Zes vragen

Flater FIFA passende episode in eindeloze corruptiesoap

Qatar en Rusland hebben niet corrupt gehandeld toen ze de WK's in 2018 en 2022 binnenhaalden. Althans, dat is de samenvatting van de FIFA over een groot corruptieonderzoek. Alleen zegt Michael Garcia, de daadwerkelijke samensteller van dat rapport, dat FIFA's samenvattend schrijfsel vol fouten en onwaarheden zit. Wat is er gebeurd?

Sepp Blatter, in december 2010. Beeld afp
Sepp Blatter, in december 2010.Beeld afp

Waarom werden de twee WK's in Rusland en Qatar eigenlijk onderzocht?

Sinds de toewijzing van de twee WK's in december 2010 is er eigenlijk continu kritiek op de FIFA. Die kritiek in een notendop: waarom hebben Qatar en Rusland beide toernooien toegewezen gekregen? Is alles wel eerlijk gegaan? Andere kandidaten zoals bijvoorbeeld de Verenigde Staten, Engeland en Nederland & België lagen volgens de criticasters meer voor de hand dan Qatar en Rusland. Er zouden steekpenningen zijn betaald, stemmen zijn geronseld... de lijst van beschuldigingen is lang. Daarom klinkt er sinds de toewijzing, en vooral uit Engelse hoek, een luide schreeuw om transparantie.

In eerste instantie wilde de FIFA daar niets van weten, maar toch ging de voetbalbond overstag. Het stelde een eigen Ethische Commissie aan die de volledige toewijzingsprocedure moest onderzoeken. In de zomer van dit jaar kwam de Amerikaanse jurist Michael Garcia, de voorzitter van die commissie, na 18 maanden werk met een onderzoeksrapport van 350 pagina's op de proppen. Daarin zouden eindelijk de antwoorden staan op vragen die al twee jaar lang werden gesteld.

Het is inmiddels november. Waarom duurde het zo lang voordat de FIFA reageert?

Het uitvoerend comité van de FIFA, onder leiding van Sepp Blatter, wilde de resultaten van het onderzoek in eerste instantie niet openbaar maken, ondanks grote druk van buitenaf én binnenuit. Samensteller van het rapport, Michael Garcia zei meermalen groot voorstander te zijn van een openbaring van de publicatie. Toch hield de FIFA voet bij stuk en hield het de uitkomst binnenskamers. Als het rapport op straat zou liggen, was de argumentatie, zouden daar te veel juridische gevolgen aan verbonden zijn.

Wel liet Blatter zijn voorzitter van de juridische tak van de Ethische Commissie, Hans-Joachim Eckert, in de tussentijd het rapport bestuderen. Vanochtend kwam hij op de website van de FIFA eindelijk met een officiële verklaring. Het was, volgens de FIFA, een 42 pagina's tellende samenvatting van het rapport.

Blatter feliciteert Poetin met het WK in 2018. Beeld ap
Blatter feliciteert Poetin met het WK in 2018.Beeld ap

Wat voor conclusies trekt de FIFA op basis van het rapport?

Volgens Eckert, die in Duitsland als rechter werkt, is de biedingsprocedure niet helemaal volgens de regels verlopen, maar toch heeft dat de integriteit van de stemming niet beïnvloed. Met andere woorden: het foute handelen van Qatar en Rusland voorafgaand aan de stemming was niet ernstig genoeg om een nieuwe stemming te overwegen. Eckert zegt dat het bod van Qatar 'potentieel problematische onderdelen en omstandigheden had' en dat er een 'significant gebrek aan transparantie' was (computers die de staf van het Russische organisatiecomité gebruikte werden allemaal vernietigd of 'kwijtgeraakt'), maar echte bewijzen zijn er volgens hem niet.

Blatter feliciteert Sjeik Mohammed bin Hamad al-Thani met het WK in 2022. Beeld getty
Blatter feliciteert Sjeik Mohammed bin Hamad al-Thani met het WK in 2022.Beeld getty

Kloppen die conclusies?

Nee, zegt de Amerikaanse advocaat Michael Garcia. En hij kan het weten, want hij boog zich 18 maanden lang over de zaak, waarna hij het 350 pagina's tellende rapport schreef. In een officiële verklaring laat hij vandaag weten zich totaal niet in de samenvatting van Eckert te herkennen. Sterker nog: de samenvatting van de FIFA zit vol met fouten en onwaarheden. 'Er zijn talloze feiten en conclusies verdraaid of maar deels weergegeven', zegt Garcia.

Wat weten we vandaag, dat we gisteren niet wisten?

De FIFA spreekt zichzelf vandaag vrij van corruptie op basis van een rapport dat de FIFA helemaal niet vrijspreekt van corruptie. Of zoals de Belgische krant de Standaard kopt: 'FIFA blij met uitkomst FIFA-onderzoek naar FIFA, aldus FIFA'.

Het beste antwoord op deze vraag is dan ook dat we op dit moment geen steek verder zijn dan twee jaar geleden. Daarom ook dat de roep om het hele rapport openbaar te maken vandaag luider klinkt dan ooit. Garcia vroeg er om, maar ook bijvoorbeeld de Nederlandse KNVB, dat samen met België kandidaat was voor de organisatie van de wereldtitelstrijd in 2018.

'Dat wij zelf in de race waren voor het WK 2018 draagt zeker bij aan onze wens om het volledige rapport te zien', zegt KNVB-directeur Bert van Oostveen vandaag. 'Wij hebben daar tijd, geld en energie ingestoken en vinden dat we inzicht moeten hebben in het onderzoek naar de bidprocedure waar we onderdeel van waren. Volledige transparantie is wenselijk, omdat de integriteit van de voetbalsport in het geding is.'

Heeft de faux-pas van vandaag gevolgen voor de FIFA?

De FIFA kwam onder leiding van Sepp Blatter al met talloze relletjes weg en of dat nu weer gebeurt, blijft de vraag. Het samenvattende schrijfsel dat de FIFA vandaag openbaarde, heeft in ieder geval niet geholpen, blijkt wel uit de eindeloze rij aan kritiek vandaag, zoals bijvoorbeeld verwoord op Twitter. Een kleine bloemlezing:

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden