Geen huldiging voor Anish Giri; de druk blijkt te groot tijdens zijn blitzpartijen tegen de wereldkampioen schaken

Alleen wereldkampioen Magnus Carlsen doet niet onder voor Anish Giri in het prestigieuze schaaktoernooi van Wijk aan Zee. Twee potjes snelschaak moeten na twee weken de beslissing brengen. Giri: 'Win ik, dan presteer ik het onmogelijke.'

Anish Giri achter het schaakbord tijdens het 80ste Tata Steel-schaaktoernooi. Achter hem zijn laatste en belangrijkste tegenstander: wereldkampioen Magnus Carlsen. Beeld epa

Anish Giri steekt op zondagavond, kwart over zes, in dorpshuis De Moriaan zijn hand uit naar Magnus Carlsen. Alleen het geklik van fotografen doorbreekt de stilte. Na twee weken schaken staan Giri, Nederlands beste schaker, en wereldkampioen Carlsen gedeeld eerste. Twee potjes snelschaak moet uitwijzen wie zich de winnaar van het Tata Steel-schaaktoernooi mag noemen.

Als toernooidirecteur moet Jeroen van den Berg objectief blijven, maar het idee dat voor het eerst sinds Jan Timman (1985) weer een Nederlandse schaker het evenement in Wijk aan Zee zou kunnen winnen, vervult hem met opwinding. Voor Giri staat bij winst een huldiging op het Julianaplein in Wijk aan Zee gepland. 'Ik proef het begin van een Giri-mania', zegt Van den Berg handenwrijvend. 'Het leeft, het kriebelt.'

Giri en Carlsen zijn generatiegenoten. Ze plagen elkaar graag op sociale media. Is Carlsen jarig, vraagt Giri zich op Twitter af wanneer hij nou eindelijk eens een vriendin krijgt. En haalt Carlsen remise tegen hem, zegt Giri: 'Arme Magnus, kon je echt niet beter?' Zo gaat het over en weer. Jeugdige bravoure van een 23-jarige Nederlandse hemelbestormer en een 27-jarige Noor.

De beslissende tiebreak, sinds vorig jaar ingevoerd in Wijk aan Zee, bestaat uit twee blitzpartijen met vijf minuten speeltijd, plus drie seconden per zet. Sinds zijn tienertijd heeft Carlsen geen tiebreak meer verloren. 'Maar het blijft sport. Misschien maakt hij een fout', zegt Giri enkele uren voor het snelschaak in de persruimte. Hij is duidelijk: 'De druk ligt bij Magnus. Win ik, dan presteer ik het onmogelijke.' Daarna trekt Giri zich enkele uren terug in zijn hotel. Rusten, wandelen en zich voorbereiden op de partij. Zo doet hij dat al veertien dagen.

Anish Giri is een aparte verschijning. Hij ziet eruit als een Nepalees, schaakt als een Rus en praat als een Nederlander. Die uitbundige mix van culturen is te danken aan zijn internationale opvoeding. Giri heeft een Russische moeder en Nepalese vader. Toen die in 2008 als ingenieur in Delft kwam te werken, verwierf Giri het Nederlands staatsburgerschap. Sindsdien staat er NED achter zijn naam tijdens schaaktoernooien.

Giri, begonnen in Wijk aan Zee als nummer vijftien van de wereld, staat te boek als een typische remiseschaker. Er bestaat een theorie dat dat het gevolg is van zijn turbulente jeugd; hij zou er een extra hang naar veiligheid en stabiliteit door hebben ontwikkeld. Niet alleen in het dagelijks leven - Giri is 23 jaar, getrouwd en vader van een zoon - maar ook achter het schaakbord. 'Dat stempel is onterecht', meent toernooidirecteur Van den Berg. 'Anish gaat wel degelijk voor de winst.' En zijn jeugd mag dan onstuimig zijn geweest, hij was wel veilig. 'Ik ben vaak genoeg bij de familie Giri thuis geweest om dat te kunnen concluderen.'

Dit jaar, zegt Van den Berg, was het alsof er een andere Giri kwam binnenwandelen in Wijk aan Zee. 'Sterker, ontspannener en zelfverzekerder.' In voorgaande edities wilde Giri nog weleens hoog van de toren blazen, dit jaar stelde hij zich bescheiden op. Die aanpak werkte: van de dertien partijen won hij er vijf, acht eindigden in remise. Giri is de revelatie van het toernooi.

Maar ja, nu wacht een tiebreak tegen Magnus Carlsen, de Roger Federer van het schaken. Carlsen kijkt Giri niet aan als hij hem de hand reikt. Hij is gespannen, blaast zijn wangen vol, het lijkt alsof hij er niet gerust op is. Achter de afrastering kijken de toeschouwers rijen dik toe. De climax is aanstaande. Eén keer wist Giri van Carlsen te winnen, de allereerste keer dat ze tegenover elkaar zaten. Vanaf dat moment begon ook het jennen op Twitter, waarvan Van den Berg opmerkt: 'Het is grappig bedoeld, maar er zit ook een venijnig ondertoontje in. Magnus hapt, Giri speelt daar gretig op in.'

De opwinding in dorpshuis De Moriaan duurt niet lang. Onder druk van de klok is Giri niet opgewassen tegen de wereldkampioen. De eerste blitzpartij verliest hij, de tweede eindigt in remise. Geen huldiging voor Giri op het Julianaplein. De winst voor Giri zit hem in iets anders, zegt Van den Berg. 'Hij heeft het beste toernooi uit zijn carrière gespeeld en is teruggekeerd in de toptien van de wereld. Hij heeft de mensen laten zien: ik ben er weer.'

Magnus Carlsen merkt op dat Giri het eigenlijk had verdiend om het prestigieuze toernooi te winnen. 'Iedereen kan zien dat hij een klassespeler is. Maar soms lopen de dingen gewoon net even anders.' De hoofdprijs, 16.500 euro, mogen de rivalen samen delen. Maar Giri's hoofd staat daar nog helemaal niet naar. 'Ik weet dat ik een uitstekend toernooi heb gespeeld,' zegt hij na afloop. Maar dat besef komt later pas, weet hij. 'Nu voel ik me de grootste loser van allemaal.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden