Fitness om spijkerharde winners te slaan

Een scout van Ajax plukte Tommy Berden op zijn dertiende weg bij de voetbaljeugd van de SV Almere. Het feest in Amsterdam-Oost duurde een jaar....

0A LS JE DIE bal niet vierhonderdduizend keer geslagen hebt, gaat de beslissende bal straks tegen de tin', moet Jonah Barrington, zesvoudig winnaar van de Britse Open en bondstrainer van de Nederlandse squash-elite, eens tegen Tommy Berden hebben gezegd. Sindsdien staat Berden nóg vaker op de baan, dikwijls alleen, volslagen monomaan, om de automatismen er dieper in te slijpen en langzaamaan sterker te worden. Want zuiver fysieke kracht is waarschijnlijk het laatste wat Berden, achttien jaar en Europa's sterkste jeugdspeler, van de wereldtop scheidt.

Wat haalbaar is?

'De Top-20', zegt Sjef van der Heijden, de Nederlandse jeugdbondscoach. 'En met een beetje whisful thinking de Top-10. Maar dan moet-ie ook wat geluk hebben, en doordringen tot de 70 duizend- en 120 duizend-dollar-toernooien. Maar dan kan hij worden wat Krajicek in het tennis is.'

Top-10 of Top-5, zegt Berden zelf tamelijk droog. 'Ik denk eigenlijk dat ik nummer één kan worden. Dat is natuurlijk bluf. Maar ik weet wat de wereldtop kan, en als je ziet hoeveel ik in vier jaar vooruit ben gegaan, kan het niet veel langer dan nog eens vier jaar duren.'

Maar eerst zal Lucas Buit er nog aan moeten geloven, met een ranking in de Top-50 van de wereld nu Nederlands sterkste speler.

Berden, tien jaar jonger dan Buit: 'Hij denkt dat het nog tot 2000 kan duren, maar ik wil hem op het NK in 1999 verslaan. Januari volgend jaar wil ik tegen hem of Eric Smit, nu de nummer twee in Nederland, in de finale staan. Daarna blijft het inderdaad een kwestie van tijd, ja.'

Zijn vader nam hem mee naar de squashbaan in Almere Buiten. Leuk spelletje, dacht Berden. Lekker snel. Individueel. 'En hoe fit je ook bent, het gaat toch pijn doen.' Een jaar later, nog voordat de squashbond goed en wel in de gaten had wat er gebeurde, was Tommy Berden in zijn leeftijdscategorie Nederlands kampioen.

Weer een jaar later, 16 jaar oud, trok hij in bij Van der Heijden, bondscoach en vanaf dat moment Berdens persoonlijk trainer. Van maandag tot vrijdag woont en traint hij bij Van der Heijden in Veldhoven. Gezakt voor het vwo-examen doet Berden het laatste schooljaar nu over, aan het Eindhovense Sint Joris College, een scholengemeenschap met topsportklassen.

Zijn vader, Peter Berden: 'Toen hij uit huis zou gaan, heb ik hem vier weken de tijd gegeven om over zijn beslissing na te denken. Maar volgens mij stond die al na een dag vast, en hij heeft er nog vier weken over gedaan om het te vertellen. Hij wist nog niet eens hoe een trein eruit zag. Nu is reizen een onderdeel van zijn leven. Heel Europa heeft-ie gezien. Egypte, Maleisië, Australië, Singapore.'

Trainen begon met één keer in de week, vertelt Berden, de vrijdagavond voor het weekeinde waarin hij op zijn dooie gemak (in vier partijen zes punten tegen) het Nederlands jeugdkampioenschap zou winnen. 'Maar al snel werd het twee keer in de week, en nu, sinds een half jaar, is het elke dag een uur of drie. Behalve op rustdagen. Die moet je nemen. In het begin heb ik veel hardgelopen, maar dat hoeft niet meer. Ik werd er ook niet vrolijk van.'

Begeleid door een fysiotherapeut van de voetbalclub Eindhoven en door een inspanningsfysioloog is Berden met krachttraining begonnen. Hij is klein, 1.75 meter. Lange tegenstanders zijn lastig, maar toch kan Berden menig topper het leven zuur maken met zijn spel: geduldige, eindeloze, niet eens zo hard geslagen 'lengteballen' die vlak langs de zijmuur lopen en achterin een hoek lastig te retourneren zijn. Strakke, spijkerharde winners slaat Berden minder. Vandaar het fitnesscentrum, twee keer in de week een half uur.

'Heel voorzichtig', zegt trainer Van der Heijden. 'Kinderspel is het nog. Volgens de kalender is Tommy 18, maar biologisch is zijn lijf pas 16 jaar. Daar zit de winst, daar zit nog heel veel progressie. Als hij sterker wordt, haalt hij ook delen van de baan die hij nu moeilijker beloopt. Voorin vooral. Van nature is hij heel fit. Dat niveau ligt aanmerkelijk hoger dan bij anderen, zonder dat hij er arbeid in hoeft te steken.'

Van weinig andere jeugdspelers in de wereld heeft Berden iets te vrezen, zegt hij. Sinds maart deed hij mee aan acht internationale jeugdtoernooien. Hij won alles. Er zijn geen Engelsen, Denen of Pakistani meer die aan hem kunnen tippen. Berden: 'Er staan twee Egyptische jongens in de Top-50 van de wereldranglijst. Tegen een van hen wil ik nu graag spelen.'

Hij zal krachtiger worden, zegt hij. Bredere schouders, sterkere beenspieren. Als iets hem dan nog tegenhoudt, zou het zijn eigen karakter moeten zijn. Hij is vriendelijk, heeft geen kapsones, en weet, zegt zijn vader, 'mensen om zich heen te krijgen die om hem geven'. Van der Heijden: 'Straks zal hij die nodig hebben. Het kost een ton om in het wereldcircuit te komen, en dat gaat niet zonder sponsors.'

Maar misschien is Tommy Berden ook te aardig: 'Ik ben misschien niet egoïstisch genoeg. Vind het gewoon leuk om tegen iedereen te squashen.'

Tommy Berden is, zegt Van der Heijden zonder aarzelen, het grootste talent dat Nederland ooit heeft gehad. 'Hij weet wat squash is, hij dénkt squash. Constant schaken met zijn tegenstander, dat is misschien minder spectaculair, maar wel efficiënt.'

Van tennisser Jacco Eltingh kan Berden binnenkort enige wenken verwachten voor het leven als professioneel topsporter. Hoe dat werkt met sponsors, en al dat reizen. Inmiddels haalt Berden genoeg prijzengeld weg bij internationale toernooien om - met steun van NSFNOC en sponsor Nike - zijn reiskosten te kunnen betalen. Schathemelrijk zal hij van zijn sport niet worden. De beste twintig squashers van de wereld verdienen jaarlijks een paar ton, maar Tommy Berden, zegt zijn vader, heeft natuurlijk 'geen thuismarkt'.

'Niet zoals Jansher Khan, de nummer één van de wereld. Die is God in Pakistan', zegt Tommy Berden.

Dit is de vijfde aflevering in een serie over topsport en training.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden