Gezond eten? De voetballer wil graag pizza

Zeker een professionele sporter moet goed op zijn eten letten. Maar veel voetballers eten na de wedstrijd pizza. Of hamburgers. Of kipsaté.

Pizza ''Zlatan'', speciaal gemaakt voor de EURO 2016Beeld afp

Pizza na de wedstrijd? Het lijkt in tegenspraak met de voedingsleer die binnen de Nederlandse topsport wordt gepredikt. Gesmolten kaas en vette salami, dat klinkt niet gezond. Toch staan pizza's bij veel voetbalclubs op het menu. Bij ruim de helft van de eredivisieteams worden ze na de wedstrijd regelmatig voorgeschoteld aan de vermoeide spelers. Soms in de kleedkamer, soms in de bus op de terugweg na een uitwedstrijd. Sommige clubs laten ze brengen door Domino's, anderen bereiden ze zelf.

Roda JC heeft bij uitwedstrijden een lunchpakket met een broodje, salade en snickers. Bij thuiswedstrijden standaard een pizza. Bij Sparta: pizza of volkorenpasta. Bij PSV: sushi, pannekoeken,yoghurtdrankjes, kipsaté, hamburger en af en toe ook pizza. Bij eerstedivisieclub Oss: dozen van de fastfoodketen.

Een topsportorganisatie die pizza serveert (en hamburgers en kipsaté): hoe kan dat? Naomi Brinkmans is sinds dit seizoen sportdiëtist van PSV. Zij introduceerde de pizza, hamburger en saté in het begin van het jaar. Voor haar komst kregen de PSV'ers een stoofpannetje met pasta, vlees of vis, en groente bereid door de cateraar in het stadion.

'Kwalitatief goed eten, maar ze aten het niet op', zegt Brinkmans. Een combinatie van geen trek en druk met interviews, douchen en omkleden. Het stoofpannetje was niet praktisch. Waar de spelers wel trek in hadden: sushi, hamburgers, satéstokjes en dus ook pizza. Die stoofpannetjes waren misschien gezonder, het huidige voedsel wordt tenminste gegeten.

'Bedenk eens wat er op een pizza zit', vraagt Brinkmans. 'De bodem is goed voor de koolhydraten. Een beetje vlees en wat groente. Wat een pizza ongezond maakt is de vette salami en de kaas. Die krijgen ze bij ons ook niet.' PSV laat de pizza's in het stadion maken van gezond deeg met tomatensaus, een beetje kaas, mager vlees en groenten.

Bij Heracles werd dit seizoen twee keer de pizza vegetariana van Domino's besteld, maar sinds de bus is verbouwd en een oven heeft, is dat verleden tijd. Bij PEC Zwolle krijgen ze drie tot vier keer per jaar een pizza, vooral als het wedstrijdschema vol is. Bij Roda JC wordt de pizza in het stadion vers bereid. Veel groente, geen vet vlees.

Bij een goede maaltijd na de wedstrijd draait het om twee dingen: voetballers hebben allereerst eiwitten nodig voor het herstel van hun spieren. Brinkmans: 'Door alle sprintjes hebben de spelers kleine spierscheuringen opgelopen. Ook moeten de koolhydraten worden bijgevuld. Dat is de brandstof. Na de wedstrijd is de tank leeg. Je lichaam werkt het efficiëntst binnen 2 uur na de wedstrijd. Juist dan moet je koolhydraten eten. Het kan tot drie dagen duren voordat je weer volledig bent hersteld.'

Brinkmans kijkt wel eens met enige jaloezie naar topsportcentrum Papendal. Erik te Velthuis, chef-kok van het restaurant op Papendal, laat daar zien hoe sporters zouden moeten omgaan met hun voeding. Op Papendal wordt tot op de milligram nauwkeurig geregistreerd wat een atleet binnenkrijgt. Met uitgekiende voeding moeten de prestaties worden verbeterd. Of Velthuis ooit pizza zou serveren? 'Is wel gebeurd. De ene pizza is de andere niet. Wij hebben er één met 2 ons verse groente en daarboven 120 gram kip. We doen er een heel klein beetje mozzarella bij. Dan heb je een complete maaltijd.'

