk dat het voetbal sindsdien heeft geleerd, ook door strengere licentievoorwaarden. Ik hoop op een trendbreuk. Het voetbal kon in het verleden moeilijk met geld omgaan. Bijna nooit reserveerden clubs geld, zoals in andere takken van het bedrijfsleven.'

Van Westerloo: 'De huidige procedure is in elk geval transparant. Bij Sport 7 was dat niet zo, want de KNVB was zelf deelnemer aan het project. Op 15 december 1995 was de deadline voor de biedingen. De enveloppen werden plechtig ontvangen, met de notaris erbij. Maar op 5 januari kwam de KNVB met een nieuw plan. De procedure werd met voeten getreden.'

Zo is veel veranderd in de periode tussen pater Kors en Chris Woerts, maar niet alles. Van Westerloo: 'Over voetbalrechten is altijd gesteggel geweest. Vroeger waren de onderhandelingen altijd in de zomer. Ik dacht dat al die aandacht het gevolg was van komkommertijd. Maar nu is het december en is de aandacht net zo groot. Het zal wel te maken hebben met het feit dat het hier om voetbal gaat.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden