Goed leren voetballen maar ook verstandige keuzes leren maken

Het gaat niet goed met het voetbal in Nederland. De Volkskrant zoekt tot het WK voetbal in een wekelijkse serie naar een weg uit de misère.

Feyenoord-middenvelder Wouter Burger (r) maakt zijn huiswerk in een hotel in Uden. Beeld Freek Van Den Bergh / de Volkskrant

Het is een mooi gezicht, die dwarsdoorsnede van veelkleurig, jong, voetballend Nederland in de huiswerkklas van Oranje onder 17 jaar. Sportief en hip zijn samen in een zaaltje in een hotel in Uden, een dag voor de EK-kwalificatiewedstrijd tegen IJsland. Koptelefoons op tijdens het dagelijkse uur huiswerk. Zachtjes deinend op muziek. Maar telefoons blijven uit.

School gaat gewoon door als de jongens op trainingskamp zijn, zoals nu tien dagen voor duels tegen IJsland, Italië en Turkije. En dus gaat het huiswerk mee in de voetbaltas en is er innig overleg tussen school, clubs en bond, inclusief tienminutengesprekken op bepaalde momenten.

Deze week

Het probleem: Talent moet goed leren voetballen, maar ook verstandige keuzes leren maken, op en naast het veld.

De oplossing: Studiebegeleiding op maat komt van pas bij het opgroeien en het weerstaan van de talloze verleidingen.

Cris Peetsold (70), een van de ervaren huiswerkbegeleiders bij de KNVB, is als veteraan ook idealist: 'Het leukste is jongens die moeilijk leren boven zichzelf te laten uitstijgen, onder meer door hun concentratieboog te vergroten. Daarvan geniet ik het meest.' Hij wil meer kwijt dan een verhaal over waar d's en t's horen te staan.

Wouter Burger is middenvelder van Feyenoord. Net 17 jaar geworden. Jeugdinternational. Examenkandidaat havo. Drie vakken voltooit hij dit jaar, drie volgend jaar. Hij heeft het druk. Met Feyenoord deed hij tot voor kort ook mee in de Youth League, de Champions League voor jeugd. Eén minuut voor vier ('ik ben op tijd', wijst hij lachend op zijn telefoon) loopt hij het klasje binnen. Hij en zijn ouders gaan vol voor een loopbaan als prof, maar toch stelt hij onomwonden: 'Ik vind school heel belangrijk. Door school sta ik sterker in mijn schoenen. Ik heb mijn hersens niet voor niets gekregen. Door ze goed te ontwikkelen, hoop ik beter staande te blijven in deze soms moeilijke wereld van het profvoetbal. En ik neem mijn positieve energie van de studie mee naar het veld.'

Huiswerkbegeleider Cris Peetsold (r) neemt werk in ontvangst. Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant

Voetballers zijn gebaat bij een gedegen schoolopleiding. Hun gedroomde loopbaan als prof kan immers mislukken. Het spel wordt steeds ingewikkelder en sneller. Het vraagt om razendsnel denkwerk. Intuïtie en talent blijven van cruciaal belang voor het doorgronden van voetbal, maar het kan geen kwaad het denkwerk te stimuleren. Ontwikkeld denkvermogen komt ook van pas bij het weerstaan van de talloze verleidingen naast het veld.

De meerderheid van de Duitse selectie die de wereldtitel won in 2014, haalde een bovengemiddeld niveau op de middelbare school, waarbij aangetekend dat de schooltypen niet helemaal te vergelijken zijn met Nederland.

In Duitsland denken ze dat het geen toeval betreft: leer- en voetbalprestaties gaan het best samen. De recent doorgebroken talenten bij AZ hebben vrijwel allemaal vwo of havo afgerond. 'Bij AZ begrijpen ze perfect dat het niet alleen gaat om goed voetballen, maar ook om met verstand voetballen', aldus Peetsold.

Peetsold prijst het werk van scholen en clubs om de inspanningen op en buiten het veld bij elkaar te laten passen. Hij is meer dan begeleider. Hij deelt weleens schouderklopjes uit en is soms de opa tegen wie de jonge voetballers praten als ze met een probleem zitten, als een familielid ziek is of overleden.

In het klasje komen alle niveaus samen: vwo, havo, mavo, vmbo. Nederlands is Peetsolds vak, maar hij begeleidt ze in vrijwel alles, al is wiskunde dan een zwakker vak bij hemzelf. 'Een jongen van 5 vwo kan dan weer iemand van 4 havo helpen met wiskunde. En de bondsdokter schiet eventueel te hulp bij biologie.'

De jeugdinternationals hebben verschillende percepties van school. De een gooit alles op het voetbal en interesseert zich totaal niet voor de boeken. Leren is een noodzakelijk kwaad. Hij wordt toch prof, is de gedachte. Of hij komt uit een moeilijke gezinssituatie waarin huiswerk maken geen gewoonte is. Dan is zo'n trainingskamp met de jeugdploeg bijna een oase van rust.

Peetsold: 'Niet iedereen staat al sterk op zijn benen. De jongens zijn volop in de puberteit. Soms zou het goed zijn om ook met een lifecoach te praten. Ik heb jongens gezien die verschrikkelijk goed konden voetballen, maar verkeerde keuzes maakten. Heel veel jongens weten precies wat ze kunnen, maar niet wie ze eigenlijk zijn. Ze hebben geen tijd genomen om daarachter te komen. Door studie kunnen ze ook even aan iets anders dan voetbal denken.'

Kees van Wonderen, bondscoach van Oranje onder 17 jaar, benadrukt dat voetbalintelligentie iets anders is en blijft dan intelligentie in de schoolbanken. 'Maar het is fijn dat het in je bovenkamer ook goed zit, dat je weet wat je wilt, dat je jezelf tegen het licht kunt houden.' Hij benadrukt het belang van de goede begeleiding van talent, op elk vlak. Peetsold: 'Sociaal slim en intellectueel slim ligt vaak in elkaars verlengde. Het is goed als de jongens een onafhankelijke kijk op de wereld ontwikkelen.'

In de komende week hoopt de ploeg zich te plaatsen voor de eindronde van het EK in Engeland. Tegen die tijd zullen ook weer de examens zijn, want die vallen altijd samen met het toernooi. De gewoonte is dat de jongens examen doen op de ambassade in den vreemde. Personeel van de ambassade scant de proeven van bekwaamheid in en stuurt ze naar Nederland. Peetsold laat een foto van vorig jaar zien, genomen op de Nederlandse ambassade in Bakoe, Azerbeidzjan. Op de foto poseren onderen anderen Ferdi Kadioglu van NEC en Matthijs de Ligt van Ajax. Peetsold: 'De Ligt vond huiswerkbegeleiding altijd leuk. Hij beschouwde huiswerk als een ideale afleiding van het voetbal.'


Eerder in de serie over de problemen in het Nederlandse voetbal

In alle opzichten moeten onze voetballers fitter worden. De oplossing: investeer in innovatie, zoals bij PSV op grote schaal gebeurt.

Het profvoetbal maakt te weinig gebruik van de mogelijkheden die data-analyse biedt. De oplossing: Meet vaker en meer. Gebruik naast menselijke scouts ook uitvoerige statistieken.

Wat Nederlandse voetballers kunnen leren van Hans Hateboer, die FC Groningen verruilde voor het Italiaanse Atalanta Bergamo.

Dé oplossing voor de Nederlandse voetbalsores bestaat niet, maar minder pamperen van talent zou een stukje kunnen zijn in de legpuzzel.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.