Zlatan Ibrahimovic vol energieBeeld afp

Volgens Brinkmans kan je de voedingscultuur op Papendal niet vergelijken met die bij PSV. 'Met quinoa hoef je hier niet aan te komen', zegt Brinkmans. 'Voetballers proberen niet snel iets nieuws.'

'Een voetballer kan zeggen: ik zat niet lekker in de wedstrijd. Een 400-meter loper wordt afgerekend op zijn prestatie. Daarom is iedereen op Papendal bezig met voeding en herstel. Stapje voor stapje zijn wij bezig om de voeding van de voetballer te verbeteren. Dat heeft tijd nodig.'

Brinkmans doet voor de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen onderzoek naar onder andere het energiegebruik en de voedingsinname van voetballers De twee belangrijkste conclusies: het energieverbruik van een voetballer is niet zo groot. Er wordt, in verhouding tot de sporters op Papendal, weinig getraind en voetballers doen buiten de trainingen niet zo veel. Ten tweede loopt Nederland achter op het buitenland.

'Mark van Bommel (ex-voetballer en nu jeugdtrainer bij PSV) vertelde me dat bij AC Milan zijn bloed werd afgenomen om te onderzoeken wat hij het best kon eten. Iedere dag stonden voor hem gepersonaliseerde maaltijden klaar. Ik vroeg hem of dat had gewerkt. Dat wist hij niet zeker, maar het gaf wel een psychologisch voordeel.'

Floris Wardenaar is leider van het voedingsteam van NOC*NSF. Wardenaar promoveerde onlangs aan de Universiteit Wageningen op onderzoek naar de voeding van wedstrijdsporters. Hij denkt dat de voetbalwereld nog stappen kan maken. 'Je hoort vaak: bij het voetbal staat het kapitaal op het veld. Ik denk dat als je een half procent van dit budget zou besteden aan goede randvoorwaarden voor voeding, je een fantastisch voedingspatroon kan organiseren. Kijk naar Engeland. Clubs hebben soms wel vier diëtisten in dienst.'

Wardenaar wijst naar het wielrennen waar Team Sky een vrachtauto met een kok en keuken achter de ploeg laat aanrijden. In de profwielrennerij wordt bijzonder veel aandacht besteed aan de voeding van de renners. Een voetbalclub heeft daar met de huidige manier van organiseren geen budget voor, maar zou wel zijn faciliteiten kunnen proberen te verbeteren. 'Bel desnoods naar elke pizzeria in de steden waar je uitwedstrijden speelt. Leg uit wat voor pizza je wilt hebben.'

Want alhoewel een pizza volgens Wardenaar niet optimaal is - hij wijst op de verzadigde vetten van een doorsneepizza - 'is iets altijd beter dan niets'. Voor optimaal herstel is het belangrijk om te eten, waarbij een sporter minimaal 20 gram eiwit moet consumeren. 'Daarom zou ik de pizza erin houden: de spelers eten hem en bewijzen daarmee zijn succes. Ik zou wel op zoek gaan naar de optimale receptuur.'

De voetballers van PSV kunnen voorlopig blijven kiezen uit sushi, hamburgers, kipsaté of pizza. De vraag blijft: helpt goede voeding om te winnen. Brinkmans: 'Voetbal is afhankelijk van zo veel factoren: vorm, een blessure, een bal op de paal. Het enige wat wij kunnen doen is alle factoren te optimaliseren.'

Pizza Zlatan

In 2016 verbleef de Zweedse ploeg tijdens het EK in het Franse plaatsje Pornichet. Uit bewondering voor sterspeler Ibrahimovic serveerde een lokaal restaurant de Pizza Zlatan.

Dit zijn de ingrediënten:
- pasteitje van varkens
- en rundvleesgehakt
- uien
- aardappelen
- gebakken ei
- broodkruimels
- mozzarella
- gepureerde tomaten met nootmuskaat, peper, zout en suiker

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden