Analyse

Gaat de WTA met de boycot tegen China een trend zetten in de sportwereld?

De internationale tennisbond voor vrouwen WTA schrapt uit protest alle toernooien in China. Het kost de WTA mogelijk 1 miljard dollar. Begint de mondiale sport zich nu los te maken van dubieuze regimes?

Robert Giebels
Peng Shuai, de Chinese dubbelspecialiste die een partijprominent van seksueel misbruik beschuldigde. Beeld AFP
Peng Shuai, de Chinese dubbelspecialiste die een partijprominent van seksueel misbruik beschuldigde.Beeld AFP

Zorgt Steve Simon voor een kentering? Zal 1 december 2022 later te boek staan als het begin van het einde van de relatie die de mondiale sport om financiële redenen onderhoudt met mensenrechten schendende landen?

De 66-jarige Amerikaanse baas van vrouwentennisbond WTA besloot in elk geval om die dag op te staan tegen China en alle tennistoernooien daar voorlopig te annuleren. Het is een protest tegen de behandeling van WTA-lid Peng Shuai, de 36-jarige Chinese dubbelspecialiste. WTA-baas Simon is onzeker over haar lot sinds Peng een ex-partijprominent van seksueel misbruik beschuldigde. Onzeker genoeg om de meest lucratieve zakendeal van de WTA op te zeggen.

Simon zelf verleidde de afgelopen jaren China tot het organiseren van tal van tennistoernooien, waaraan de WTA naar schatting 880 miljoen euro zou verdienen. Dat is vooralsnog het prijskaartje dat nu aan de boycotactie van de WTA-baas hangt. ‘Wat goed of fout is laten we nu domineren door dingen als geld, zaken en politiek.’ Simon zegt dat te willen doorbreken.

Zeldzaamheid

Er valt wel wat op die vrome woorden af te dingen, zo is het onzeker of al die geboycotte toernooien in China volgend jaar überhaupt door zouden gaan wegens corona. Toch is het protest een zeldzaamheid. Niet alleen verzet de sport zelf zich tegen een dubieus regime, er zijn ook concrete en stevige financiële consequenties.

Landen die onderaan staan op ranglijsten naar kwaliteit van leven en mensenrechtensituatie zoals, in afnemende mate van vrijheid, Rusland, Azerbeidzjan, Bahrein, de VAE, Qatar, China en Saoedi-Arabië, gebruiken sportevenementen om hun reputatie op te vijzelen of te maskeren.

Ze volgen voorbeelden als nazi-Duitsland in 1936 (Olympische Spelen) en de Argentijnse junta in 1978 (WK voetbal), die witte voetjes hoopten te halen bij de wereldgemeenschap. De twijfelachtige regimes hebben iets waar sportbonden zo’n onverzadigbare behoefte aan lijken te hebben: geld.

Toernooien en evenementen moeten aldoor grootser zijn dan de vorige, terwijl in vooral westerse landen de publieke opinie zich keert tegen het fortuin dat dat kost. Zo kwam China aan zijn komende Winterspelen: Noorwegen wilde graag, maar trok zich terug toen de bevolking protesteerde tegen het geldverslindende sportfestijn.

Binnenhengelen

De afgelopen vijftien jaar kon er nauwelijks een groot sportevenement worden aangekondigd of een land met een kwestieuze relatie met mensenrechten ondernam wel een poging het binnen te hengelen. Vaak met succes. Neem de WK’s in Rusland en Qatar van de populairste sport ter wereld, voetbal. Ook wereldkampioenschappen zwemmen, atletiek en judo vonden vaak plaats in discutabele landen.

Dat zijn evenwel steeds minder vaak de plekken waar de komende jaren grote sporttoernooien worden gehouden. Hoewel de ‘verkeerde’ landen onverstoorbaar op de Olympische Spelen bleven bieden, zullen die tot 2032 in Frankrijk, Italië, de VS en Australië gehouden worden - de Winterspelen van 2030 zijn nog niet toegekend.

Van ’s werelds tien grootste sporten, op grond van geschat aantal belangstellenden, vindt een flink deel van de toptoernooien de komende jaren plaats in westerse landen zoals Canada, de VS, Australië (WK’s voetbal), Frankrijk (rugby) en Nederland (hockey vrouwen, volleybal vrouwen). India is gastheer van WK’s in twee grote sporten die zeer populair zijn bij de bevolking: cricket en hockey. De Filipijnen is in 2023 een van drie organiserende landen van het WK basketbal, de populairste sport in het Zuidoost-Aziatische land.

Zo bezien lijkt de daad van WTA-directeur Simon te passen in een trend die, met de veel bekritiseerde Winterspelen in China en het WK voetbal in Qatar als dieptepunten, zich volgend jaar ten goede lijkt te keren in de vorm van een langzaam afscheid. Een waarbij de wereldwijde sport vaarwel zegt tegen landen met diepe zakken, maar een armoedige vrijheidssituatie.

Rode lijn

Sportprofessor Simon Chadwick stelt in The New York Times dat de WTA met het terugtrekken uit China een ‘rode lijn’ heeft getrokken. Volgens de in Beijing gevestigde sportanalist Mark Dreyer kan de opstelling van de tennisbond uitpakken als een waterscheiding.

Kán, want zeker is het allerminst. De komende jaren worden de wereldkampioenschappen in judo, atletiek en zwemmen nog steeds in landen als Qatar, Rusland, Oezbekistan en Hongarije gehouden. Tegelijk leiden de protestwoorden niet tot daden tegen de Olympische Spelen in China wegens de overheidsbehandeling van de islamitische Oeigoeren en het WK in Qatar dat de benodigde stadions liet bouwen ten koste van de levens van buitenlandse bouwvakkers.

En kijk dit weekeinde naar Max Verstappen die zijn eerste wereldtitel in de Formule 1 probeert te veroveren. Hij doet dat op een nieuwe racebaan in Saoedi-Arabië en de race daar zondag is niet een eenmalig misverstand. De Saoedi’s sloten een contract voor liefst tien jaar met de F1-organisatie, nadat Qatar dat ook al deed. Met daarbij de regelmatige races in Bahrein, Abu Dhabi, China, Rusland en Azerbeidzjan wordt het lastig de vraag of Steve Simons stap voor een kentering zal zorgen, met ‘ja’ te beantwoorden. Een zak met geld is nu eenmaal te verleidelijk voor sportbestuurders die zich verschuilen achter het twijfelachtige adagium dat sport en politiek gescheiden behoren te blijven.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden