ProfielEnzo Kuworge

Enzo Kuworge, gewichtheffer met schone olympische ambities

Enzo ­Kuworge (19) is zo’n jongen die je niet snel over het hoofd ziet: 1,98 meter en 155 kilo. Hij wil naar de Spelen, als eerste Nederlandse gewichtheffer sinds Piet van der Kruk in 1968. Maar dan moet de sport wel loskomen van het dopingimago. 

Enzo Kuworge.Beeld Klaas Jan van der Weij / de Volkskrant

Wie bij Enzo Kuworge thuis komt, snapt meteen waar zijn sterke genen vandaan komen. Zijn lengte komt niet van zijn Ghanese vader – wat veel mensen denken – maar van zijn Hollandse moeder Ilona. De deur van het huis in Oosterhout waar de 19-jarige gewichtheffer woont, wordt opengedaan door de boomlange vrouw. Kuworge zit binnen aan tafel. Hij vult de halve woonkamer met zijn 1,98 meter en 155 kilo, één en al spierballen.

‘Spijkerbroeken draag ik niet’, lacht Kuworge achter een kop koffie. Met een dijbeenomvang van negentig centimeter is zijn maat amper verkrijgbaar. ‘Ik vind online soms iets voor grote maten. Er was een Engels merk waar ik wel eens wat kocht. Maar dan lubbert het altijd aan de voorkant, want het vet wat de meeste mensen met grote maten op hun buik hebben, ontbreekt bij mij.’ Hij houdt het daarom maar bij sportkleding. Joggingbroeken en truien in de grootste maat zijn de enige kledingstukken die hij nog aan krijgt.

Kuworge had deze week hoge ogen willen gooien op de Europese kampioenschappen in Moskou, maar het toernooi is uitgesteld vanwege corona. De gewichtheffer wil de eerste Nederlander op de Olympische Spelen worden na de legendarische Piet van der Kruk, die in 1968 in Mexico de laatste olympiër was voor Nederland. Van der Kruk overleed in juni dit jaar. Na Mexico kwam er nooit meer een Nederlander in de buurt van olympisch niveau in één van de oudste en meest omstreden olympische disciplines. In het gewichtheffen was lang de regel: wie niet gebruikt, maakt geen enkele kans.

Kuworge baalt van het imago van zijn sport. Zijn olympische deelname hangt af van de mate waarin er getest wordt op doping. Hij schuift regelmatig een paar plekken omhoog op de wereldranglijst omdat er weer een tegenstander wordt gepakt. Een teken dat de sport de goede kant op gaat, zegt hij. ‘Er is nu een cultuuromslag gaande. De hele top van de internationale bond wordt momenteel schoon geveegd. Eindelijk.’

Ook Kuworge zag de schokkende ARD-documentaire over de corrupte wereld van het gewichtheffen, die begin dit jaar werd uitgezonden. Daaruit bleek dat bijna de helft van de 450 medaillewinnaars op Olympische Spelen en WK’s tussen 2008 en 2017 buiten de wedstrijden om niet is getest op het gebruik van verboden middelen. Valsspelen was dus makkelijk. ‘Landen stuurden schone sporters naar de kwalificatietoernooien om het olympisch ticket binnen te halen. Vervolgens lieten ze een veel beter iemand op de Spelen winnen die al die tijd zijn gang had kunnen gaan en nog nooit was getest.’

Zelf werd hij vanaf zijn 13de al veelvuldig gecontroleerd op het gebruik van verboden middelen. Dat is dezelfde leeftijd waarop talenten in toplanden als Rusland en Thailand doping krijgen toegediend in de jacht op succes. ‘Die kinderen. Dat vond ik nog het ergste om te zien’, zegt Kuworge.

Prijzen gewonnen door Enzo Kuworge.Beeld Klaas Jan van der Weij / de Volkskrant

Tamás Aján, de corrupte Hongaarse voorzitter van de wereldbond IWF, stapte na 44 jaar op. De olympische kwalificatieprocedure ging op de schop in een poging de sport te redden. ‘Nu kun je je niet kwalificeren als je niet een aantal keren per jaar in actie bent gekomen, zodat je in elk geval getest wordt.’

Ondanks de hardnekkige geur van doping die om de sport hangt, houdt Kuworge van gewichtheffen. Hij begon er op zijn 8ste mee toen hij naast ijshockey een activiteit zocht voor in de zomer. ‘Ik ging met mijn oma mee naar fitness. Het viel op jonge leeftijd al op dat ik van nature heel sterk was. Het lijkt een sport van kracht, maar techniek is net zo belangrijk. Een centimeter te veel naar voren of naar achteren buigen en je kunt het gewicht niet dragen.’’

Als baby was Kuworge al een zwaargewicht. Moeder Ilona noemt 31 augustus 2001, de dag dat haar zoon ter wereld kwam, een ‘legendarische dag in het ziekenhuis’ die de dienstdoende gynaecoloog niet snel zal vergeten.

 ‘Ze hadden me al gewaarschuwd toen hij in de buik zat’, vertelt Ilona na het brengen van thee en chocola. ‘Enzo was een reuzenbaby. Zijn hoofd was erg groot met een omtrek van bijna 40 centimeter. Mijn buik voelde ook zo zwaar. Ik lag op de kraamkamer naast een vrouw die net was bevallen van een baby van 2.500 gram. Enzo was tien pond. Het leek alsof ik een peuter had gebaard naast die andere baby.’

Het gezin doet er alles aan om Kuworge naar de top te brengen. In de ochtend staan er zes boterhammen met eieren, bacon en tomaat klaar. In de middag couscous met kip en groenten. Tussendoor een eiwitshake. Dan avondeten en voor het slapen gaan eet Kuworge nog een liter yoghurt met banaan, havermout en eiwitpoeder.

De jonge gewichtheffer loopt gedurende de dag zo min mogelijk. Alle energie bewaart hij voor het trainen. Om de chronische pijn in zijn knieën te verlichten, gaan er zakken met ijs op de gewrichten na het trainen. De hele vriezer ligt vol.

Op donderdagmiddag pakt Kuworge de fiets naar de training. ‘Het is maar een paar honderd meter lopen, maar ik moet mijn benen ontzien. Die heb ik straks nodig.’

In de hal van Waalsport aangekomen, staat trainer Pierre Verkroost voor hem klaar. Verkroost traint Kuworge al vanaf zijn 8ste. ‘Enzo is een uniek talent. Natuurlijk is hij sterk, maar het zit bij hem vooral hier’, wijst Verkroost naar zijn hoofd. Kuworge is volgens zijn coach niet alleen fysiek maar ook mentaal heel sterk. ‘Hij kan in wedstrijden iets extra’s geven. Je hoeft hem dan niks meer te vertellen. Zijn wil om te winnen is enorm.’

Beeld Klaas Jan van der Weij / de Volkskrant

In de hal klinken op de achtergrond enorme klappen van de halters die op de matten vallen. Kuworge kan momenteel 171 kilogram trekken, de beweging waarbij het halter vanaf de grond in een beweging omhoog komt. Met stoten, vanaf de grond via een rustmoment op de schouders naar boven, komt hij tot 220 kilo. Samen is dat 391 kilo, maar om serieus mee te doen moet hij met trekken en stoten boven de 400 kilo komen.

Wie de top wil halen, moet vroeg beginnen, meent Verkroost. ‘Ook al hebben veel mensen daar vooroordelen over. Zijn moeder is wel eens naar me toegekomen omdat ze op een feestje hoorde dat het kindermishandeling was, wat Enzo deed.’

Onzin, vindt de trainer. ‘Mensen denken dat het slecht is, dat gewichtheffers niet meer groeien en dat ze altijd klein blijven. Dat is niet waar, kijk hoe lang Enzo is geworden. Gewichtheffers lijken soms uit verhouding omdat ze een zware romp en grote benen krijgen.’

Verkroost vecht ook tegen de dopingreputatie van de sport. ‘Het enige wat ik kan zeggen is dat wij het niet doen. Enzo is in zijn hele leven al een stuk of vijftig keer getest.’ Zelf kwam Verkroost in de jaren tachtig in de Oostbloklanden waar het normaal was om anabole steroïden te gebruiken. ‘Je wist het nooit helemaal zeker, maar vermoedens waren er wel. Soms maakte iemand een enorme ontwikkeling door en hoorde je daar later ineens niks meer van.’

Het heeft Kuworge, die op de Jeugd Olympische Spelen in 2018 brons won, prijzen gekost, denkt zijn coach. ‘In 2019 verloor hij een keer van een Armeniër. Laat ik zeggen dat ik zeker weet dat Enzo, die tweede werd, beter was.’

Verkroost hoopt dat de grote schoonmaak bij de wereldbond IWF zijn pupil nu prijzen gaat opleveren. ‘Dit is het moment dat onze sport door moet pakken. De cultuuromslag is echt nodig. Anders wordt onze olympische status ontnomen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden