Gullit en het belang van zijn woorden

Feyenoord zou dit seizoen meedoen om de titel. Maar voorlopig heeft Ruud Gullit de handen vol om de vrije val te stoppen....

Dat moet een fraai bezoekje zijn geweest.

Spits Dirk Kuijt en enkele andere belangrijke basisspelers van Feyenoord gingen onlangs, op aandringen van coach Ruud Gullit, op visite bij Karim Saïdi. Waarom? Om te zeggen dat ze hem een goede voetballer vinden en dat hij wordt gewaardeerd. Misschien staken ze hun duim wel omhoog. 'Karim, goeie gozer!'

Waarom dat moest? De 21-jarige Tunesische verdediger Saïdi spreekt geen Nederlands, matig Engels en heeft moeite te begrijpen waar zijn teamgenoten het in de kleedkamer over hebben. Nemen ze hem in de maling? Doen ze hun beklag over hem? Hij weet het niet. En dat heeft hem onzeker gemaakt.

Dat kan Gullit er dus niet bij hebben, een topverdediger die minder gaat voetballen omdat hij niet lekker in zijn vel zit. 'Het communiceren gaat soms met handen en voeten, maar de boodschap moet wel overkomen.'

De coach is nu een half jaar aan de slag bij Feyenoord en moet trachten het team, dat hij voor aanvang van het seizoen in staat achtte tot het meespelen om de titel, hoger op de ranglijst te brengen dan de huidige vierde plaats.

De aanhang verheugde zich op een elftal dat vaak zou winnen. Dat kwam vooral dankzij de krachtige taal van Gullit die riep dat 'de Kuip weer van ons moet zijn' en dat 'Feyenoord altijd voor het kampioenschap moet spelen'.

Nu vragen diezelfde supporters zich af welke kant het opgaat met Feyenoord. 'Gullit wakker worden', zongen zij na de nederlaag van 2-0 tegen ADO Den Haag, op de laatste speeldag voor de winterstop.

Volgens Foppe de Haan, die Gullit in 1998 twee maanden op stage had bij Heerenveen, heeft de coach zichzelf in een lastig parket gemanoeuvreerd. 'Ik vind hem heel impulsief. Hij denkt dat als hij zegt dat het anders moet, het de volgende dag ook zo zal zijn.

'In zijn reacties is hij ook nog te impulsief. Hij heeft zijn spelers zelf een hoop druk opgelegd door te roepen dat Feyenoord voor de titel moet gaan. Daardoor is het nu ook zo rumoerig. Dat moet hij echt beseffen.'

Tijdens het trainingskamp op Gran Canaria werd deze week veel van Gullit verlangd: het onbegrip tussen spelers wegnemen, het zelfvertrouwen herstellen, de defensie weerbaarder maken.

En hij boog zich dus over de kwestie van de communicatie tussen de spelers, beter gezegd: het gebrek daaraan. Het is een niet te onderschatten probleem in de uit vele nationaliteiten bestaande selectie. Er is veel onbegrip in de kleedkamer.

Over Hossam Ghaly bijvoorbeeld. De 23-jarige Egyptenaar is in zijn tweede seizoen bij Feyenoord een bron van irritatie geworden. Bij vrije trappen en hoekschoppen verliest hij zijn tegenstander uit het oog en hij voelt zich volgens Gullit te groot om zijn spel sober te houden. 'Simpel spelen vindt hij beneden zijn stand. Maar ik blijf hopen dat het kwartje een keer valt.'

Nu is Gullit nog coulant maar zijn geduld is niet eindeloos, weet Wim van Zwam. Vanaf 18 augustus 2003 was hij een jaar lang assistent van Gullit bij Oranje onder 19 jaar, dat zich in mei 2004 in Spanje verzuimde te kwalificeren voor het EK. Ajax-spits Ryan Babel kreeg in een interview in de Volkskrant de wind van voren.

Van Zwam: 'Die opmerking dat de moeder van Babel erg teleurgesteld in haar zoon zou zijn, omdat hij zich laks zou hebben opgesteld, had een enorme impact. Puur omdat Ruud het zei. Dat had hij zich beter moeten realiseren, want nu wordt Ryan daar nog steeds aan herinnerd. Op zo'n moment blijkt het belang dat aan zijn woorden wordt gehecht.'

Gullit en het belang van zijn woorden. Als het gaat om de impact van zijn uitspraken heeft Van Zwam gelijk. Die is groot. Als Gullit voorafgaande aan de UEFA Cup-wedstrijd tegen Ferencvaros tegen Hongaarse verslaggevers zegt dat doelman Babos rijp is voor het nationale elftal, dan is het voorpaginanieuws in zijn land.

Maar het belang van Gullits woorden? Als de uitspraken van Gullit doo¿iets worden gekenmerkt, is het wel volstrekte willekeur. Twee weken nadat Babos volgens Gullit goed genoeg was voor Hongarije verdween hij uit de basis van Feyenoord.

Pascal Bosschaart als linksback vond Gullit geen succes. Een dag voor het trainingskamp op Gran Canaria zei hij nog dat het geen optie was. Bosschaart, die de eerste maanden centrale middenvelder was, speelde vervolgens twee keer als vleugelverdediger en heeft inmiddels te horen gekregen dat hij zich maar beter op die plaats in de verdediging kan richten.

Dat hij volhardt in zichzelf tegenspreken lijkt Gullit niet te deren.

Zelfkritiek, in welke vorm dan ook, is hem vreemd. En verwijten worden steevast gericht aan het adres van spelers. Daarbij is hij zich niet bewust van de schade die hij aanricht door zich negatief over hen uit te laten.

Aardig is in dat opzicht zijn uitspraak over de pas aangetrokken Braziliaanse verdediger André Bahia, voor wie volgens Feyenoord vele partijen in de markt waren. Bahia kan hij onmogelijk direct inzetten, want zijn toch al moeizaam communicerende verdedigers hebben niets aan een teamgenoot die louter Portugees spreekt. 'Maar Bahia heeft ons ook nauwelijks iets gekost', verdedigde Gullit de club. Met die uitspraak staat Bahia, nog voordat hij één bal heeft getrapt, er niet best op bij Feyenoord.

Het zal Hans Kraay senior nauwelijks verbazen. Kraay haalde Gullit in 1982 – hij was toen Feyenoord-trainer – van Haarlem naar de Kuip en bewoog hem drie jaar later tot een overgang naar PSV.

Kraay was toen technisch directeur in Eindhoven en werd door Gullit te kijk gezet in een geruchtmakend interview met Nieuwe Revu, waarin Gullit een breuk forceerde om naar AC Milan te kunnen.

'Ik had Gullit, net als Van Basten overigens, veel eerder als technisch directeur verwacht bij een grote club. En dan in een soortgelijke rol als Valdano die bij Real Madrid heeft bekleed en Beguiristain bij Barcelona', zegt Kraay nu. 'Hij spreekt zijn talen, heeft een enorm netwerk en kan met zijn natuurlijke charme spelers voor zich innemen.'

Maar aan al die eigenschappen heeft hij niets bij het financieel beperkte Feyenoord. Hoe anders was dat toen Gullit de scepter zwaaide op Stamford Bridge en van het lelijke eendje Chelsea een mooie zwaan maakte. Op 17 mei 1997 werd hij zelfs de eerste buitenlandse coach die de FA Cup won.

Gullit haalde een leger buitenlandse toppers naar West-Londen en leek zelfs een internationale prijs te winnen. Maar hij werd op 12 februari 1998 ontslagen, drie maanden voordat Chelsea de Europa Cup II won. Toenmalig voorzitter Ken Bates verweet hem 'playboy-gedrag'.

Bij Newcastle United, waar hij een half jaar later aan de slag ging, bleef hij exact een jaar – van augustus 1998 tot augustus 1999. In die periode kocht hij voor 52 miljoen gulden nieuwe spelers, maar de fans waren hem beu toen hij het tweede seizoen startte met slechts één punt uit vijf wedstrijden en publiekslieveling Alan Shearer buiten het elftal liet. Ook zijn gedrag, dat arrogant werd genoemd, werd niet langer gepikt.

De overeenkomsten tussen zijn werkverbanden bij Chelsea, Newcastle United en Feyenoord zijn groot. Bij zijn komst is hij de gevierde man en zijn de verwachtingen hoog. Resulaten zijn direct goed – ook Newcastle bereikte de FA Cupfinale, waarin werd verloren van Manchester United (2-0) – en spelers komen woorden te kort om hun nieuwe trainer te danken voor zijn inzicht.

Maar zowel bij Chelsea als bij Newcastle United was de magie snel uitgewerkt. Oranje onder 19 jaar trainde hij een jaar, waarin hij verzuimde de ploeg naar het EK te leiden. 'Hoeveel tijd heeft hij nu bij elkaar getraind?', vraagt Foppe de Haan.

'Chelsea, Newcastle United en Oranje onder 19. Dat waren korte periodes. En nu dus een half jaartje Feyenoord. Gullit is nog gewoon een beginnend trainer en die maken fouten. Maar dat hoort erbij. Door schade en schande word je wijs'

Volgens Hans Kraay moet Gullit pas worden beoordeeld aan het eind van het seizoen. 'Toen hij net bij Feyenoord binnenkwam leek het wel alsof god zelf in de Kuip was gearriveerd. Nu heeft hij de eerste kritische geluiden moeten aanhoren en was hij zelfs even geïrriteerd. Maar dat is juist goed. Daar kan hij sterker uitkomen.'

Of dat zo is, zal blijken als Feyenoord volgende week de competitie hervat. Gullit lijkt verder te willen met een sterk gereviseerd basiselftal. De meest verrassende namen daarin zijn die van de Serviër Danko Lazovic en de Chileen Sebastian Pardo. Lazovic stond op de nominatie te worden verhuurd aan ADO Den Haag, Pardo kon op huurbasis naar De Graafschap.

Dat zij nu weer een kans krijgen in Feyenoord 1 danken zij aan de wispelturigheid van hun coach. En die kan ook zo weer anders beslissen, geheel conform zijn karakter.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden