Gezelligheidsmens Koeman moet als trainer van Oranje harde besluiten nemen

Met het bondscoachschap is de cirkel van zijn loopbaan bijna rond

Ronald Koeman was voorbestemd voor het bondscoachschap, al is het maar omdat hij verder alles al heeft gezien en gedaan: gevoetbald voor en trainer geweest bij Ajax, PSV en Feyenoord. Gevoetbald in Oranje. Dinsdag benoemt de KNVB hem tot bondscoach.

Ronald Koeman als coach van Everton. Beeld afp

Na het bondscoachschap is de cirkel van zijn loopbaan rond, op het trainen van een buitenlandse topclub na. Hij voetbalde al bij Barcelona. 'Ik denk dat ik eerder stop dan de Dickies (Advocaat) en Guusies (Hiddink) van deze wereld', zei de 54-jarige Koeman eind 2016 in een gesprek met de Volkskrant. Koeman is de levensgenieter die nog niet kan zonder de kick van het spel. Hij was ook in 2014 kandidaat. Toen koos de bond voor Guus Hiddink.

Waarom Ronald Koeman?

Koeman is als voetballer geboren in Zaandam, getogen in Groningen, ontbolsterd in Amsterdam, gelouterd in Eindhoven, kosmopoliet geworden in Barcelona en thuisgekomen in Rotterdam. Als trainer kan hij een elftal tactisch neerzetten, als gevolg van eindeloze ervaring.

Eric Gudde, de nieuwe directeur van de KNVB, werkte drie jaar met Koeman bij Feyenoord. De trainer gaf de gevallen topclub weer sportief aanzien, waarbij hij door financiële sores was gedwongen jonge spelers uit de opleiding op te stellen, aangevuld met verrassende transfers van buiten als Guidetti en Pellè.

Ronald Koeman. Beeld anp

De situatie met het Oranje van nu is enigszins vergelijkbaar, al is er geen sprake van financiële malaise bij de KNVB. Nederland brengt nog steeds talent voort, maar ontbeert een grootse ploeg. De laatste twee toernooien zijn gemist. Koeman moet bouwen aan een elftal. Dat vergt harde beslissingen, het aanbrengen van hiërarchie en het introduceren van een speelwijze die kansen biedt tegen op papier sterkere tegenstanders.

Koeman is ook een gezelligheidsmens, die waarde hecht aan de relatie met zijn stafleden. Met oud-Feyenoorder Kees van Wonderen krijgt hij een assistent die als jeugdbondscoach zicht heeft op talent. Van Wonderen wees op problemen van de jeugdige Nederlandse voetballer, in mentaal en fysiek opzicht.

Welke voordelen brengt Koeman mee?

Als Koeman ergens binnenkomt, rusten blikken al gauw op zijn nog steeds wat jongensachtige uiterlijk, waarvan de stemming valt af te lezen, variërend van pretogen tot chagrijn. Hij heeft met talentvolle selecties gewerkt, bij Ajax en Feyenoord. Hij werd drie keer landskampioen (Ajax en PSV) en won bekers met Ajax en Valencia, al dateert die laatste prijs van bijna tien jaar geleden.

Koeman neemt geen overdreven risico's als trainer, want de schoonheidsprijs kan hem gestolen worden. Hij gaat uit van de kwaliteiten van zijn voetballers en durft te schakelen met systemen. Zo won hij in april 2014 met 2-0 van PSV in Eindhoven, nadat hij huissysteem 4-3-3 had ingeruild voor 5-3-2. Zijn opvatting gold als voorbeeld voor Van Gaal later dat jaar op het WK.

Als trainer van Everton at hij geregeld met voormalig ploeggenoot Pep Guardiola, trainer van Manchester City. Hij luisterde geamuseerd naar Guardiola's verhalen over de moeilijke aanpassing aan de speelstijl van Engeland. Guardiola sprak altijd bevlogen over spelen in de geest van Cruijff. Koeman is pragmaticus. Ook een adept van Cruijff, maar dan eentje voor wie het resultaat zwaarder weegt dan de esthetische waarde. Oranje is gebaat bij resultaat.

Valt ook iets te zeggen tegen Koeman?

Koeman is een melancholicus. Hij kreeg na zijn ontslag bij Everton mediakritiek te verduren dat hij te vaak verwees naar zijn loopbaan als speler. De huidige, vaak met minder talent gezegende generatie zit niet altijd te wachten op verhalen over vroeger. Zijn internationale staat van dienst als trainer is niet geweldig, al komt dat mede omdat hij nooit met een internationaal topelftal werkte. Verder dan de kwartfinale van de Champions League reikte hij nooit.

Ajax was in het begin van deze eeuw talentvol en jong, PSV ervaren maar geen top, Southampton en Everton waren subtop in Engeland. Met Southampton verloor hij in de voorronde van de Europa League van Mydtjylland, met Everton beleefde hij dit seizoen een afgang in de Europa League.

Koeman is vaak vroegtijdig vertrokken of ontslagen, onder meer bij Ajax, PSV, AZ en Valencia. Bij Feyenoord had hij achteraf misschien de landstitel kunnen winnen in 2014, in zijn laatste jaar. Van Gaal eindigde in de zomer van dat jaar als derde op het WK, met een aantal spelers uit het elftal van Koeman, onder wie Janmaat, De Vrij, Martins Indi en Clasie.

Koeman als assistent-bondscoach in 1998. Beeld anp

Is Koeman een garantie voor succes?

Nee. Van Gaal wist met een vrij matig elftal de derde plaats op het WK te bereiken, als laatste stuiptrekking van een gouden generatie. Koeman heeft mindere spelers tot zijn beschikking. De ouderen zijn vertrokken, de tussengeneratie is weinig succesvol, de jongeren hebben alles te bewijzen. Koeman zal nieuwelingen moeten vormen en sturen, terwijl hij cynisch kan zijn over jeugd.

Oranje is ook zoekende, bijvoorbeeld naar een spits. Vincent Janssen is een tijdje uit beeld door een blessure. Over de veelscorende Bas Dost bestaan twijfels. Misschien dat Koeman zelfs een systeem zonder ouderwetse spits overweegt. De trainer is, hoe goed ook, afhankelijk van zijn spelers. Koeman krijgt wel de tijd om zich voor te bereiden op werkelijk belangrijke duels, de kwalificatiewedstrijden voor het EK van 2020, in 2019. Eerst is er een aantal zware oefenduels tegen WK-deelnemers als Engeland en Portugal en, na het WK in Rusland, de groepsfase van de nieuwe Nations League tegen Duitsland en Frankrijk.

'Het enige waarin ik moeilijk mijn weg vind als hoofdtrainer, is verliezen', zei hij tegen de Volkskrant. Hem staan mogelijke zware tijden te wachten, met als bondscoach slechts af en toe een wedstrijd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.