Ethiopiërs scouten voor Ajax

Terwijl Martin Jol hard aan het werk is om Ajax dit seizoen weer eens landskampioen te maken, wordt in een lokaal van St Mary’s University College in Addis Abeba alvast gewerkt aan het succes voor de seizoenen daarna....

In een kleine ruimte met veel pc’s zullen twintig Ethiopische studenten in opdracht van data-analysebureau Ortec/TSS, dat weer in opdracht van Ajax werkt, dit seizoen naar opnames kijken van wedstrijden uit onder meer de Nederlandse, Noorse en Argentijnse competities. Ze krijgen de wedstrijden op een harde schijf opgestuurd, knippen die wedstrijden op in digitale stukjes, en sturen die in bundeltjes terug naar Ortec/TSS. ‘Tenminste, als de internetverbinding het toelaat’, zegt de directeur van St Mary’s, Wondwosen Tamirat, over de telefoon.

Gisteren waren vier studenten in de namiddag aan het werk om op die manier IFK Göteborg–AIK en Djurgardens-Mjallby uit te pluizen, wedstrijden uit de Zweedse competitie van mei dit jaar. In vergelijkbare ruimtes in Gouda, Groningen en Brussel doen tientallen andere studenten elke week hetzelfde werk met andere wedstrijden.

En na een wedstrijd of twintig, zal Michele Santoni, videoanalist van Ajax, op zijn laptop zien of bepaalde waarden er bovenuit schieten: of bijvoorbeeld een Poolse linksbuiten opvallend vaak de achterlijn haalt, of dat een Argentijnse middenvelder bovengemiddeld veel duels wint en daarna de bal naar een ploeggenoot voor hem speelt – of welke karakteristieken dan ook die Ajax belangrijk vindt.

‘Het idee is dat Ajax een profiel van een Ajax-spits in cijfers gaat opstellen’, zegt Jeroen de Jong van Ortec/TSS. ‘Als er dan ergens een spits is met de cijfermatige kenmerken van een Ajax-spits, rinkelt er bij Michele een belletje.’ Hoe dat profiel eruit ziet, weet Ortec/TSS niet – dat is het geheim van Ajax. ‘Wij leveren hun de data, zij gaan ermee aan de slag.’

Het idee dat de toekomst wordt bepaald door twintigers die goed zijn met computers, is door de meeste bedrijfstakken in de jaren negentig geaccepteerd. Het voetbal hield er lang een ander toekomstbeeld op na: die van de ex-voetballer of ex-trainer van 50-plus of 60-plus die als scout de wereld rondreist, veel wedstrijden bezoekt, vervolgens zijn club adviseert welke speler ze moeten kopen. Soms goed beargumenteerd, soms matig beargumenteerd, vaak niet beargumenteerd, maar altijd de toekomst van de club bepalend.

Maar na sporten als volleybal, honkbal en basketbal ontdekt nu ook het voetbal de data-analyse; langzaam maken meningen plaats voor feiten bij het nemen van beslissingen. Nederland loopt hierin achter, in Engeland en Duitsland gebruiken clubs al enkele jaren videosystemen die behalve beelden ook statistieken opleveren. Sommige clubs hebben hele afdelingen die met die gegevens gaan rekenen, om zo de scouting te ondersteunen.

Ajax maakt nu een begin met systematische statistische analyse. Initiator is Martin Jol, die bij Tottenham Hotspur al met performance analysts werkte. Vorig seizoen haalde hij Michele Santoni naar Ajax, met als doel een eigen analysecentrum op te zetten. Toen bleek dat Ortec/TSS al de gegevens aan het verzamelen was die Ajax ook wilde hebben – Ortec/TSS was in 2008 alvast begonnen in de overtuiging dat het voetbal geïnteresseerd zou raken – kwam de samenwerking tot stand.

Het proces verloopt als volgt: Ajax verzamelt de televisiebeelden met satellietschotels op de Arena. Het gaat daarbij niet om beelden uit competities als Spanje of Engeland, want die spelers zijn duur. Ajax speurt naar ondergewaardeerd talent in onmodieuze landen als Slovenië, Polen of Argentinië. Via Eredivisie Live wordt de Nederlandse competitie geregistreerd.

Vervolgens stuurt het de beelden naar Ortec/TSS, die het in Nederland en Ethiopië laat uitpluizen. De datasets die hieruit voortkomen, worden door het Belgische bedrijf SoccerLAB gekoppeld aan beelden, zodat Michele Santoni niet alleen de statistieken heeft van alle voorzetten van Urby Emanuelson of die ene Sloveense rechtsback, maar ook de bijbehorende beelden. Over een serie wedstrijden zie je bijvoorbeeld of tegenstanders steeds de aanval over links kiezen, wat misschien wat zegt over de eigen rechterflank.

Van meer belang is het werk echter voor de scouting. De scouts van Ajax zagen vorig seizoen 1.200 wedstrijden, zei Jol eerder dit jaar. Dat is duur. De nieuwe werkwijze maakt de scouting efficiënter en goedkoper. ‘Een scout kan wel het vliegtuig naar Uruguay nemen en daar veel wedstrijden bekijken in de hoop een juweel te ontdekken’, zegt De Jong van Ortec/TSS. ‘Maar het is veel gerichter om alleen naar spelers te kijken van wie de cijfers zeggen dat ze voor Ajax interessant zijn.’

Wie zoals Ajax weinig geld heeft, in vergelijking met Europese topclubs, moet dat geld beter besteden. Het opknippen van de wedstrijden in data is een bewerkelijke klus, maar jarenlang gebruikmaken van de diensten van studenten uit Gouda, Groningen en Addis Abeba is nog altijd goedkoper dan een matige linksback.

‘Zeker, het is ook uit een kostenoogpunt dat we hebben gekeken of dit werk in Ethiopië kunnen laten doen’, zegt De Jong van Ortec/TSS. ‘Maar het is ook uit betrokkenheid bij Afrika. Wij werken daar al langer, onder meer met stichtingen die daar ontwikkelingswerk doen, en zodoende kwamen we met St Mary’s in contact. Voor de kosten hadden we beter naar India kunnen gaan.’

Voor de studenten in Addis Abeba is het inkomen, zegt directeur Tamirat van de St Mary’s University College . ‘Maar ze zijn bovenal geobsedeerd door voetbal, zoals bijna iedereen in Ethiopië. Het idee dat zij een westerse ploeg als Ajax helpen, vinden ze fantastisch.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden