FIDE laat veel in het ongewisse

Wat brengt het najaar? De internationale agenda leert dat de drukste maanden van 1998 voor de deur staan maar is dat wel zo?...

In oktober zullen Kasparov en Sjirov elkaar treffen in een WK-match onder auspiciën van de WCC. Die zal wel doorgaan maar zekerheid omtrent plaats en tijd is er niet. Organisator Luis Rentero, naast Kasparov het enige lid van de WCC, zoekt nog verwoed naar sponsors maar blijft ervan overtuigd dat eind oktober alles rond zal zijn.

Eveneens onzeker is de situatie rond de FIDE-evenementen. Eind september begint in Elista de schaakolympiade, althans dat is de bedoeling. De FIDE laat de laatste tijd bar weinig van zich horen en het is volstrekt onduidelijk of alles op tijd klaar zal zijn.

Ook is het de vraag wat het effect zal zijn van de boycotoproep door de Russische Stichting ter Verdediging van de Glasnost. In een open brief vraagt deze groep de schakers niet naar Elista te gaan aangezien de olympiade gefinancierd wordt met kredieten die de noodlijdende bevolking ten goede zouden moeten komen: 'Kalmukkië heeft een extreem arm volk en een extreem rijke president'. Het is een onweerlegbaar argument al vermoed ik dat de schakers meer onder de indruk zouden zijn geweest als de Glasnostverdedigers op de onveiligheid van het vliegveld in Elista hadden gewezen.

En dan de FIDE-wereldkampioenschappen. Geen nieuws is er van het in nevelen gehulde knock-out WK dat in december in Las Vegas dient te beginnen. Voor meer opwinding zorgt het vrouwen-WK. De Chinese bond schudde deze week iedereen wakker door Xie Jun uit te roepen tot winnares van de kandidatenfinale tegen de Russin Galliamova en dus tot uitdaagster van wereldkampioene Zsusza Polgar.

Wat is het geval? Vorig jaar december eindigden Galliamova en Xie op de eerste twee plaatsen in het vrouwenkandidatentoernooi in Groningen. Het reglement schrijft voor dat de twee een match moeten spelen die voor eind augustus beëindigd dient te zijn. Dat is dus niet gelukt. Op 15 augustus stond in de Chinese stad Shenyang alles klaar voor de tweekamp. Aanwezig waren Xie, arbiters en officials maar Galliamova niet.

De Russin heeft grote risico's genomen. In haar geboortestad Kazan heeft ze gezocht naar sponsors die bereid waren 120.000 dollar te betalen voor de helft van de match. Toen dat niet lukte en ze opdracht kreeg de hele match in China te spelen, besloot Galliamova de zaak op de spits te drijven en niet te verschijnen in Shenyang. Ze is niet van plan haar rechten op te geven maar het is duidelijk dat ze zeer hoog spel speelt.

Stel dat de Chinese claim door de FIDE wordt gehonoreerd, komt het dan net als in 1996 tot een nieuwe WK-tweekamp tussen Zsusza Polgar en Xie Jun? Sinds ze de wereldtitel veroverde, heeft Polgar geen serieuze partij meer gespeeld. Het is denkbaar dat Xie zonder één zet te hoeven uitvoeren voor de tweede maal tot kampioene zal worden uitgeroepen.

In haar pas verschenen boek Chess Champion from China beschrijft Xie hoe weinig het gescheeld heeft of ze zou de tweede plaats in het kandidatentoernooi in Groningen zijn kwijtgeraakt. In de laatste ronde speelde ze tegen haar Georgische concurrente Joseliani die met een overwinning zelf de kandidatenfinale zou hebben bereikt:

Xie Jun - Joseliani

Groningen 1997

1. e2-e4 c7-c5 2. Pg1-f3 Pb8-c6 3. d2-d4 c5xd4 4. Pf3xd4 e7-e5 5. Pd4-b5 d7-d6

John van der Wiel bedacht ooit de naam van deze hybride Siciliaan: de Kalasjnikov-variat.

6. c2-c4 Lf8-e7 7. Pb1-c3 a7-a6 8. Pb5-a3 Lc8-e6 9. Lf1-d3 Pg8-f6 10. 0-0 0-0 11. Pa3-c2 Ta8-c8 12. Pc3-d5 Pf6-d7 13. b2-b4 Le7-g5 14. a2-a3 g7-g6 15. Kg1-h1 Lg5xc1 16. Ta1xc1 Pc6-e7 17. Dd1-d2 f7-f5

Twijfelachtig volgens Xie, die terecht opmerkt dat de timing van deze opmars vaak problematisch is. Volgens haar had zwart met 17 . . . Kh8 moeten afwachten.

18. Pc2-e3! f5-f4 19. Pd5xe7+ Dd8xe7 20. Pe3-d5 De7-h4

Joseliani moest koste wat kost deze partij winnen. Niet in aanmerking kwam daarom 20 . . . Lxd5 21. cxd5 f3 22. g3 Pf6 23. Txc8 Txc8 24. Tc1 en zwart kan slechts toezien hoe wit de pion op f3 zal omsingelen.

21. f2-f3 Kg8-h8 22. Kh1-g1 Tc8-c6 23. Dd2-b2 Dh4-g5

Tijdverlies, schrijft Xie. Beter was 23 . . . Tfc8.

24. Tf1-f2 h7-h5 25. Tf2-c2 Tf8-c8 26. a3-a4!

Tot nu toe is niets te merken van zenuwen bij Xie. Ze speelt fris en onbevangen op winst.

26 . . . a6-a5 27. c4-c5! d6xc5

Na 27 . . . axb4 28. cxd6 b3 29. Dxb3 Pc5 30. Db5 heeft wit groot voordeel.

28. b4xa5 Le6xd5 29. e4xd5 Tc6-d6 30. Db2xb7 Dg5-d8 31. Db7-b2 Td6xd5

Zie diagram 1

32. Ld3-e4?

Xie schrijft dat ze lang nadacht in deze stelling. Welke loperzet moest ze kiezen? Op e4 lijkt het stuk stevig te staan en ondersteunt het de opmars van de a-pion maar de werkelijkheid blijkt anders. Het sterkst is 32. Lxg6 Pf6 33. Te2! met als mogelijk vervolg 33 . . . Td1+ 34. Te1 Txe1+ 35. Txe1 Dd4+ 36. Dxd4 exd4 37. a6 met beslissend voordeel voor wit. De op een na beste zet is 32. Lc4 Td4 33. a6 waarna zwarts c-pion geblokkeerd is.

32 . . . Td5-d6 33. Le4-b7 Tc8-b8 34. Db2-b5 Pd7-f6 35. Tc1-f1

De eerste problemen komen aan het licht. Xie was oorsponkelijk van plan haar koning op h2 een veilig plekje te geven. Net op tijd ontdekte ze dat 35. h3? Td1+ 36. Kh2 faalt op 36 . . . Pg4+! 37. fxg4 hxg4 en mat is aanstaande.

35 . . . Td6-d1 36. a5-a6 Dd8-d4+ 37. Kg1-h1?

Xie had gezien dat wit weinig te verwachten heeft van 37. Tcf2 Txf1+ 38. Dxf1 c4. Ze was zeer op haar hoede maar nadat ze gezien had dat haar dame goed beschermd was door de pion op a4, besloot ze dat haar koning op h1 veilig was.

Zie diagram 2

'Onmiddellijk nadat mijn hand de koning had aangeraakt, voelde ik instinctief dat er iets niet klopte', schrijft Xie. In een flits zag ze 37 . . . Dxa4!, waarna wit reddeloos verloren is. Bijvoorbeeld 38. De2 Txf1+ 39. Dxf1 Dxc2 40. a7 Td8 41. a8D Txa8 42. Lxa8 en zwart heeft twee pionnen meer.

Na een voor Xie ondragelijke denkpauze speelde Joseliani echter:

37 . . . c5-c4? 38. Tc2-c1 Td1xf1+ 39. Tc1xf1 Dd4-d3 40. Db5-b1 Dd3-d4 41. Tf1-d1 Dd4-e3 42. Db1xg6 Tb8-f8 43. Dg6-h6+ Kh8-g8 44. a6-a7! De3xa7 45. Td1-d7 Pf6xd7 46. Lb7-d5+ Tf8-f7 47. Dh6-g6+ Kg8-h8 48. Ld5xf7 . . .

En zwart gaf op.

Uit Xie's boek komt ook de volgende prachtpartij die ze als 14-jarige speelde in een simultaanseance van twee partijen. Haar tegenstandster was indertijd de sterkste Chinese speler.

Xie Jun - Qi Jingxuan

Shanghai 1985

1. e2-e4 c7-c5 2. Pg1-f3 e7-e6 3. d2-d4 c5xd4 4. Pf3xd4 Pb8-c6 5. Pb1-c3 Dd8-c7 6. f2-f4 a7-a6 7. Lf1-e2 Pg8-e7 8. Pd4-b5 a6xb5 9. Pc3xb5 Dc7-b6 10. Pb5-d6+ Ke8-d8 11. Pd6xf7+ Kd8-e8 12. Pf7-d6+ Ke8-d8 13. Pd6-c4 Db6-d4 14. Le2-d3 Pe7-g6 15. Lc1-e3 Dd4-f6 16. e4-e5 Df6-f7 17. 0-0 Pg6-h4 18. g2-g3 Ph4-f5 19. Le3-b6+ Kd8-e8 20. g3-g4 Pf5-h4 21. Dd1-e1 Lf8-e7 22. f4-f5 h7-h5 23. f5-f6 h5xg4

Zie diagram 3

24. De1xh4! Th8xh4 25. f6xe7 Df7-f3 26. Ld3-e4 Pc6xe5 27. Lb6-d8 Pe5-f7 28. Le4-g6 Ta8-a6 29. Pc4-e5 Df3-e3+ 30. Tf1-f2 . . .

Zwart geeft op.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden