Fraai zilveren vlechtwerk aan de rekstok

Zondag straalde turner Epke Zonderland als nooit tevoren. Hij bewees de wereldtop aan te kunnen en won een zilveren medaille op het WK.

Het Nederlandse turnen heeft een nieuw boegbeeld. Na het zo pijnlijke afhaken van de gedrogeerde Yuri van Gelder is het de komende jaren de beurt aan publiekslieveling Epke Zonderland. Bredere lach in Nederland bestaat er haast niet. Bredere schouders zijn even zeldzaam.

Zonderland is de gespierde jongeman die volgend jaar, bij de WK turnen in eigen land, in vol ornaat op de Rotterdamse posters zal verschijnen. Hij is nu de beste van Nederland en de een na beste van de wereld, goed genoeg voor een glanzende afdruk op glossy papier.

De specialist aan de rekstok beseft dat hij nog net één etage lager staat dan Van Gelder, die vier jaar geleden in Melbourne geschiedenis schreef met zijn wereldtitel op het onderdeel ringen. Het was de voorbije jaren Yuri voor en Yuri na in de Nederlandse gymnastiek, maar door de onnavolgbare regels van de internationale federatie FIG werd Epke Zonderland, als eenling, afgevaardigd naar de Olympische Spelen van Peking.

Hij plaatste zich als allrounder, de man die alle zes onderdelen van het turntoernooi beheerst, maar hij was toen al een tijdje de specialist op rek. Het rondzwaaien aan de 28 millimeter dikke staaf van roestvrij staal, op een hoogte van 2 meter 60, was door de jaren zijn favoriete discipline geworden.

In Peking haalde Zonderland zo waar de finale van die spectaculaire ‘vliegshow’, maar het voorname olympische toneel, niets is belangrijker in de wereld van het turnen, deed hem ook trillen. Hij greep mis in de finale, kletterde tegen het schuimrubber en werd slechts zevende. Een paar maanden later won hij de wereldbekerfinale in Madrid, een troostprijs oordeelden velen.

In Londen betaalden de vele louterende ervaringen van de laatste jaren zich uit voor de pas 23-jarige Fries. Hij had in de WK-finale van 2007 in Stuttgart gestaan, toen de jury hem zwaar afstrafte voor een misgreepje. Bij de WK van Aarhus 2006 was hij in de kwalificatie al gevallen. De Europese finale van Volos 2006 zal bij hem ook nog op de harde schijf staan. Daar knalde hij over de stok heen tegen de matten.

Zulke gebeurtenissen, hoe pijnlijk ook, zijn onvermijdelijk in deze discipline met z’n hoge risico’s. Elk turner moet door dat malheur heen. Zondag was het eerste moment om te oogsten op het hoogste niveau dan toch aangebroken.

‘Ik had er bij twee grote toernooien juist naast gegrepen. Maar na die gewonnen wereldbekerfinale van Madrid zagen de anderen me ook als kanshebber. Nu is het dan raak. Ik moet zeggen: dat is wel een hele opluchting’, zo sprak Zonderland zijn gevoelens uit in de catacomben van de O2, op de zuidoever van de Theems.

Hij was dan geen wereldkampioen geworden, maar de zilveren medaille ontlokte bij hem minstens zoveel blijdschap als goud had kunnen doen. Tevreden zijn met wat je hebt, die bescheidenheid past bij Zonderland die in Londen de Chinees Zou Kai, de olympisch kampioen van 2008, voor zich wist. Dat hij de olympisch kampioen van 2004, Igor Cassina uit Italië, achter zich gelaten had, zal aan de Nederlandse vreugde hebben bijgedragen.

Wat Zonderland vooral deugd had gedaan, was dat hij conditioneel in staat bleek om na de brugfinale – een uurtje eerder – ook de rekfinale op het vereiste hoge niveau te turnen. Hij ging er ‘vol voor’. Hij paste zijn programma niet aan, ook niet tijdens de oefening.

Hij legde uit dat hij in een split second kan beslissen een moeilijk onderdeel eruit te laten, als zijn armen de kracht ontberen voor de toeren aan de stok. Maar Zonderland wist ook dat hij een serieus moeilijke oefening nodig had om in de O2 voor de medailles mee te doen.

In Stuttgart turnde hij twee jaar geleden nog een 6.9 programma. Dat had hij voor Londen opgerekt tot een uitgangswaarde van 7.5 punten, maar de jury beoordeelde een E-element van vorig jaar nu plots als D-element, met minder waardering dus. Zijn totale oefening bleek nu 7.3 waard.

De serieuze trainingsarbeid van het aan elkaar vlechten van lastige grepen en vluchtelementen leek eventjes voor niets geweest. Er was over getwist, tussen de juryleden en trainer Gerard Speerstra. Maar de ‘Gaylord’, een salto over de stok met halve draai, werd minder gewaardeerd dan gedacht. De Friezen hadden het er maar mee te doen.

Zo bleek de Chinees Zou Kai onhaalbaar goed. Hij heeft ook een andere opvatting van rekturnen. ‘Epke is de vlieger. Zou is de draaier, hij maakt combinaties met telkens andere handgrepen die veel punten opleveren’, zo omschreef Speerstra het contrast tussen de wereldkampioen en zijn Nederlandse pupil.

Die mag proberen de Chinees volgend jaar, in Rotterdam, in te halen. In de tussentijd moet hij ook een sterk programma voor de zeskamp in elkaar zetten. Dat vereist extra veel trainingsarbeid. Zonderland moet zoveel mogelijk bijdragen aan het resultaat van de Nederlandse mannenploeg. Het is het tweede spoor waarop olympische plaatsing kan worden afgedwongen.

Feit is dat Zonderland, wanneer hij over twee jaar bij de WK in Tokio in een toestelfinale op het erepodium eindigt, verzekerd is van een ticket voor de Olympische Spelen van Londen. Ook daarom keek hij na afloop nog eens vorsend rond in de blauw gekleurde arena, waar hij in 2012 denkt terug te keren.

Dan kan hij gebruik maken van zijn grote populariteit onder het Britse publiek. Hij wist hoe dat zat, het had niets met zijn grote blonde kuif te maken noch de blauwe ogen. ‘Nee, de BBC-commentator vindt mijn oefening spectaculair en ik ben bij twee wereldbekers in Glasgow groot op de Britse televisie gebracht. De mensen hier kennen me. Grappig, moet ik zeggen.’

In Rotterdam kennen ze ’m ook. Hij zal er tijdens de WK van volgend jaar de meest gevraagde jongen van het stel zijn. Nu mag alles, dan moet alles, dat wist Zonderland ook wel. Hij proefde het op zijn lippen: wereldkampioen voor eigen publiek, het zou wat zijn.

Epke Zonderland (ANP)
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.