Analyse Rugby

Franse rugbywereld luidt noodklok na vier doden in een jaar

Rugbyspelers worden groter, gespierder en zwaarder. Dat maakt de sport ruwer. Te ruw, vinden de Fransen, die vandaag de laatste wedstrijd van de Six Nations Championship spelen. Na vier doden in korte tijd klinkt de roep om maatregelen. 

De Ier CJ Stander wordt getackled door twee Fransen, 10 maart 2018. Beeld Getty Images

Het is crisis in het Franse rugbyteam, dat zaterdag in Italië zijn laatste wedstrijd van het prestigieuze Zeslandentoernooi speelt. Drie van de vier voorgaande wedstrijden werden verloren door de Fransen – een trotse rugbynatie met een wereldvermaarde profcompetitie en 280 duizend amateurspelers. In februari werd Frankrijk met 44-8 afgedroogd door Engeland. Een vernedering, schreven de Franse sportkranten.

Onder de malaise van de nationale equipe gaat een zorgwekkende ontwikkeling schuil. Door toedoen van professionalisering en een hogere trainingsintensiteit is het rugby veranderd. Professionele spelers worden almaar gespierder en zwaarder. Het gevolg is een andere speelstijl: minder nadruk op het ontwijken van tackles en het zoeken van ruimte, meer frontale botsingen en hoge tackles op volle snelheid.

Geïnspireerd door de toprugbyers kopiëren jeugd- en amateurspelers die hyperfysieke, frontale speelstijl. Steeds meer spelers lopen een hersenschudding of ander ernstig letsel op. De gevolgen kunnen fataal zijn. Het afgelopen jaar zijn vier jonge Franse rugbyers tijdens of kort na een wedstrijd overleden.

In mei overleed een 17-jarige amateurspeler in zijn slaap, nadat hij die dag op het rugbyveld kortstondig buiten bewustzijn was geraakt na een tackle. In augustus bezweek een 22-jarige oud-jeugdinternational in de kleedkamer aan een hartstilstand. Een tackle had hem op zijn borst geraakt. In december brak een 18-jarige jeugdspeler van topclub Stade Français zijn nek, toen hij door twee spelers tegelijk werd getackeld. En in januari overleed een 23-jarige student in het ziekenhuis, waar hij lag sinds hij tijdens een amateurwedstrijd door een tackle op zijn hoofd was geraakt.

Van contactsport naar botsingsport

Wat vroeger een contactsport was, is verworden tot een ‘botsingsport’, zegt de Nederlandse rugbykenner en oud-international Yves Kummer. In het huidige rugby wordt anders getackeld dan vroeger. ‘Je ziet tegenwoordig veel tackles op borsthoogte, waarbij spelers er met het volle gewicht ingaan. Bovendien mogen teams tegenwoordig vaker wisselen, waardoor spelers hun energie niet meer over 80 minuten hoeven te verdelen.’ Tel daarbij de toegenomen spierkracht en snelheid van de spelers op, en je hebt de ingrediënten voor levensgevaarlijke situaties.

Jean Chazal, een Franse neurochirurg die veel rugbyers met hersenletsel behandelt, schetste op de website Rugbyrama de gevolgen. ‘Nemani Nadolo (speler van de Franse topclub Montpellier, red.) weegt 130 kilo, heeft een lengte van 1.94 en loopt de honderd meter in 12 seconden. Als hij tegen een speler van 80 of 90 kilo opbotst, is dat enorm riskant.’ Chazal behandelt soms rugbyers met letsel dat hij normaal alleen ziet bij slachtoffers van auto-ongelukken waarbij de airbag niet werkte.

Volgens Chazal is het aantal hersenschuddingen bij Franse rugbyers in vijf jaar tijd verdubbeld. Om dat aantal terug te dringen, introduceerde de Franse rugbyfederatie in 2017 een nieuwe maatregel: de blauwe kaart. Als vermoed wordt dat een speler een hersenschudding heeft opgelopen, mag hij de volgende tien dagen niet spelen.

Een pseudomaatregel, zeggen critici. Als een arts hersenletsel constateert, mag een speler sowieso een tijd niet spelen – blauwe kaart of niet. Een van die critici is Chazal, die naar eigen zeggen niet meer welkom is bij de medische commissie van de rugbyfederatie, omdat hij te kritisch en te uitgesproken is.

Volgens de neurochirurg zijn radicalere maatregelen nodig. In een televisiedebat pleitte hij voor verschillende gewichtsklassen voor jeugd- en amateurspelers. Beloftevolle jeugdspelers en volgroeide profs zouden bovendien niet tegen elkaar moeten spelen. ‘Op de manier waarop rugby nu gespeeld wordt, is de sport niet geschikt voor een 15-jarige wiens botten en hersenen volop in de groei zijn.’

Extreme fysieke eisen

Het huidige powerrugby staat ver af van de traditionele Franse speelstijl, die juist werd gekenmerkt door snel aanvalsspel en flair. Volgens Marc Lièvremont, een Franse oud-international en voormalig bondscoach, dreigt dat verloren te gaan. ‘Het Franse rugby is vervallen tot een oninteressante fysieke confrontatie, die sportief gezien niets oplevert’, zei hij in een talkshow. Rugby moet weer een ‘constructieve, intelligente sport’ worden,  een ‘vormende, educatieve sport’ voor de jeugd.

De fysieke eisen in het rugby worden dermate extreem, dat Yves Kummer vreest dat de sport American Football achterna gaat. Die sport – het onstuimigere, Amerikaanse neefje van rugby – brengt zoveel fysieke eisen en risico’s met zich mee dat in de VS geen amateurtak bestaat. De jeugdvariant, youth tackle football, wordt door wetenschappers in verband gebracht met een verhoogde kans op hersenschade. Sommige staten zinspelen op een verbod.

Om het met rugby niet zo ver te laten komen, hoopt Chazal onder meer op de rugbyers zelf. Volgens de neurochirurg zouden profspelers aanpassingen kunnen eisen die hun veiligheid en gezondheid beschermen. In een interview met dagblad Ouest France noemt hij de autosport als voorbeeld.

‘In de Formule 1 vielen ook veel doden. Sinds de dood van Ayrton Senna zijn er serieuze maatregelen ingevoerd, en zijn er fors minder dodelijke ongelukken. Rugby zou hetzelfde moeten doen.’

Wales favoriet

Na vier overwinningen op rij is Wales zaterdag de favoriet om de Six Nations Championship te winnen. Het treedt in de vijfde en laatste wedstrijd van het jaarlijkse toernooi aan tegen Ierland, de nummer drie van het klassement en titelverdediger. Mocht Wales verliezen, dan kan Engeland de trofee bemachtigen door enkele uren laten Schotland te verslaan. Frankrijk en Italië zijn de andere deelnemers. De Six Nations is het belangrijkste Europese rugbytoernooi. Later dit jaar is de WK rugby in Japan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden