Gaat Koeman zijn elftal compleet omgooien tegen Portugal?

Bondscoach Ronald Koeman van het Nederlands elftal tijdens de persconferentie in aanloop naar het oefenduel tegen Portugal. Beeld ANP

Een week voor zijn eerste training als bondscoach waren de woorden van Ronald Koeman slechts woorden. 'Het is een grote en moeilijke uitdaging', sprak hij over de restauratie van het Nederlands elftal. Na het oefenduel tegen Engeland vrijdag was duidelijk hoe zwaar die woorden wegen.

En dat terwijl maandag Portugal wacht, de Europees kampioen. De defensie dichtspijkeren, stap 1 op weg naar een doel dat ergens aan de oranje horizon ligt, was aardig gelukt vrijdag. Koeman was tevreden over het driemanschap centraal achterin en noemde Matthijs de Ligt met zijn 18 jaar een geweldenaar.

Wat zich in creatief en offensief opzicht ontrolde voor zijn ogen, was ook hem tegengevallen. Waar Oranje in een niet zo grijs verleden een vrolijke bedoening was van speels, kleurrijk voetbal, is het nu nog als een donkere kermis na sluitingstijd, met zeildoek over de attracties.

Koeman zal in zijn zoektocht, en ook om de balans tussen arbeid en rust te bewaken, mogelijk zeven anderen opstellen, zo viel zondag voorzichtig af te leiden uit de vanuit een aanpalend hotel goed te volgen besloten training in het stadion van Genève. Opstelling, in dat geval: Cillessen; Tete, De Ligt, Van Dijk, Aké en Vilhena; Wijnaldum, Pröpper en Van de Beek; Babel en Depay.

Natuurlijk, hoe moeilijk Nederland het ook heeft, de reputatie van Oranje leeft voort. De Portugese bondscoach Fernando Santos was beleefd, zondag: 'Nederland zal altijd een sterk voetballand blijven en wij willen in de aanloop naar het WK tegen sterke landen voetballen.' Koeman, nuchter: 'Wij zijn al een tijd niet meer de beste van de wereld. Dan probeer je in andere facetten te groeien.'

Koeman hoorde snel na afloop van een tv-verslaggever dat zijn debuut een draak van een wedstrijd was geweest. 'Dat zou kunnen. Dat is moeilijk te bepalen als je zo nauw betrokken bent', zei hij vrijdag. Dat was mooi gesproken. En ook ontwapenend. Hij was blijkbaar geconcentreerd geweest op zijn eerste proeve van bekwaamheid. Twee dagen later, in Genève, zei hij dat hij nog eens had gekeken naar de wedstrijd. Hij vond het spel best meevallen.

Maar in speltechnisch en creatief opzicht was het onvoldoende. In een opsomming: 'Slordig bij momenten. Aansluiten en weer balverlies lijden. Dat zijn dramatische momenten voor een elftal. Ik had gedacht dat we beter zouden zijn in het voetballende gedeelte.'

Slordig en stroperig

Dat voetballende deel was slordig, onwennig, angstig, stroperig, te veel achteruit, gespeend van topkwaliteit. Als exemplarisch voor de problematiek geldt de spitspositie. Bas Dost is bij Sporting Clube de Portugal een scorende sensatie, maar hij is in veel ogen geen spits van het Nederlands elftal. Slungel. Geen fijne techniek.

In een wedstrijd als tegen Engeland krijgt hij een beoordeling op een mislukte kaats in de middencirkel. Op zo'n moment steekt Dost zijn hand op en belooft knikkend beterschap.

Bas Dost was na de vorige kwalificatiereeks een beetje klaar met Oranje. Als hij eens in de basis stond, kreeg hij nauwelijks een bal. Zelfs toen Nederland veel doelpunten moest maken om Zweden te achterhalen, was hij achtervanger. 'Het kon me even gestolen worden', zei hij over de periode na de mislukte kwalificatie voor het WK in Rusland. 'Als je in Nederland niet scoort, bak je er meteen geen hol van.'

Maar ja, Bas Dost scoort in Portugal veel vaker dan Luuk de Jong of Wout Weghorst in de eredivisie en dus stond hij in de basisploeg vrijdag. Waarom eigenlijk? In zo'n systeem, met maximale aandacht voor de verdediging, met een middenveld dat behoudend denkt, met vrijwel nooit een voorzet of een handig dieptepassje, is Bas Dost een vreemdeling in zijn eigen elftal.

Jorge Jesus, de trainer van Sporting, formeert zijn elftal min of meer in dienst van Dost. 'Dat kun je zo wel stellen. Hij zegt tegen mijn medespelers: 'Wij hebben een speler die sterk is als hij de bal krijgt in het strafschopgebied. Het is dan raar als jullie hem op 40 meter van de goal aanspelen.'

Voor de duidelijkheid vat Dost samen: 'Ik scoor mede zo vaak omdat de trainer die opdracht zo duidelijk bij mijn teamgenoten neerlegt.' In Oranje wil dat maar niet lukken. Of, zoals Koeman vrijdag zei: 'We hebben Bas te weinig in stelling gebracht.' En dus probeert hij het maandag anders. Zelfde systeem, andere namen. Zonder Dost.

Pas na vier oefenwedstrijden wil hij echte keuzes maken, in de manier van spelen en de personele invulling. Koeman: 'Het is leerzaam, voor ons en voor de spelers.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden