Gelukkig hebben we Max Verstappen nog

We pompen de verwachtingen torenhoog op, zodat het resultaat algauw een teleurstelling wordt. Zo kon 2016 het Jaar van de Deceptie worden. Rode draad: Dafne.

Hét sportmoment van 2016: Dafne gooit haar spikes weg.Beeld anp

Op de site van modeblad Vogue is nog steeds het filmpje te zien van de covershoot van Dafne Schippers. Golden girl, wordt ze genoemd, ruim twee maanden voor het begin van de Olympische Spelen. Ze draagt een zwart-gouden, deels doorzichtig jurkje.

De ploeg van Vogue toog voor de fotosessie naar Florida. Andere media, RTL onder meer, maakten melding van een 'sexy fotoshoot' die tot in de puntjes was voorbereid. 'Zelfs met de stand van de zon werd rekening gehouden, zodat het licht optimaal op Dafnes platte buik en strakke benen zou vallen.'

Goud was haar kleur

Schippers was al een koningin voordat ze gekroond werd. Goud was haar kleur. In december 2015 had weekblad Elsevier haar gekozen tot Nederlander van het Jaar, als opvolger van de Rotterdamse burgemeester Ahmed Aboutaleb.

In augustus 2015 was ze in Peking wereldkampioen geworden op de 200 meter, na een tweede plaats op het koningsnummer, de 100 meter. Schippers was in 2015 volgens Elsevier 'een lichtpunt in een jaar waarin optimisten flink op de proef zijn gesteld', en niet alleen dankzij haar prestaties.

Haar eigenschappen - 'beschaafd, nuchter, benaderbaar' - werden geprezen, want zo zien Nederlanders het graag, aldus Elsevier. 'Maar bovenal slaagde Schippers erin het land een goed humeur te bezorgen in een jaar waarin dat geen vanzelfsprekendheid was.'

Dus verwonderlijk was het niet eens dat twee auteurs, Kees Kooman en Kees Sluys, intussen aan boeken over Schippers werkten. Het paste in de opgepompte euforie.

Kooman noemde haar lichaam een kunstwerk, prees een reeks Griekse goden die wellicht iets met haar talent te maken hadden en bezong haar 'sprinterskont' van puur goud. En: 'Haar open, enigszins bolle toet doet denken aan voorovergebogen fietsende meisjes op door knotwilgen afgebakende, uitgestorven polderwegen.'

Nu nog even die gouden medaille op de Olympische Spelen.

Waardeloos

Het sportmoment van het jaar 2016: Dafne Schippers die woedend haar spikes weggooit nadat ze in Rio de Janeiro tweede is geworden op de 200 meter, háár afstand en daarmee die van ons. Dus daar waren we dan om half vier 's nachts met z'n allen voor opgestaan.

Op de sprint, het koningsnummer, was ze eerder vijfde geworden, ook al zo'n desillusie. Weg euforie. De golden girl bleek een verzinsel, een creatie van te hooggespannen verwachtingen in weer zo'n jaar waarin optimisten zwaar op de proef werden gesteld - en pessimisten trouwens ook.

Het was een waardeloos sportjaar. En het was vooral waardeloos omdat op grote schaal niet werd gewonnen op momenten dat er op was gerekend. De helden, ook de voetballers, lieten ons lelijk in de steek. Alles werd in veel gevallen niets.

Wie wel won, deed dat meestal onverwacht, zoals turner Sanne Wevers en lange-afstandszwemmer Ferry Weertman; óók leuk, maar toch anders dan een gouden medaille voor Dafne Schippers, Epke Zonderland (de val van de turner als sportmoment II van 2016) of Ranomi Kromowidjojo.

Er was nog een zenuwslopende val (sportmoment III), die van Tom Dumoulin in de Tour de France. Het kostte hem olympisch goud op de tijdrit. Nog veel akeliger: de salto mortale van wielrenner Annemiek van Vleuten in Rio. Vergeleken daarmee was de nederlaag in de olympische finale van de hockeyvrouwen een kleinigheid.

Het chagrijn begon vroeg. De toon van de sportzomer was gezet door het Nederlands elftal. Een zomer in een even jaar zonder Oranje op een Europees kampioenschap of wereldkampioenschap is bij voorbaat mislukt. Om de twee jaar hebben we recht op een volksfeest. De leegte voelt als een nederlaag.

Sportmoment II: Epke op z'n snufferd.Beeld anp

Helden werden in 2016 massaal gevallen helden, de loser-vlucht van chef de mission Maurits Hendriks vanuit Rio de Janeiro puilde uit. Voorheen bewierookte sporthelden werden samengeperst in een vliegtuig met bestemming Schiphol dat lang voor vertrek al voor een groot deel vol zat; ook met die voetballers.

Verliezen is een straf, ten uitvoer gebracht door de overhandiging van een ticket voor de Olympische losersvlucht.

We are the champions

No time for losers

Sportmoment III: Dumoulin valt uit in de Tour.Beeld anp

Helden relativeren

Nadat judoka Henk Grol in Rio in de derde ronde werd uitgeschakeld, tegen de verwachtingen in, zei hij ontsteld dat het tijdperk-Henk Grol was afgelopen. Gerelativeerd worden nederlagen nauwelijks nog.

Het publieke beeld van de sporter is veranderd, de afgelopen decennia. Van voorbeelden werden ze helden, van helden superhelden. Elke fase ging gepaard met hogere verwachtingen en een slinkend vermogen tot relativeren.

De tijd vraagt om helden, de media geven ze. Toen journalist Frits Barend na zijn tv-loopbaan samen met zijn dochter Barbara een tijdschrift oprichtte, noemde hij het Helden. De belofte van het tijdschrift: 'Dichter bij je Helden kom je niet.'

In Helden zijn sporters per definitie een held, vanwege hun opofferingen en alle hindernissen die ze moeten nemen om succesvol te zijn. Als ze onverhoopt toch eens verliezen, treurt Helden met ze mee. Sporters worden niet tegengesproken in interviews, maar geëerd, geadoreerd zelfs. Online wordt de 'Held van de week' gekozen, wat vooral bewijst dat je als sporter tegenwoordig al snel een held bent.

Toch ligt altijd het gevoel van teleurstelling op de loer. 'Team NL' verzamelde op de Olympische Spelen acht gouden, zeven zilveren en vier bronzen medailles, een schitterend oogst voor een klein sportland, maar het was niet genoeg. Elfde op de ranglijst, doelstelling niet gehaald, ondanks de voorsprong op landen als Spanje, Brazilië en Argentinië.

De obsessie voor de medaillespiegel zegt iets over de verwachtingen. Het moet altijd meer zijn, en hoger, en verder. Wie oppert dat het misschien toch wat veel is, al die aandacht in de media voor al die sportwedstrijden, al die hoopvolle gesprekjes vooraf en al die sombere gesprekjes achteraf, is een spelbreker.

Beklijven

Sport is allang geen belangrijke bijzaak meer, maar een hoofdzaak, een kolossale brij van krachtmetingen en commentaren. Hoeveel Henry Schut kan een mens verdragen?

Het aantal tv-uren dat werd ingeruimd voor de sportzomer: 570. Meer dan de helft, 300 uur, ging op aan de Olympische Spelen. Aan het Europees kampioenschap voetbal in Frankrijk werd 150 uur televisie besteed, aan de Tour de France 120 uur.

Als er niet werd gesport- en dat was vaak - werd er gepraat, vaak om de tijd te doden. Het sportjaar 2016 was ook de aanval in Studio France van Maxim Hartman op Rafael van der Vaart - zou te veel frikadellen eten - en het lamlendige gezever over de seksuele geaardheid van Cristiano Ronaldo.

Intussen weet bijna niemand meer wat er die weken in Frankrijk in de stadions allemaal gebeurde, en welke landen ook alweer in de finale stonden. Wekenlange aandacht voor sport wil niet zeggen dat het ook beklijft.

'Hoeveel Henry Schut kan een mens verdragen?'Beeld anp

Leuk, die opmars (en de haka) van IJsland en het opmarsje van andere kleine landen, maar ook het EK maakte de belofte niet waar. De meeste wedstrijden waren niet om aan te zien.


We doen het onszelf aan. Eerst zijn er telkens de hoge verwachtingen, daarna de diepe teleurstellingen. Beter en scherper dan wie dan ook werd het in beeld gebracht door Dafne Schippers, onze Dafne, om half vier 's nachts.


630 duizend mensen waren ervoor opgestaan, of niet naar bed gegaan. Die laatste groep had zich door een berg niet zulke aansprekende sporten moeten worstelen, bmx'en en tumbling onder meer. Urenlang ging het over Schippers, in wat presentator Schut aankondigde als een schitterende atletieknacht.

Die spikes die worden weggegooid, het korte interviewtje met Jeroen Stekelenburg van de NOS. Ze was gekomen om goud te halen, ze baalde hier enorm van. Of ze nog meer woorden had, vroeg Stekelenburg. Even leek het of Schippers zich vloekend en tierend zou gaan misdragen.

Nee, zei ze. En zo verdween het allerlaatste restje lucht uit de ballon van het sportjaar 2016. Gelukkig hebben we Max Verstappen nog.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden