Reportage Uitschakeling Duitsland

En toen werd Duitsland uitgeschakeld: in Berlijn een korte kreet van ontzetting, dan doffe stilte

Verslagen Duitsland-supporters woensdagavond bij de Brandenburger Tor in Berlijn. Beeld EPA

Voor het eerst in het WK voetbal verlaat Duitsland het toernooi na de groepsfase. De zomer van 2018 zou er weleens een kunnen worden van verdwijnende vanzelfsprekendheden.

Zelfs de blessuretijd bracht geen soelaas dit keer. Integendeel. Op het grote scherm op het voormalige vliegveld Tempelhof, zien ruim duizend Berlijners hoe Son Heung-min de bal in het lege doel van Manuel Neuer loopt. Duitsland 0, Zuid-Korea 2.

Na een korte kreet van ontzetting, kun je de bomen op het vliegveld horen ruisen. In de doffe stilte voltrekt zich een historische gebeurtenis: voor het eerst in de geschiedenis van het wereldkampioenschap voetbal verlaat Duitsland het toernooi na de groepsfase.

Het eindsignaal verbreekt de verlamming. Op het scherm verbergen spelers hun hoofd in hun handen. In Berlijn vegen een paar fans de geschminkte vlag van hun wangen. Iemand vertrapt een zwart-rood-geel zweetbandje. Kinderen beginnen te huilen maar destructiever dan dat wordt het niet. Geen vechtpartijen, scheldpartijen, geen gezeik over de scheids. Wel honderden mensen die haastig de aftocht blazen, de hoofden rood van bier, namiddagzon en ingehouden teleurstelling.

Het ware drama zit ’m in die sloffende voeten. In Berlijn, maar ook in het stadon van Kazan. ‘Dit is geen slowmotion, dit is het reële tempo’, zei commentator Bela Réthy op ZDF tijdens een van de vele momenten dat de Mannschaft de bal wezenloos rondspeelde.

‘Ze leken niet vooruit te branden’, zegt ook Kathrin (48), ‘Sloom, voorspelbaar, te slecht. Terecht verloren, ik kan het helaas niet anders zeggen.’ Een omhelzing als een verlept boeket. Ze stamelen elkaar hun verbazing toe. ‘Toch onverwacht. Totaal.’

De zomer van 2018 zou weleens de Duitse geschiedenis in kunnen gaan als de zomer van de verdwijnende vanzelfsprekendheden. Na bijna dertien jaar regeren wankelt Angela Merkel, topmannen uit de auto-industrie blijken net als gewone mensen in de gevangenis te kunnen belanden wegens fraude. En nu blijkt het Duitse voetbalelftal, nog twee weken regerend wereldkampioen, in de laatste minuten van een wedstrijd ook te kunnen verliezen.

Terwijl de rest van de wereld zich verkneukelt van leedvermaak (in Mexico werd het consulaat van Zuid-Korea uit liefde bestormd door juichende voetbalfans), dompelt Duitsland zich onder in de onvermijdelijke, striemende zelfkritiek.

‘We zijn hier verwend’, concludeert Nick Densich. De 25-jarige met gebroken been – ‘als ik fit was geweest had Löw mij ook meegenomen en dan was het natuurlijk anders afgelopen’ – realiseert dat vanavond voor het eerst. ‘Al mijn hele leven haalt Duitsland in toernooien minstens de halve finale. Dat is voor ons normaal.’

In 2006, het jaar van het WK in eigen land, het zomersprookje, was hij een tiener. In een Duitslandshirt lopen en met een vlag zwaaien tijdens de wedstrijd, iets wat voor oudere generaties een taboe was, want nationalistisch, is voor hem de gewoonste zaak van de wereld. Maar vandaag viel er niets te juichen.

De rek eruit

Een schuldige wil Densich niet aanwijzen, tenminste niet meteen. Maar na een paar verbale schijnbewegingen moet de bondscoach er toch als eerste aan geloven. ‘Bij Löw is de rek eruit, dat dacht ik al een tijdje en mijn voorgevoel werd bevestigd toen ik vorige maand de WK-selectie zag. Veel te veel oude spelers, mannen die niet meer gretig zijn.’

Hij doelt, zegt Denisch, in de eerste plaats op Mesut Özil. Hij hekelt de 29-jarige aanvaller niet in de eerste plaats vanwege diens omstreden foto met Erdogan. Al had hij wel gewenst dat de voetbaldbond na dat incident ‘harder had ingegrepen’. ‘Maar mijn kritiek gaat in de eerste plaats over zijn spel.’

In de media circuleren de afgelopen weken de meest uiteenlopende oorzaken voor Duitslands slechte spel. Na de eerste verloren wedstrijd tegen Mexico meldde zich in Bild een heel leger oudgedienden, onder wie Lothar Matthäus en Stefan Effenberg, vooral bekend om de opgestoken middelvinger die hem het WK in 1994 kostte. Zij vonden dat het huidige elftal karakter miste.

Op Twitter werd een wel heel opmerkelijk zondebok gevonden: Claudia Neumann, de vrouwelijke voetbalcommentator van ZDF. Het feit dat een vrouw nu WK-westrijden mocht verslaan, overigens niet die van Duitsland, werd door menigeen gezien als het begin van het einde van het Duitse voetbal.

Maar het toppunt van kinderachtigheid komt voor de rekening van twee mannen uit de technische staf van het Duitse team, die na de gewonnen wedstrijd tegen Zweden, achteraf gezien het enige lichtpunt van het toernooi, naar de bank van de tegenstander sprintten om daar een soort sliep-uit-dansje op te voeren. De Zweedse tv pakte er groot mee uit. Löw schorste de twee mannen.

In Berlijn vraagt de 22-jarige Mario zich hardop af of Löw moet opstappen na dit debacle omdat hij verzuimd heeft het elftal te verjongen. Uiteindelijk vindt hij van niet.

‘Het is beter om de teleurstelling even te laten bezinken, de situatie te overzien en de draad weer op te pakken. Waar vind je zo’n ervaren iemand als Löw?’ Vervang de naam Löw door Merkel en je hebt een argument dat dezer dagen in politiek Berlijn circuleert. Verandering; daar is Duitsland gewoon niet zo goed in.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.