Geduldig zijn, aanvallen en uitschuiven: Knegt's tactieken

Behalve fitheid en een magistrale techniek, is tactiek essentieel in het shorttrack. Sjinkie Knegt heeft vanaf vrijdag bij de WK in Moskou een paar opties om z'n rivalen te vlug af te zijn.

Sjinkie Knegt kijkt de kat uit de boom tijdens de Spelen van Sotsji. Beeld Klaas Jan van der Weij / de Volkskrant

Anderhalve maand geleden werd hij Europees kampioen in Dordrecht, vanaf vrijdag gaat shorttrackschaatser Sjinkie Knegt (25) in Moskou op voor de wereldtitel. Maar shorttrack is een tactisch spel, veel hangt af van de strategie van een schaatser. Drie scenario's waarmee Knegt goud kan winnen.

Knegt leidt op de 3.000 bij de EK in Dordrecht. Beeld EPA

1. De tactiek van het lange wachten

Er zijn maar een paar shorttrackers die het goed kunnen. Knegt, de eerste Nederlander die in deze discipline een olympische medaille won, is er een van: een race winnen dankzij ontzagwekkende inhaalacties. Hij kruipt in de kleinste gaatjes, stapt schijnbaar moeiteloos over benen en passeert soms meerdere concurrenten tegelijk. Maakt iemand een foutje, dan straft Knegt dit af. Faalt hij zelf, dan is Knegt dit direct vergeten en doet hij een nieuwe poging. Zoals bondscoach Jeroen Otter soms gekscherend zegt: 'Sjinkie heeft een soort alzheimer.'

Wie achter een ander schaatst, verspeelt minder kracht aan luchtweerstand. De kunst is om lang te wachten om vervolgens als een soort sluipmoordenaar toe te slaan. Meestal gebeurt dit op een ronde of drie voor het einde, als de snelheid omhoog gaat en de onrust toeneemt.

Het luistert nauw, voor je het weet ligt het tempo te hoog, of weet een voorganger je te blokken. De tactiek van het wachten was lang de handelwijze van Knegt en is kenmerkend voor shorttracklegende Viktor An.

Knegt lijkt in vele opzichten op de geboren Koreaan, die tegenwoordig uitkomt voor Rusland. In Moskou is An een van zijn grootste rivalen. Zeker dit seizoen zijn de twee aan elkaar gewaagd. Knegt is sterker dan ooit en haalde bij bijna elke wereldbekerwedstrijd de finale. Beiden zijn acrobatisch en beschikken over een subliem instinct. 'Alsof ze ogen in hun achterhoofd hebben', aldus Otter.

Maar waar Knegt extravert is - hij werd een jaar geleden op het EK in Dresden gediskwalificeerd na het opsteken van middelvinger -, is An introvert. Knegt, anderhalve maand geleden: 'Volgens mij praat hij alleen met zijn vriendin.'

De tactiek van het wachten, wordt vaak gebruikt door schaatsers die zich minder sterk voelen. Knegt beschikt over een groter assortiment van kwaliteiten, maar het duurde een tijdje voordat de Fries ook op een andere aanpak ging vertrouwen. Hij is tegenwoordig sterker en dat beseft hij. Bovendien is het niet handig als concurrenten vooraf al weten op welke manier hij waarschijnlijk zal toeslaan. Knegt kan wisselen. Het grote nadeel van deze wedstrijdstrategie: de schaatser is gedwongen tot een inhaalrace.

De truc van de meester. Knegt finisht op de EK in 2013 centimeters voor Niels Kerstholt. Beeld getty

2. De tactiek van het op kop rijden

Vroeg in de wedstrijd de leiding te nemen, daar moet je de ballen voor hebben, vindt Juffermans. Voor je het weet, blijkt het een actie van domme overmoed. Wie op kop rijdt bepaalt het tempo. De voorste schaatser rijdt veilig, voor de chaos uit, terwijl achter hem wordt gevochten om een plaatsje hoger. Valt iemand, dan sleept hij meestal een ander mee, maar de voorste schaatser blijft staan.

Maar op kop rijden is lastig. Het is zwaarder. Als het te langzaam gaat, is het risico dat anderen er gemakkelijk voorbij kunnen. Gaat het te snel, dan is het ook niet goed. Dat laatste heeft alles te maken met de vereisten voor een inhaalactie. Er is ruimte nodig om snelheid te maken, waardoor het in eerste instantie kan lijken alsof iemand het tempo niet bij kan houden als er een gat valt.

Een slimme schaatser speelt met zijn concurrentie als hij op kop rijdt. Juffermans: 'Je moet zorgen dat je voor het ingaan van de bocht een beetje stilvalt, zodat alles achter je op elkaar knalt, om dan te versnellen en iedereen moe te maken. Dat harmonica-effect zie je vaak in een race.'

Sinds dit jaar rijdt Knegt regelmatig vroeg in de wedstrijd op kop. Volgens Juffermans is deze strategie de manier om bij de WK te winnen. Het niveau is hoog, shorttrack is een soort roulette, met in Moskou minstens zeven kanshebbers en Knegt is er zeker een van. 'Het wapen van Sjinkie is dat hij beide tactieken kan gebruiken', zegt Juffermans.

3. Winnen met een uitschuifbeen

En mocht dat niet lukken, dan is er altijd nog het been van Knegt dat dient bij een noodscenario. Het been dat ook geroemd wordt door zijn coach Otter. Soms wordt er gesproken over een telescoopbeen, andere keren over een uitschuifbeen, welke benaming er ook opgeplakt wordt: het voorste been van Knegt is bij een finish goud waard, zo heeft hij al vaak genoeg bewezen. Door het sterke slot van Knegt won de Nederlandse ploeg een jaar geleden WK-goud op de aflossing.

Als Knegt finisht, balanceert hij op de grens van vallen en staan. Op volle snelheid strekt hij zich uit en duwt ondanks de verzuring in zijn benen zijn schaats zo ver mogelijk naar voren. En al die tijd blijft zijn schaats verplicht aan het ijs. Reken maar dat het uitschuiven van een been lastig is, verzekert Niels Kerstholt, tot vorig jaar ploeggenoot van Knegt.

De finish wordt geoefend, elke shorttracker moet dit kunnen. 'Freek van der Wart is een specialist. Maar Sjinkie is net even beter', aldus Kerstholt. Het gaat om centimeters, maar in een sport waar het draait om kleine verschillen, komt dat goed van pas.

Toch is het niet alleen zijn been waardoor Knegt bekendstaat als goede finisher. Hij is in het laatste deel van een wedstrijd vaak behendiger en sneller dan de meesten. Juffermans: 'Hij kan krappe bochten draaien, iets wat heel lastig is op dat punt in een wedstrijd als de vermoeidheid toeneemt.' Het vraagt veel kracht en een goede techniek om de kleine bochten van een shorttrackbaan strak langs de blokken te schaatsen.

Kerstholt geeft Knegt een procent extra ten opzichte van zijn concurrenten, als het aankomt op een kansberekening. 'Voor het Europees kampioenschap bedacht ik: als Sjink wint, kan hij ook wereldkampioen worden. Wie presteren kan juist als de druk zó hoog is, heeft zijn zaakjes op orde', aldus Kerstholt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden