Groningse loper Smits verrast bij jubileum langs een poolvlakte van ijsschotsen

Gedurende 24 jaar kende de halve marathon van Egmond de meest bizarre en extreme omstandigheden maar voor die ene nog ontbrekende variant moest tot gisteren worden gewacht....

Van onze verslaggever

Hans van Wissen

EGMOND

De laatste zeven kilometer van 'Egmond' wordt van oudsher gelopen langs de vloedlijn, maar in plaats van vloed was er kruiend ijs. Ondanks het risico van vervaarlijke vallen zochten vele van de naar schatting 8000 deelnemers toch de 'ijslijn' op. Doorgaans was die begaanbaander dan het steeds ruller wordende zand ernaast.

De Britse favoriet Paul Evans was eigenwijs, als een van de weinigen. Hij begon midden op het strand aan het laatste stuk, liep sputterend vast en voegde zich na twee kilometer ploegen en zwoegen weer ijlings bij de leidende Kenyanen. De uitwijk naar rechts had hem vermoedelijk te veel kracht gekocht want hoewel de winnaar van de Chicago-marathon met zijn opwaaiende manen bewonderenswaardig bleef voortgaan, kon hij zich niet meer mengen in de strijd tussen Kiprono en Lagat.

Ook de twee beste Nederlanders vergallopeerden zich even. Luc Krotwaar dacht, op gepaste afstand, dat Evans de verstandigste was en volgde de Brit naar het mulle zand. Waarna van veraf ook de Groninger Robert Smits zich liet verleiden. Maar ze keerden haastig op hun schreden terug en konden toch nog uitstekende klasseringen bereiken. Het was een pure verrassing dat Smits in de slotfase zelfs Krotwaar wist te passeren en zowel ver voor zijn oude veldloop-rivaal Gielen als de voorzichtig 'opbouwende' Bert van Vlaanderen op een zesde plaats terecht kwam. Want Robert Smits..., wie was Robert Smits?

Als junior had hij wel eens aardige crossjes gelopen, een redelijke tien kilometer op de baan ook. Maar zijn latere niveau (29.46 op de tien, een zwakke klassering bij het EK veldloop in 1996) was eigenlijk te pover om een echte keuze voor de atletiek te rechtvaardigen. Het moest een aangenaam tijdverdrijf blijven en toen hij na zijn afstuderen in de bedrijfskunde dan ook een volledige betrekking kon krijgen, accepteerde hij die terstond. Ook al betekende het dat hij cross en baanatletiek vanwege het te grote tijdsbeslag niet langer zou kunnen combineren. Vorig jaar besloot hij over te schakelen op het minder tijdrovende weg-lopen.

In verhouding was er meteen al een eclatant succes. Afgelopen zomer werd hij derde Nederlander bij het nationaal kampioenschap halve marathon. Hij voerde de 'omvangstraining' onder leiding van vriend/atleet Eddy Kiemel op tot 150 kilometer en het resultaat werd in Egmond zo zichtbaar dat hij nu al voorzichtig denkt aan een marathon-debuut in Rotterdam. In slechte handen is hij wat dat betreft zeker niet, want Kiemel krijgt adviezen van diens schoonvader Arend Karendbeld, de vroegere leermeester van Gerard Nijboer.

'Ik ben geloof ik zo'n beetje de enige loper zonder manager', gaf Smits zijn bescheiden status aan. Hij kon ook moeilijk beoordelen of zijn 'cross-achtergrond' van dienst was geweest hij het overbruggen van die ellendig zware laatste etappe van de Egmondse halve marathon. Bijna geheel alleen overbrugde hij die. Want al vrij vroeg raakte Smits onopzettelijk de hak van de Palestijn Mohammed Baket, die vervolgens in woord én 'gebaar' (met terugtrappen) liet weten dat hij niet gediend was van Smits aanwezigheid.

Zo waren er nog wat onaangenaamheden. Luc Krotwaar deed, toen hij Smits nog voorging, op het strand voortdurend pogingen de Kenyaan Jakob Losian voorbij te gaan, maar die probeerde hem met rare demarrages duidelijk te vernederen. De bescheiden Krotwaar liet Losian maar zijn gang zijn en trachtte zijn kalmte en fraaie pas te behouden. Ook hij was trouwens stomverbaasd dat Smits uiteindelijk nog langszij kwam en nog doordenderde ook: 'Klasse gewoon.'

Inmiddels was de finish van Kiprono en Lagat al nabij. Elija Lagat was uitgesproken gegadigde voor de jublileumzege. Vorig jaar meldde hij zich twee dagen voor de halve marathon van Egmond en werd hij winnaar door de nu geblesseerd afwezige Vincent Rousseau te verslaan. John Kiprono, bredere borstkas en meer krachtloper, won het evenement al eens in 1994. Naarmate de wedstrijd vorderde werd hij slechts verbetener.

Zelfs een schijnbaar onherroepelijke fout kon hij uiteindelijk herstellen. In zijn (over)concentratie volgde Kiprono vlak voor het klimmetje naar de Egmondse boulevard niet de wagen met de wedstrijdleiding doch die der fotografen. En ofschoon hij de fout zeer snel ontdekte, nam Lagat onmiddellijk enige afstand. Maar niet voldoende. Want Kiprono had Lagat nog voor het einde van de korte bestijging weer te pakken en getweeën stormden de Kenyanen op de finish af. Kiprono bleek de grootste reserves te hebben dan wel de beste sprinter te zijn. Het was de zesde Afrikaanse overwinning in successie.

Minstens evenveel ontzag als Kiprono, dwong - bij de vrouwen - zijn landgenote Tegla Loroupe af. Sinds 1993 begeeft de zeer frêle Kenyaanse zich naar het soms Siberische Egmond maar steeds weer was ze de snelste. Gisteren had ze vooral veel te stellen met de Belgische Marleen Renders. Loroupe, tweevoudig winnares van de New York-marathon, lag zelfs lange tijd in geslagen positie maar behaalde uiteindelijk toch haar vijfde achtereenvolgende zege.

Extatisch doorsneed Anne van Schuppen op de vierde plaats en als eerste Nederlandse het finishlint. Door zeer agressief te lopen had ze Krisztijna Loonen en Wilma van Onna, die normaal gesproken van vergelijkbaar kaliber zijn, van zich afgeschud. 'Het was slippen en klungelen' geweest op het strand, zoals duizenden haar zouden nazeggen, zoeken naar het goede spoor, vermijden van zwikken en zwalken. In twee woorden: 'Verschrikkelijk zwaar'.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.