Gas terug na jaren jakkeren met de turbo erop

Ondanks een hernia heeft 70-jarige schaatstrainer zich weer laten strikken door een ploeg...

Drie weken geleden werd Gauke Nijholt aan een hernia geopereerd. Nu schuift de 70-jarige schaatscoach, stijfjes en met kleine stapjes, alweer door zijn woning in Heerenveen.

Zijn wereld lijkt begrensd, de tijd schijnt rijp om een carrière af te sluiten, maar dat is een misvatting. Nerveus kijkt Nijholt deze middag op zijn horloge. Hij woont op tien minuten afstand van ijsstadion Thialf. ‘Het wordt de eerste training met mijn marathonploeg sinds een week of vier. En ik wil niet te laat komen.’

De stress van altijd op tijd willen zijn heeft hem uiteindelijk geveld. De laatste negen jaar werkte oud-sprintcoach Nijholt met de keizer van de lange adem, Elfstedentochtwinnaar Henk Angenent. ‘Het is altijd mijn principe geweest: ik rijd wel naar jou toe. Jullie hoeven niet naar mij in Friesland te komen.

‘Er werd getraind in Den Haag of Utrecht. Maar ook in Woubrugge, Nootdorp en Kudelstaart. Voor anderhalf uur trainen was ik soms acht uur van huis. Door al die files. Daar was geen ontkomen aan. Ik reed voor de trainingen met Angenent en de TNT-ploeg 40 duizend kilometer per jaar. En in een auto zitten is slecht voor een sporter. Je wordt er stijf van.’

Nijholt was politieagent – een Fries verdwaald in de Amsterdamse Warmoesstraat – toen hij werd gegrepen door het schaatsen. ‘Ik moest meedoen aan de politiekampioenschappen. Jij bent toch Fries, zeiden ze. Dan kun je schaatsen. Klopt. Ik ben tweede van Friesland geweest bij de junioren, op de kortebaan.’

Hij was baancommissaris, kruispuntwachter en zelfs kleedkamerbewaker, tot hij het tijd vond zich te ontwikkelen als trainer. ‘Ik trainde mee bij Leen Pfrommer en Ben Holleboom. Ik deed het om zelf beter in conditie te komen, maar ook om het trainersvak te leren. Later heb ik met Floor van Leeuwen mijn diploma gehaald bij Pfrommer.’

Nijholt was zo’n vrijwilliger die alles aan de kant zette om zijn hobby uit te oefenen. ‘Ik regelde het zo bij de recherche dat ik voor trainingskampen vrijaf kreeg. In de stille zomer haalde ik dat weer in. Ik gebruikte al mijn verlof voor het schaatsen.

‘Toen ik met de vut ging, op mijn 60ste, stond de manager van Angenent, Henk Heetebrij, voor de deur. Ze zochten een trainer en ik stond op dat lijstje. Dat was een uitdaging.

‘Dit jaar ben ik bij Angenent gestopt. Ik zou voor het eerst na veertig jaar samen met mijn vrouw wat dingen gaan doen. Al die jaren had ik haar, tussen aanhalingstekens, verwaarloosd. Maar toen werd ik coach van de Haak-Bional-Jovetra marathonschaatsploeg en nu is ze weer vaak alleen. Zij heeft heel veel opgeofferd.

‘Ik doe het nu wel wat gemakkelijker. De ploeg is, omdat ik door de hernia was geveld, met Nel Bosschaart naar het trainingskamp in Erfurt geweest.’ Nijholt zoekt naar een vergelijking, over hoe hard hij heeft gewerkt. ‘Jaren heb ik met de turbo erop gejakkerd. Nu werk ik voor het eerst met een snelheidsbegrenzer.’

Nijholt werd groot als bondscoach in het sprintschaatsen, met snelle mannen als Jan Ykema, Sies Uilkema en Lieuwe de Boer. De Boer veroverde in 1980 olympisch brons op de 500 meter in Lake Placid. Ykema won in 1988 zilver op de 500 meter van Calgary.

‘Ik was bondscoach van 1980 tot 1985. Ik heb, inclusief mijn tijd in het Friese gewest, twaalf jaar met Jan Ykema gewerkt, mijn ziel en zaligheid erin gelegd. Maar ik was er niet bij toen hij die medaille haalde. Ik zeg altijd: ik heb mee gebouwd aan het huis. Misschien heb ik wel het fundament gelegd.’

In 1978 kreeg hij onbedoeld voor het eerst met marathonschaatsen te maken. Hij had een pupil in de gewestelijke selectie, zijn naam was Evert van Benthem. ‘Ik houd ermee op, Gauke, zei hij, tijdens een trainingsrit op skeelers. Zijn 500 meter was te slecht om mee te tellen in het allroundschaatsen.

‘Ik heb hem toen gezegd dat hij naar de marathon moest overstappen. Evert was een behendig kereltje. Dat is goed voor schaatsen. Hij had de juiste instelling. Ik heb trouwens altijd met fanatiekelingen gewerkt. Niemand liep de kantjes ervan af. Hilbert van der Duim duldde op de training niemand voor zich. ’

De marathon werd na de Elfstedentocht van 1997 Nijholts terrein. De rit zelf miste hij door een gebroken elleboog, vijf dagen voor de Tocht der Tochten. In 1998 begon hij bij VSP-Netwerk als coach.

Hij begeleidde Angenent bij diens vergeefse pogingen de olympische 10 kilometer van Turijn te halen. ‘Henk is een schaatser naar mijn hart. Uitmuntende techniek, zeer effectieve slag.’

Van de rijders in zijn nieuwe ploeg, Gerrit Albada, Egbert de Vegt, Bart de Vries en Durk Fabriek, verlangt Nijholt vooral technische capaciteiten. ‘Ik heb liever een schaatser met een matige conditie en een goede techniek, dan een rijder met een enorme inhoud en een zwakke techniek.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden