InterviewEpke Zonderland

Epke Zonderland zal er staan op de Spelen van 2021

Het uitstel van de Spelen kwam aan bij Epke Zonderland. De turner zou na Tokio stoppen, beginnen aan zijn specialisatie tot sportarts. En nu? Over een jaar is hij al 35, oud voor een turner. De twijfel duurde kort. De olympisch kampioen van 2012 neemt geen afscheid door de zijdeur.

Turner Epke Zonderland in Heerenveen.Beeld Klaas Jan van der Weij

Halve papadagen en voorzichtig weer wat uren aan de slag bij Sportgeneeskunde Friesland, zo komt Epke Zonderland de competitieloze coronamaanden door. Hij had in volle voorbereiding moeten zijn op de Olympische Spelen van Tokio, het slotstuk van zijn imposante turncarrière. Het zijn door het rondwarende virus en het uitstel van de ­Spelen deels lege dagen, gevuld met een training, een rondje op de mountain­bike, afgewisseld met thuiswerk, op zoontje Bert passen en nadenken over zijn toekomst.

Als dokter, afgestudeerd basisarts, had hij voor zichzelf nog geen directe inzet voor ogen. In een tv-programma gooide criticaster Johan Derksen hem dat voor de voeten. Of de turnkampioen de ­doktersjas niet eens moest aantrekken?

‘Dat gevoel heb ik zelf ook gehad. Best lastig was dat. Van: nu moet ik een keuze maken. Of ik ga naar de Spelen van 2021 en zet daar alles voor opzij. Of mijn arts­carrière begint. Ik dacht wel: zo lang ze me niet nodig hebben, ga ik het niet doen. Hier in Heerenveen hielden medische specialisten zich beschikbaar om op de corona-afdeling van Tjongerschans aan te treden, maar ze werden niet opgeroepen.

Een broekie

‘Dus waarom zou ik als basisarts in die best wel heftige zorg aantreden? Ze willen ervaren mensen en ik ben nog maar een broekie. Als ze dan ­iemand krijgen die loopt te stuntelen, nog moet worden ingewerkt en niet meteen vlekkeloos aan de slag kan, dan is het goed dat het zo is gelopen.

‘Als het aantal patiënten ook hier flink zou zijn gestegen, was ik wel bereid geweest om in te springen. Dan wellicht geen Spelen en mijn werk doen. Maar ze moeten mij wel echt nodig hebben. Als nu zelfs mensen die bekwamer zijn dan ik niet aan de bak hoeven, is het leuk en nobel van mij om mijn diensten aan te bieden. Maar waar doe je het voor?’

Corona, covid-19. Dokter Zonderland had er niet van gehoord, tot hij in februari voor de World Cup in Melbourne aantrad. ‘De Chinese turners waren niet welkom, de eerste consequentie van de besmetting. Ze mochten alleen het land in, als ze twee weken in quarantaine zouden gaan Maar daar was de tijd te kort voor. In maart waren ze wel bij de wereldbeker in Bakoe. We wisten toen nog niet dat het zo uit de hand zou lopen. De hoop was dat het virus in China zou ­blijven. Toch? Dat gebeurt vaker, denk aan ebola in Afrika.

‘In de aanloop naar Bakoe vierde ik een week vakantie in Dubai, met vrouw en kind. Daar werd de wielerwedstrijd Tour of Dubai stopgezet en moesten de renners in quarantaine. Toen ­begon bij mij pas het scenario te dagen dat het ons ook kon overkomen. Als een van die ­turners straks in Bakoe corona heeft, wat dan? Dan zullen ze ons ook in quarantaine houden. Daar was iedereen bang voor.’

Vlucht in de nacht

Bij de World Cup in de hoofdstad van Azerbeidzjan werd een Spaanse turner ‘met verhoging’ getest. ‘Het was geen ­corona. Mijn teamgenoten wilden niet wachten op die uitslag en zijn dezelfde nacht nog naar huis gevlogen. Ik niet. ­Iedereen deed alsof het klaar was met mijn olympische kwalificatie na de afzegging van mijn Japanse concurrent (Miyachi, red.), maar hij stond nog wel ingeschreven voor de laatste kwalificatiewedstrijd, de World Cup van Doha.

‘Ik dacht: ik moet deze omstandigheden accepteren. Want ik wil mijn kans op de Spelen zo groot mogelijk maken. Ik was in een nog betere vorm dan in Melbourne, waar ik had gewonnen. Na de kwalificatie waarin ik tweede werd, klopte mijn coach (Daniël Knibbeler, red.) plots op de deur . De finales waren afgelast. Ik kon het me niet voorstellen. Maak het gewoon af, dacht ik.

‘We zaten met al die turners al een hele week bij elkaar. Als iemand corona had, was het toch al te laat. Maar de wedstrijd werd van hogerhand gestaakt. Nog ­dezelfde nacht om één uur zaten we met zijn ­vieren, coach, fysiotherapeut en het Nederlandse jurylid, in het vliegtuig naar München. Dat was toen de voorlopig laatste vlucht.’

Ongerust was hij niet, hoewel Epke Zonderland al jaren wordt geplaagd door ontstekingen aan de luchtwegen. Hij werd in het najaar nog geopereerd aan de bijholten en moest toen een ­belangrijke olympische kwalificatiewedstrijd in Cottbus laten schieten. ‘Nee joh, ik was meer ongerust dat we nog twee weken in Bakoe zouden moeten blijven. Ik wilde weg. Ik was al anderhalve maand van huis.’

Kwetsbaarheid

Over zijn kwetsbaarheid doet hij luchtig: ‘Ik denk dat het meevalt. Corona slaat vooral op je longen als het misgaat. Ik heb geen last van de longen. Dus ik verwacht niet dat dit virus voor mij extra link is. Ja, ontstekingen waar dan ook in het lichaam maken je minder weerbaar. Dat is zo. Maar ik heb niet het gevoel dat ik extra moet oppassen. Ik ben een gezonde vent . Als ik corona zou krijgen, heb ik wel het vertrouwen in mijn ­lichaam.’

Hij is getest op covid-19, net als andere topsporters in Nederland. Om straks te bevorderen dat iemand met een lichte verkoudheid niet de toegang tot de trainingszaal geweigerd hoeft te worden. Zonderland: ‘Normaal moet je met die verschijnselen thuisblijven. Maar als die sporter al corona heeft gehad, zou dat niet hoeven. Dan is het maar een verkoudheidje.’

Epke Zonderland, de olympisch rek­stokkampioen van 2012, is 34 jaar en kent zijn beperkingen. Hij wordt al jaren ­geplaagd door een hoofd dat vol loopt. Daarom koos hij ervoor zich in het ­beslissende olympische jaar, zoals 2020 toen werd gezien, voor te bereiden in Australië. Het werd een succes.

‘We hadden in Melbourne een appartement aan zee. De zoute lucht was heilzaam. Voor Australië werd ik alleen maar minder fit als ik op training iets te hard doorzette. Nu werd ik na een rustdag steeds fitter. Het was heilzaam voor mij. Ik vond Australië een prachtig land. Ik voelde me er helemaal thuis. Ik heb wel advies gehad van iemand met dezelfde klachten. Die zei: ga emigreren, joh. Dat had hem ook geholpen. Maar ik hecht toch te veel waarde aan mijn leven in Friesland.’

De mededeling dat de Olympische Spelen van Tokio een jaar werden uitgesteld, kwam hard aan bij de turner die met nog een wedstrijd (Doha 2021) vrijwel zeker mag zijn van kwalificatie. ‘Ik dacht lang: ze vinden wel een oplossing om de Spelen toch door te laten gaan. Dat zat er niet in.’

Grote beslissing

Hij moest met zijn echtgenote Linda bespreken of hij wel of niet een jaar langer voor topsport zou kiezen. ‘Je moet tijdens zo’n carrière in bepaalde periodes jezelf voorop zetten, wat nu met een kind erbij helemaal niet prettig is. Zo’n grote beslissing heeft ook voor hen consequenties. Ik vind niet dat ik dat even kan bepalen. Van: hé, ik ga nog een jaar door. Succes ermee.

‘Het uitstel van de Spelen had veel gevolgen. Ik zou stoppen na Tokio, ik wilde op 1 januari beginnen aan mijn vierjarige specialisatie voor sportarts. Je moet het ­fysiek ook nog kunnen volhouden. Ik moest dat echt even laten bezinken. Een dag later en na een gesprek met Linda was ik er uit.

‘Oké, ik ga het proberen en zie wel hoe ver ik kom. Misschien loop ik ergens tegenaan en wordt het ’m toch niet. Maar ik had niet het gevoel dat ik koste wat het kost naar de Spelen van 2021 wilde.

‘Dat is er nu wel. Ik heb nu geaccepteerd dat het anders is. Heb het een plekje gegeven. Nu ik doorga, hoop ik dat de Spelen volgend jaar ook echt plaatsvinden, eventueel zonder publiek.’

WK van 2021?

Het rondzingende geluid dat het ­Internationaal Olympisch Comité (IOC) al in oktober en anders in januari zal ­beslissen over het doorgaan van de Spelen van Tokio verheugt Zonderland. ‘Dat is heel fijn. Dat geeft ons houvast. Geen competitie en wel driekwart jaar in de trainingszaal. Waarvoor ben je dat aan het doen?’

Er is sinds deze week nog één grote wedstrijd aangekondigd voor 2020: de Europese titelstrijd in Bakoe van december. Driemaal in zijn loopbaan werd ­Zonderland Europees kampioen aan de rekstok, in 2011, 2014 en 2018. Hij wenst de EK niet direct de grote wedstrijd te noemen die hij als zijn afscheidstoernooi wil beschouwen, mochten de Spelen niet doorgaan.

Zonderland kijkt bewust nog iets verder. Hij trekt, als het lichaam het toestaat, dan door tot en met oktober 2021: de WK turnen in Kopenhagen. ‘Zelfs als ik dan niet meer in topvorm ben, vind ik het mooi om daar mijn carrière af te sluiten. Al doe je voor spek en bonen mee.’ Dixit de drievoudig wereldkampioen aan ‘hoog rek’, de Flying Dutchman, de Vliegende ­Dokter.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden