Reportagezeilen

Geld en uitstraling winnen het van het weidse water en de wind. De zeilregatta verlaat Medemblik

Na 36 jaar verlaat de regatta van Medemblik het zeilwater op het IJsselmeer. Vanaf 2022 maakt de wedstrijd deel uit van de Dutch Water Week op het Markermeer met als havenplaats Almere.

2008. Een zeiler geeft in zijn Tornado alles voor de kust van Medemblik.  Beeld Jiri Buller
2008. Een zeiler geeft in zijn Tornado alles voor de kust van Medemblik.Beeld Jiri Buller

Dit, gebaren de broers Marcel en Alex Hanenberg, manager en beheerder van het Regatta Center Medemblik, vanuit hun kantoor naar buiten, is waarom wedstrijdzeilers hier zo graag komen. Daar, achter begroeide dammen, strijkt een noordenbries schuimende ribbeltjes op het water. Op de kim staan windmolens, als witgeschilderde grassprietjes. Dat telt. Ruimte, oneindige ruimte. Wind, altijd wind. En geen zout op het gezicht.

Het is niet langer voor iedereen zaligmakend. Vorige week maakten het Nederlands Watersportverbond, organisator TIG-sports en hoofdsponsor Allianz eendrachtig bekend dat Medemblik de regatta, de grootste meerdaagse internationale zeilwedstrijd in Nederland, kwijtraakt aan Almere. Daarmee komt een eind aan een geschiedenis van 36 jaar. Dat hakt erin, aan het IJsselmeer. Wethouder van sport Joset Fit (Gemeentebelangen): ‘Dit is zuur, best zuur.’

De organisatoren nemen de wedstrijd in de World Cup volgend jaar op in een Dutch Water Week op en rond het Markermeer, ‘waar watersport in al zijn pluriformiteit samenkomt’. Denk aan: beurzen, demonstraties, een regatta voor kajuitjachten, sloepentochten in de avond. ‘Oud hout’ (regenboog, zestienkwadraat) ontmoet koolstofvezel (49’ers, 470’ers). Watersportverbonddirecteur Arno van Gerven: ‘Wij denken dat er ruimte is tussen Sail Amsterdam, waar een miljoenenpubliek op afkomt, en zeilwedstrijden die door niemand worden gevolgd.’

In het kantoor op de jachthaven van Medemblik beklemtonen de broers Hanenberg dat hier heus nog wel wedstrijden zullen worden gevaren. In 2019 noteerden ze naast de regatta nog 55 dagen met competities op het water. Ze beamen wel dat de bewoners niet warm liepen voor het evenement. Alex Hanenberg: ‘Er stond wel eens een verdwaalde Medemblikker op de dijk. Die zei: oei, wat koud! Dan was-ie weer weg.’ Broer Marcel: ‘Er is op afstand ook geen touw aan zo’n wedstrijd vast te knopen.’

Een centenkwestie

Van waarde was de regatta wel. Eind mei, begin juni stroomden de parkeerplaatsen vol met auto’s en boottrailers en namen honderden zeilers, afkomstig uit zo’n 50 landen, en hun entourage hun intrek in hotels, het vakantiepark Zuiderzee of gingen op campings in de buurt staan. In 2019 is nog becijferd dat de regatta 140 duizend euro aan extra bestedingen opleverde.

Gebrek aan geld heeft Medemblik het evenement gekost. Jaarlijks droeg de gemeente 40 duizend euro bij. Almere was bereid het vijfvoudige op tafel te leggen. Wethouder Fit: ‘Zo’n bedrag gaat onze mogelijkheden ver te boven.’ Alex Hanenberg: ‘Het is wat het is. Het evenement gaat het geld achterna.’

Volgens Van Gerven van het Watersportverbond speelde de nabijheid van Amsterdam ook een rol. ‘Je bereikt meer mensen.’ Het past ook in de strategie van de internationale zeilbond World Sailing. De nabijheid van een metropool geeft wedstrijden meer allure.

Tikkeltje weemoedig

Misschien was de regatta het Westfriese stadje al wat aan het verlaten. Vraag het Jack Brakeboer, de eigenaar van het gelijknamige café aan de Oosterhaven, volgens hem een begrip onder oudere zeilers in steden als Melbourne en Rio de Janeiro. Binnen hangen foto’s van olympische ploegen, uit 1992, uit 2012.

Hij blikt terug op de beginjaren, toen het evenement nog de Spa Regatta heette. ‘Het was één groot volksfeest. Alle boten lagen hier nog in de binnenhavens. Deelnemers kleedden zich gewoon op het dek om, halfnaakt. Velen overnachtten bij de Medemblikkers thuis.’ Hij herinnert zich een Spaanse zeiler. ‘Ze moest door naar Zweden, voor een EK, geloof ik. Een paar dagen later zat ze weer hier. Ze wilde per se nog een uitsmijter eten.’

Er kwamen klachten over de drukte. Trailers blokkeerden de straten, luidruchtige omstanders roerden zich tot in de allerkleinste uren. Vanaf 1999 streek het circuit neer in het nieuwe Regatta Center, langs de dijk, met betere faciliteiten, zoals kleed- en vergaderruimten, een servicepost en een restaurant.

Brakeboer: ‘Het spreekt minder aan, zo’n betonnen omgeving. Voor de zeilers is het beter. Ze moeten tegenwoordig naar de gym, sommigen nemen eigen koks mee. Het werd steeds professioneler. Maar niet gezelliger.’ Brakeboer afficheert zich nu als eet- en muziekcafé.

Topsport in de knel

Dat Medemblik in 2013 ook de status van World Cup verloor en pas dit jaar weer herwon, droeg niet bij aan de uitstraling, hoewel er toch een reputatie was opgebouwd met innovaties, zoals de eerste experimenten met medalraces (wedstrijden vlak onder de wal) en tracksystemen. Internationale toppers begonnen Medemblik te mijden, het aantal deelnemers liep terug. De hoop was dat met de recente entree van Allianz als hoofdsponsor het tij keerde.

De kater over het vertrek gaat gepaard met zorg over het vervolg in Almere. Zo zou de beoogde plek voor de meeste activiteiten, Marina Muiderzand, de benodigde infrastructuur ontberen. Pieter Kok, vanaf 2009 lid van het organisatiecomité in Medemblik, vreest dat in de Dutch Water Week de topsport naar de marge verdwijnt. ‘Olympische zeilers zitten niet te wachten op zo’n kermis eromheen.’ Zeilwedstrijden zullen volgens hem nooit publiekstrekkers worden. ‘Vergeet het. Dit is niet de Formule 1. Je ziet niet wat er verderop gebeurt op het water.’

Pas op: fonteinkruid

Een potentieel obstakel schuilt onder water: fonteinkruid. In het Markermeer vormt de waterplant, die uitgerekend vanaf half mei begint te woekeren, een plaag voor de watersporter. Een ervaren wedstrijdleider van de regatta, Alex Hoeve, is er niet gerust op. ‘Zeilers eisen voorspelbare omstandigheden, zodat je een eerlijke wedstrijd krijgt. Dat gaat met fonteinkruid niet lukken.’

Hij sluit gevaarlijke situaties niet uit. ‘Er worden soms snelheden van 50 kilometer per uur bereikt. Als je dan ineens in zo’n tros terecht komt, ga je er hard af.’ Nog een punt van zorg: de nabijheid van vaarroutes, zoals die van Amsterdam naar Lelystad. Hoeve: ‘Ik zie niet zo snel hoe je ergens vijf wedstrijdbanen kunt aanleggen zonder dat je in de buurt van de scheepvaart komt.’

De organisatoren spreken van ‘uitdagingen’. Maar het komt goed, bezweert een woordvoerder van TIG Sports. Er zijn nog genoeg plekken zonder fonteinkruid. Maaien kan ook. Om te voorkomen dat scheepvaart en wedstrijdzeilers elkaar kruisen is onderlinge afstemming nodig. Lokale verenigingen lukt het ook. Op Marina Muiderzand is al overleg gaande met eigenaren over het gebruik van hun faciliteiten.

Wat vinden zeilers er zelf van? Lobke Berkhout, vijfvoudig wereldkampioen, woont in Hoorn. Ze heeft een zwak voor Medemblik, ze stond er op het podium. ‘Maar er moest wel wat veranderen. Zonder World Cup stelde het niet zoveel meer voor. Als organisatie kijk je ook naar de toekomst. Het lijkt me wel leuk, zo’n breed evenement.’

Breed kan het ook in Medemblik zijn. Nog net zichtbaar vanuit het raam van het Regatta Center, schuift een botter voorbij. Traag, ja, maar ruimte zat en wind voldoende.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden