FC Qarabag verliest van AS Roma, maar had buiten het veld al gewonnen

Door gedoemde stad Agdam opnieuw op de kaart te zetten

De spelers van FC Qarabag voelen zich politieke vluchtelingen. De Champions League biedt hun de mogelijkheid daar aandacht voor te vragen.

Het elftal van FC Qarabag Agdam voorafgaand aan de Champions League-wedstrijd tegen AS Roma. Beeld epa

FC Qarabag Agdam brengt woensdagavond bij zijn eerste thuiswedstrijd in de Champions League tegen AS Roma een ode aan een gedoemde stad en een vergeten oorlog. De kampioen van Azerbeidzjan, die oorspronkelijk uit Karabach komt en nu in Bakoe speelt, trekt bij zijn primeur een recordaantal van 60 duizend toeschouwers. De 2-1 nederlaag doet ze niets. Qarabag balt een vuist tegen Armenië, dat de herinnering aan Agdam nooit zal kunnen uitwissen.

In 2012 publiceerde Arthur Huizinga het boek Nooit een thuiswedstrijd. Een voetbaloorlog in de Kaukasus. De titel is nog altijd actueel, want Qarabag speelt zelfs in Bakoe geen thuiswedstrijd tegen AS Roma. Het Olympisch Stadion was het pronkstuk van de Europese Spelen in 2015 en vormt volgend jaar het decor voor de finale van de Europa League. In 2020 wordt in het Olympisch Stadion een deel van het EK afgewerkt.

Woensdagavond trotseren 60 duizend fans de stromende regen en de harde wind in Bakoe als ze een lang lint vormen op weg naar het stadion. In een complete chaos duwen soldaten mensen terug als ze door de hekken het Olympisch Stadion willen betreden. Niemand wil ook maar één minuut missen op deze historische avond. Bij zijn debuut in de Champions League was Qarabag al met 6-0 vernederd door Chelsea. AS Roma, met Kevin Strootman als invaller in de slotfase, staat binnen een kwartier op 0-2. Een nieuwe afgang dreigt.

De spelers van Qarabag hadden het liefst gespeeld in het Tofik Bachranov-stadion, vernoemd naar de grensrechter die het omstreden doelpunt van Geoff Hurst in de WK-finale van 1966 tegen Duitsland goedkeurde. Tofik Bachranov biedt plaats aan 30 duizend fans voor Europese wedstrijden, maar in de Azerbeidzjan League is de Azersun Arena met een capaciteit van 5.000 zitplaatsen vaak al te groot.

Ontheemde club

Het zijn symbolische verhuizingen voor een ontheemde club, die nooit meer naar zijn oorsprong kan terugkeren. Agdam is al weggepoetst door de UEFA, wanneer FC Qarabag Europese wedstrijden speelt. Het is nu immers - fel betwist - Armeens grondgebied. Toch is het programmaboekje van woensdagavond tevens een politiek pamflet, waarin wordt benadrukt dat Qarabag wel degelijk uit Karabach komt.

De ploeg speelde er zelfs zijn thuiswedstrijden, toen tijdens de oorlog in 1993 de bommen vlak naast het stadion neerkwamen. Al voor de val van de Sovjet-Unie kwam het in de Kaukasus tot gewelddadigheden, maar in Agdam hadden Armeniërs en Azerbeidzjanen broederlijk samen geleefd en gevoetbald.

In 1993 werd Qarabag voor het eerst kampioen van het onafhankelijke Azerbeidzjan, maar op de foto's zie je spelers met strakke gezichten. Ze hadden niks te vieren, omdat een week eerder Agdam definitief in Armeense handen was gevallen. De voetballers wisten nog niet dat hun families halsoverkop hadden moeten vluchten. Sindsdien is Agdam een spookstad in een militaire zone en wanen de voetballers van Qarabag zich eeuwige vluchtelingen.

'Deze club herinnert de wereld aan een vergeten oorlog', aldus Huizinga, die ook Agdam bezocht. 'Jaarlijks vallen in de zomer nog twintig tot dertig doden door sluipschutters uit beide landen.' Ruim een miljoen inwoners gelden als vluchtelingen uit Nagorno-Karabach en dat wil Qarabag graag onderstrepen in de Champions League. Tegen wil en dank is de club een politiek wapen geworden van de regering.

Bloedige geschiedenis

President Ilham Alijev had zijn gefortuneerde vrienden al in 2003 opgedragen om kwijnende voetbalclubs in het land onder hun hoede te nemen. Hoewel multinational Azersun formeel de eigenaar is van Qarabag, wordt de club ook ingezet om Armenië te tarten. De bloedige geschiedenis staat zelfs nog op het veld. Middenvelder Gara Garejev was een baby van 1 jaar oud toen zijn ouders uit Agdam werden verjaagd.

In 2009 en 2014 speelde Vuqar Nadirov met FC Qarabag tegen FC Twente in de Europa League. Hij verloor zijn vader, die legercommandant was bij de Armeense aanval op Agdam. Ook de moeder van Rashad Sadygov komt uit Agdam. De aanvoerder fungeert tevens als coach en enkele uren voor het duel met AS Roma begeleidt hij Qarabag onder 19 jaar in de UEFA Youth League tegen de junioren van Roma.

Al voor rust heeft Pedro Henrique met zijn doelpunt de euforie in Bakoe teruggebracht: 1-2. Met een budget van 15 miljoen euro is Qarabag het AZ van Azerbeidzjan, waar de Nederlander Leroy George speelde en Rydell Poepon mislukte. Vlak voor tijd mist de Zuid-Afrikaanse spits Ndlovu een grote kans op de gelijkmaker. Het wordt hem vergeven door de tienduizenden Azerbeidzjanen, die op weg naar de uitgang de naam van hun club scanderen. FC Qarabag had al gewonnen door Agdam opnieuw op de kaart te zetten.

Qarabag-keeper Ibrahim Šehic tijdens de wedstrijd tegen AS Roma. Beeld afp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.