Atletiek Oregan project

Geen blanco cheques meer naar Oregon: Nike stopt succesvol maar omstreden trainingsproject

Na haar coach raakt atlete Sifan Hassan ook haar trainingsgroep kwijt. Sponsor Nike draait de geldkraan dicht van het Oregon Project, al is dat wel weer aan de verdacht late kant.

Sifan Hassan won eind september WK-goud op de 10.000 meter. Een week later werd ze ook wereldkampioen op de 1.500 meter. Beeld Getty

De groep waar Sifan Hassan trainde, het Nike Oregon Project, is per direct opgeheven. Sponsor Nike heeft het project dat onder leiding stond van oprichter Alberto Salazar stopgezet. De 61-jarige hoofdcoach werd twee weken geleden voor vier jaar geschorst, omdat hij dopingreglementen heeft overschreden.

Hassan koos er in 2016 voor om zich aan te sluiten bij de groep, die toen al enkele jaren onder een vergrootglas lag. Enkele Amerikaanse atleten hadden de noodklok geluid over de controversiële methoden die ex-marathonloper Salazar gebruikte om prestaties te verbeteren.

Het Nike Oregon Project werd in 2001 opgericht om het Amerikaanse afstandslopen een boost te geven. Salazar was ervan overtuigd dat hij het antwoord had op de Afrikaanse dominantie op de middellange en lange afstanden. Zijn atleten zijn nooit positief bevonden, maar dubieuze methoden werden niet geschuwd. Sommigen hadden volgens getuigen een medisch attest voor ziektes die ze niet hadden. Daardoor konden ze met toestemming middelen gebruiken waarvan wordt gedacht dat ze een prestatiebevorderende werking hebben.

De geschorste coach Alberto Salazar Beeld AFP

Deze dubieuze methoden werden gebruikt onder de paraplu van kleding­gigant Nike. Dat bedrijf is volgens journalist David Walsh, die mede verantwoordelijk is voor de val van Lance Armstrong, ‘het Rusland van het Westen’. In Rusland werden atleten vanuit de staat gedwongen om doping te gebruiken. Russen zijn sinds die onthulling uit 2014 de paria’s van de atletiek.

David Walsh schreef deze week in The Times een open brief aan Mark Parker, directeur van Nike. Hij zegt dat de machtige sponsor niet van fouten heeft geleerd. Dat er werd weggekeken van praktijken die niet in de haak waren. Nike stopte pas op het laatste moment met de steun aan Armstrong.

Ook bij het jarenlange onderzoek naar Salazar werd de ongelimiteerde geldstroom vanuit Nike pas op het laatste moment stopgezet. Het project was afhankelijk van het miljardenconcern, dat stevig verankerd zit in de Amerikaanse atletiek. De Amerikaanse bond heeft een lucratieve deal met Nike tot 2040. De geschatte waarde bedraagt een half miljard dollar.

Tot het uiterste

Salazar ging in zijn eigen carrière tot het uiterste voor eeuwige roem. Hij won in 1982 de marathon van Boston terwijl zijn lichaam het bijna begaf. Het was die dag bloedheet en Salazar strompelde naar de finish, waarna hij buiten bewustzijn raakte. Dezelfde gedrevenheid verwachtte hij als coach ook van zijn atleten. Onder atleten ging de grap dat ze niet alleen snel moesten zijn om bij het Nike Oregon Project binnen te komen. Ze dienden ook een indicatie hebben om astma- of schildkliermedicijnen te mogen gebruiken.

Toen de Amerikaanse atlete Kara ­Goucher te dik werd bevonden door ­Salazar na de geboorte van haar eerste kind, had hij wel een oplossing voor haar. Hij kwam volgens Goucher met een potje pillen aanzetten. Het was ­Cytomel, een middel dat voor een haperende schildklier wordt gebruikt en alleen op doktersrecept verkrijgbaar is.

Sifan Hassan tijdens een persconferentie over de schorsing van Salazar. Beeld ANP

Goucher nam contact op met haar endocrinoloog om te vragen of ze dat kon nemen. Ze gebruikte al een schildkliermedicijn omdat ze een aandoening heeft die al bekend was voordat ze zich bij de groep in Oregon aansloot. De specialist zei dat het levensbedreigend was om dat erbij te nemen en zei tegen Salazar dat hij moest stoppen met doktertje spelen.

Goucher stapte in 2011 samen met haar man Adam Goucher naar de FBI met haar twijfels over Salazar. Ze is een van de klokkenluiders die het balletje aan het rollen kregen. In 2015 publiceerde de BBC samen met onderzoekscollectief ProPublica over dubieuze praktijken van de geboren Cubaan.

Het werd Goucher niet in dank afgenomen dat ze als klokkenluider optrad. Na de schorsing van Salazar vertelde de voormalig atlete tegen hardloopmagazine Women’s Running dat ze niet meer werd toegelaten tot wedstrijden en veel geld verloor toen ze haar verhaal naar buiten bracht. ‘Het was verschrikkelijk. Ik kreeg commentaar dat ik gewoon jaloers was, of zelf doping had gebruikt.’

Kara Goucher na haar derde plek in de WK-finale van 2007 op de 10.000 meter. Beeld AFP

Drie overtredingen

Salazar is niet schuldig bevonden aan het stimuleren van het aanvragen van doktersverklaringen voor medicijnen die atleten eigenlijk niet nodig hebben. Hij is geschorst voor drie overtredingen. Salazar experimenteerde met testosteron, hij diende een coach een verboden hoeveelheid van het middel L-carnitine toe en hij vroeg atleten gevoelige informatie achter te houden voor dopingcontroleurs.

Maar het antwoord op de Afrikaanse dominantie vond hij wel. Op de Zomerspelen van Londen in 2012 zag Salazar twee atleten uit zijn team naar eremetaal lopen op de 10.000 meter. Mo Farah won goud, zijn protegé Galen Rupp pakte zilver. Farah won in Londen ook de 5.000 meter en prolongeerde zijn twee olympische titels in Rio 2016.

Sifan Hassan is zijn nieuwe superster. Zij pakte in Doha op de WK het goud op de ongebruikelijke combinatie van de 1.500 en de 10.000 meter en zegt in Oregon nooit iets gezien te hebben wat niet klopte. Ze gelooft nog altijd in de onschuld van haar coach. In de aanloop naar Tokio zal ze zich moeten beraden op een andere weg naar olympisch succes.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden