ProfielFrank de Boer

Frank de Boer mag het proberen als bondscoach: een winnaar die te veel verloor

Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Ondanks zijn karakter van gewone man en gebrek aan kapsones is de aanstelling van Frank de Boer (50) als bondscoach verdeeld ontvangen. Dat komt mede door de opvallende breuk in zijn loopbaan.

In maart 2016, in zijn laatste seizoen als trainer van Ajax, zegt Frank de Boer in een gesprek met de Volkskrant: ‘Als je na twintig jaar terugkijkt en denkt: goh, in zes jaar vier keer kampioen geweest, is dat fantastisch. Maar nu telt het heden. Dus het moet vijf keer kampioen worden.’

Twee maanden later blijft het toch bij vier, omdat Ajax op 8 mei 2016 1-1 speelt bij De Graafschap, met de titel voor PSV tot gevolg. De foto van de totaal verslagen De Boer, met zijn hoofd tegen de leuning in de bus, de ogen gesloten en de uitgelichte, door de zon beschenen Frank de Boer-frons, is sindsdien tig keer afgedrukt in alle denkbare varianten.

Frank de Boer na het mislopen van het kampioenschap in 2016.Beeld ANP

Boze droom

Hij spreekt van een boze, nare droom. Alsof dat moment een omen is voor zijn verdere loopbaan, is hij sindsdien drie keer ontslagen in het buitenland, wat met terugwerkende kracht kritiek op het saaie spel bij Ajax nog heviger deed oplaaien. Zo van: verbaast ons niets, want bij Ajax was het ook niet zo goed. De jaren vanaf 2016 hebben littekens in zijn ziel gekerfd. Tweelingbroer Ronald: ‘Frank is een winnaar die alles zo goed mogelijk wil doen. Elk verlies, elk ontslag is pijnlijk voor hem.’

Frank de Boer.Beeld AP

De man uit Grootebroek trekt nu de grootste broek aan die in het Nederlands voetbal te vergeven is, die van bondscoach. Of hij er klaar voor is? Bert van Marwijk, zijn leermeester tien jaar geleden bij Oranje, toen De Boer assistent was tijdens het met zilver afgesloten WK in Zuid-Afrika: ‘Ik denk dat hij er klaar voor is, maar dat weet je nooit zeker. Bondscoach is een totaal ander ritme en de aandacht van de pers is groter en intenser. De relatie met de spelers is anders. Of je elkaar elke dag ziet of zes keer per jaar, dat verschilt. Elke keer is het een soort nieuwe kennismaking. Spelers komen ook binnen in een andere fysieke staat. De één is gewend offensief te spelen met veel druk naar voren, de ander behoudend. En je hebt maar een paar dagen om alles gelijk te trekken.’

Kritiek

Een moeilijke baan dus voor de trainer over wie de laatste vier jaar twijfels rezen. De kritiek op het spel daarvoor, bij Ajax, is deels terecht, deels geschiedvervalsing. Bij Ajax leverde hij lang een grootse prestatie. Hij stapte tijdens de zogenoemde Cruijff-revolutie bij wijze van spreken onbevreesd een brandend gebouw binnen, waar door rookontwikkeling niets te zien was. Hij riep af en toe ‘lekker foebelle’ en bleef stoïcijns. De Boer was de positieve factor in een maalstroom van negativisme, die zich onthield van verdachtmakingen en kafkaëske toneelstukjes op het vipdek van de Arena. Hij treurde soms kortstondig om rollende koppen, maar bleef verder gewoon met het eerste elftal bezig. Op de ronkende puinhopen glorieerde zijn karakter van plattelandsnuchterheid.

Frank de Boer.Beeld AP

De Boer, met een selectie die niet eens altijd zo goed was, gevuld met spelers als Ebecilio, Boerrigter, Zimling en Van der Hoorn, won vier landstitels op rij. Dat was Louis van Gaal niet eens gelukt, en Rinus Michels ook niet. Guus Hiddink is in Nederland koploper met zes in totaal, Ronald Koeman kwam tot drie. En De Boer was succesvol ver voordat Ajax 20 miljoen euro uitgaf aan jonge dribbelaars uit Brazilië, ver voordat Ajax het salarisplafond ophoogde naar 4,5 miljoen euro bruto, zoals nu is gebeurd onder Erik ten Hag, om de aansluiting met de Europese top te bewerkstelligen.

Verveeld

De Boer presteerde met bescheiden middelen, met voetbal zonder eeuwigheidswaarde. Balbezit op eigen speelhelft, dat was het een beetje. In de Europa Cup viel hij meestal tegen met Ajax. Het mooist was de ontknoping om de titel in 2011, op de slotdag tegen concurrent FC Twente. Siem de Jong was de ster van de middag, een jongen naar het hart van De Boer. Een prof die altijd zijn best deed, die je niet hoefde te vertellen wat een voetballer behoort te doen. Alleen: het Ajax-publiek wilde op een gegeven moment meer dan schalen en schaakvoetbal, zeker toen de rook van de revolutie was opgetrokken. Het volk raakte verveeld door het spel met eeuwig balbezit en weinig diepte.

Frank de Boer toonde zich een typische leerling van Van Gaal, die ook balbezit koesterde. De Boer spiegelde zich ook graag aan Josep Guardiola, toen van Barcelona. Alleen was de kwaliteit van zijn selectie veel minder. Bij Van Gaal was balbezit ook een lokker voor de tegenstander, waarna Ajax de aanval zocht met pure snelheid en klasse. Barcelona kon de bal altijd kwijt aan tovenaar Messi. Bij Ajax was Sigthorsson een tijdje de spits, om één voorbeeld te geven. Het leek soms of balbezit tot doel was verheven.

Ronald de Boer: ‘Hij kon niet anders. Frank is juist een aanvallend denkende coach. In de jeugd, als trainer van A1, speelde hij al met buitenspelers die naar binnen trokken, backs die erover denderden en continu druk. Maar je moet wel het materiaal hebben om zo te voetballen.’

Inter: wespennest

Na Ajax kon hij alleen naar het buitenland. Frank de Boer wás Ajax in Nederland en voor het bondscoachschap was hij nog te jong in 2016. Ontslag volgde na twee maanden bij Internazionale, na veertien duels. ‘Om verder te komen met dit project was meer tijd nodig geweest’, zei hij sip. Broer Ronald: ‘Inter is een leermoment geweest. Hoe lopen de lijnen bij zo’n club? Het was een wespennest. Bij Ajax was de trainer de belangrijkste man, hier wilden anderen controle houden.’

Frank de Boer.Beeld AFP

Nog minder tijd was hem gegund bij Crystal Palace, dat standaard naar de middenmoot of meer wilde in de Premier League. Na vier verloren competitieduels was het wegwezen geblazen. Ronald de Boer: ‘Frank had juist het gevoel dat het beter ging.’ Bij Atlanta United bleef hij bijna anderhalf jaar.

Frank de Boer bleef ook in het buitenland vooral Nederlander, zonder sporen van extravagant gedrag. De camping in Garderen voelde altijd als zijn tweede biotoop, en als hij even tijd had bracht hij bestellingen rond van de winkel van zijn vrouw. Misschien paste hij zich ook niet snel genoeg aan. Hij is veel minder een man van de wereld dan Ronald Koeman. Bij Atlanta United presteerde hij behoorlijk, zeker gezien het instapmoment, want Atlanta was net kampioen. Hij geraakte in zijn eerste seizoen ver in de competitie, won de beker en een internationale prijs.

Muiterij

Het tweede jaar begon slecht en corona hielp niet bepaald. De belangrijkste speler, spits Martinez, scheurde een knieband en de Latijnse enclave begon te muiten, aan de hand van de inmiddels verkochte aanvaller Pity Gonzalez. Die wilde naar een andere club, in plaats van naar de bubbel in Orlando, waar Atlanta een toernooi speelde. ‘Het gaat sindsdien nauwelijks beter’, constateert De Boers zaakwaarnemer Guido Albers droog. Ronald de Boer, over weer een les voor zijn broer: ‘Sterren maken het verschil, ook voor een trainer. Gonzalez deed hetzelfde wat Frank en ik in 1998 deden bij Morten Olsen, toen we weg wilden bij Ajax.’

Frank de Boer is de doodgewone man die rijk is geworden door voetbal. Minder ijdel dan Ronald. Hij is geen groot communicator. Hij wil gewoon altijd winnen, met welk spelletje dan ook, en hij verwacht van zijn spelers dat ze ook altijd willen winnen, zelfs als de tegenstander misschien minder inspireert.

Als hij al eens ruzie had met zijn tweelingbroer Ronald, ging dat vaak om die wil om te winnen. In hun laatste periode samen als voetballer, in Qatar, kon Frank woedend reageren naar Ronald. Ronald: ‘Ik kon weleens mijn schouders ophalen.’ Frank was altijd serieus. ‘De huidige generatie is gauw tevreden’, zei hij in 2015.

Frank de Boer neemt afscheid van het publiek in de Arena.Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Die huidige generatie internationals wilde verder op de met Koeman ingeslagen weg, met het EK van 2020 als eerste hoofddoel. De Boer zal ze de kans geven hun verantwoordelijkheid te nemen, zonder de grip te willen verliezen. Hij was een makkelijke keuze voor de KNVB. Hij was vrij en wilde graag. En hij heeft succes nodig, in deze voor zijn loopbaan cruciale baan. ‘Frank heeft veel geleerd', denkt Ronald.

Hart voor jeugd

Bij Ajax kon hij leven met het transferbeleid, al begreep hij tegen het einde dat voor internationaal succes investeringen nodig zijn. Een bondscoach kiest gewoon de beste spelers van het land, mengt jeugd met ervaring en maakt de ideale opstelling. De Boer was nooit te beroerd om jeugd te laten debuteren. Dat zal hij opnieuw durven.

Hij heeft ook ervaring op een eindronde. Phillip Cocu en hij waren assistent tijdens het succesvolle WK in Zuid-Afrika, aan de hand van Bert van Marwijk. Zijn sociale vaardigheden zijn behoorlijk, al is hij toch ook een man van doe-maar-gewoon-dan-doe-je-al-gek-genoeg, het tegenovergestelde bijvoorbeeld van spits Memphis Depay. Koeman leerde zich aanpassen aan nieuwe generaties. De Boer heeft net als Koeman kinderen in de leeftijd van internationals. Een dochter heeft zelfs verkering met neo-international Calvin Stengs.

De internationals hebben in hotel Woudschoten in Zeist een spelletjeskamer ingericht. Daar zal De Boer geregeld te vinden zijn. Als de spelers maar beseffen dat hij niet tegen zijn verlies kan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden