Erbanova geeft het Tsjechische schaatsen nieuwe glans

Met een Tsjechische zege werd bij de EK schaatsen in Thialf rekening gehouden, maar vrijwel niemand vermoedde dat de kampioene Karolina Erbanova zou heten.

Karolina Erbanova juicht na het winnen van het EK Sprint in Thialf. Beeld anp

De 24-jarige winnares van de EK sprint overvleugelde voor het eerst haar gelauwerde landgenote Martina Sablikova. Die moest zich na vijf Europese titels allround afgelopen zaterdag tevreden stellen met een tweede plaats, ruim achter Ireen Wüst.

Dat twee vrouwen uit het onbeduidende schaatsland het de Nederlandse vrouwen moeilijk kunnen maken, is opvallend. Er is in Tsjechië geen enkele 400-meterbaan. Iedereen meegeteld, van kinderen tot bejaarden, zijn er naar schatting honderd Tjechen die de sport beoefenen.

Het onwaarschijnlijke succes is toe te schrijven aan de energie die coach Petr Novak in de opleiding van jonge schaatsers steekt, sinds hij in 2005 als clubtrainer de getalenteerde Sablikova onder zijn hoede kreeg. Onder zijn leiding won zij twaalf wereldtitels en drie keer olympisch goud.

Strakke pakken

In het najaar van 2006 voegde Erbanova zich als 14-jarige scholier bij zijn ploegje. Een half jaar eerder had ze voor het eerst van haar leven langebaanschaatsen gezien, op televisie. Ze zag haar landgenote vierde worden op de 5 kilometer. 'Ik herinner me vooral dat ik moest lachen om de strakke schaatspakken.'

Het kwam geen moment in haar op dat zij zelf ooit zo'n belachelijk strak tenue zou dragen. Zij beoefende een stoere sport, één die in Tsjechië wel tot de volkscultuur behoort. 'Ik deed op dat moment aan ijshockey en had mijn toekomst in die sport gepland.'

Haar gymdocent op school bracht daar verandering in. Hij was enthousiast over Novaks initiatief om een schaatsploegje rond Sablikova op te zetten. De gymdocent bracht Erbanova - 'ik wilde dat eigenlijk niet' - naar het trainingskamp van Sablikova. Het was een uurtje rijden van haar woonplaats Vrchlabi in het noorden van Tsjechië.

Haar weerstand tegen het langebaanschaatsen verdween al gauw. Binnen een half jaar was ze om. 'Ik vond het een heel leuke groep en ik genoot van de trainingen en de snelheid. Ik zag ook meer mogelijkheden dan in het ijshockey. En ik werd heel snel heel veel beter.'

Als lid van de achtervolgingsploeg met Sablikova maakte Erbanova al op 16-jarige leeftijd haar debuut in de wereldbeker en op haar 17de stond ze op de Winterspelen van Vancouver. In de jaren daarna verbeterde de wereldkampioene junioren van 2011 telkens een klein beetje. Ze merkte wel dat haar progressie afvlakte en dat haar talent op andere afstanden lag dan dat van langeafstandsspecialiste Sablikova. 'Ik ontwikkelde me in de richting van de sprint.'

Karolina Erbanova met Jorien ter Mors (links) en Olga Fatkulina (rechts) tijdens de podiumceremonie van het EK Sprint in Thialf. Beeld anp

Afscheid

Na de Winterspelen van 2014, waar haar uitslagen niet eens zoveel beter waren dan vier jaar eerder, hakte ze de knoop door. Ze verkaste naar Heerenveen, waar ze zich aansloot bij de ploeg van Marianne Timmer. 'Ik zag mogelijkheden in Nederland. Dat is toch schaatsland nummer één.'

Het afscheid van Novak was niet eenvoudig. Ze vond het lastig om het trainingsgroepje te verlaten waarmee ze zoveel jaren was opgetrokken. Daarnaast kreeg ze weinig steun van de Tsjechische bond. Die zag haar liever niet vertrekken.

Inmiddels is dat anders. Met haar bronzen medaille op de 1.000 meter bij de WK afstanden van 2015 en haar Europese titel van dit weekeinde heeft ze bewezen dat ze de juiste route heeft gekozen. Helemaal losgelaten heeft de bond haar niet. Bij internationale wedstrijden staat Novak als bondscoach nog altijd op de kruising.

Verder dan rondetijden doorgeven reikt zijn invloed niet meer. Erbanova schaatst sinds afgelopen voorjaar onder leiding van Dennis van der Gun. Hij zet de lijnen uit. 'Karolina traint volledig bij onze ploeg. Ze doet in alles mee.' In korte tijd heeft Erbanova goed Nederlands leren spreken.

Maar ook al traint de sprintster volledig in Nederland, haar succes kan niet worden losgezien van het doorzettingsvermogen van de eigenzinnige Novak, die uit een midden-Europees land zonder schaatshistorie en zonder kunstijsbaan twee internationale kampioenes heeft opgeleid.

Voor de internationale schaatssport is dat waarschijnlijk een zegen. Dankzij Novak en Erbanova galmde afgelopen weekeinde niet alleen het Wilhelmus door Thialf: ook klonk Waar is mijn thuis, het Tsjechische volkslied dat extra toepasselijk lijkt voor een schaatsster die vanwege haar liefde voor het ijs tussen twee culturen verkeert.

Jorien ter Mors

Jorien ter Mors eindigde bij het EK sprint als tweede achter Karolina Erbanova. Van tevoren werd zij als favoriet gezien, maar ondanks haar verlies was ze tevreden met haar optreden. Ze was in december ziek. Met het oog op de belangrijkere WK's wilde ze de achterstand die ze had opgelopen goedmaken en had ze in aanloop naar het EK hard getraind. Ze was daarom wat vermoeid, maar was voor het eerst deze winter wel tevreden met haar techniek. Met haar tweede plaats is Ter Mors geplaatst voor het WK sprint. Het NK sprint rijdt ze daarom niet. Ze kiest dat weekeinde voor het NK allround, niet om een plekje op het WK allround te veroveren, maar als trainingsprikkel.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.