'En maar blijven liegen. Schoon schip? my ass'

Als tweede Nederlandse atlete won Ria Stalman goud op de Zomerspelen. Haar succes in 1984 was te danken aan doping, bekent ze nu. De details laat Stalman achterwege, maar die lagen al lang op straat. (Update: de atletiekunie heeft besloten het nationale record van Stalman uit de boeken te halen).

Ria Stalman tijdens de Zomerspelen in '84. Ze won goud en werd kort daarna ontvangen op Papendal. Stalman staat uiterst rechts, naast de toenmalige premier Ruud Lubbers.Beeld ANP

De helft van haar leven heeft Ria Stalman in het openbaar ontkend dat ze doping gebruikte. 32 jaar na haar gouden medaille in Los Angeles bekende de 64-jarige voormalige discuswerpster alsnog, vrijdagavond in Andere Tijden Sport. Waarom? 'Ben ik misschien eindelijk eens van het gezeur af', zei ze.

Dat 'gezeur' heeft haar achtervolgd sinds ze in 1984 met een worp van 65.36 meter als tweede Nederlandse vrouw olympisch goud veroverde, na sprintster Fanny Blankers-Koen in 1948. Kort na de zege beschuldigde atletiekcoach Sjef Swinkels haar al van doping. Hoewel ze ontkende, verdween nooit de twijfel over haar prestaties. Elk decennium doken er nieuwe beschuldigingen op, vaak van oude getrouwen.

In Andere Tijden Sport gaf Stalman, die later als sportjournalist werkte voor onder meer het Algemeen Dagblad en Eurosport, eindelijk toe wat in journalistieke kring al lang voor waarheid werd aangenomen: ze gebruikte anabole steroïden, in navolging van de dominante discuswerpsters uit het voormalige Oostblok. Die prestaties van die vrouwen domineren nog steeds de wereldranglijst aller tijden.

Stalman: 'In de laatste tweeënhalf jaar van mijn carrière heb ik dagelijks een lichte dosis anabole steroïden gebruikt. En met lichte dosis bedoel ik iets tussen de 5 en 10 milligram per dag.'

'Get off my back'

Die mededeling bevatte de kern van haar bedrog, maar naar de details bleef het gissen. Ze zweeg over de exacte toedracht, net als bijvoorbeeld de wielrenners Michael Boogerd en Lance Armstrong deden tijdens hun publieke boetedoening. Het bleef bij summiere mededelingen: ze betrok de middelen tijdens haar studie Frans in Arizona via een arts die ze op het spoor kwam na een tip van een andere atleet.

Stalman was in het weekeinde niet voor commentaar beschikbaar, zoals ze al had aangekondigd in Andere Tijden Sport. 'Ik heb het nu gezegd. Voor mij is daarmee de kous af. Get off my back. Ze hoeven ook nooit meer bij me te komen voor een interview.'

In eerdere publicaties hebben verschillende voormalige vrienden en kennissen van Stalman een gedetailleerder beeld geschetst van de dopingperiode, tot ergernis van de voormalige atlete uit Delft. Zij verwijt vooral oud-trainingspartner Jennifer Smit en oud-atletenmanager Raymond de Vries, met wie ze eens een flat deelde, dat ze uit de school zijn geklapt.

'Ik ben geen matennaaier, zoals sommige mensen die ik ken', zei de oud-atlete op tv toen ze uitlegde waarom ze de naam van haar dopingarts en tipgever niet wilde prijsgeven.

Van links naar rechts: zwemster Jolanda de Rover (goud, 200 meter rugslag), staatssecretaris Joop van der Reijden, Stephan van den Berg (goud, windsurfen) en Annemarie Verstappen (onder meer brons op de 100 meter vrije slag).Beeld ANP

Interview

In 1992 verklaarde Smit in een geruchtmakend interview met de Krant op Zondag dat Stalman al in Nederland Winstrol gebruikte, een middel dat het verboden steroïd stanozolol bevatte - waar sprinter Ben Johnson tijdens de Zomerspelen van 1988 op werd gepakt.

In Nederland kreeg ze dat van een dokter. In Amerika haalde ze het over de grens in Mexico, op tientallen kilometers van haar woonplaats, waar zonder recept spierversterkende middelen te koop waren. Smit vergezelde haar soms bij het inkopen doen.

Die lezing van Smit is dit weekeinde in grote lijnen bevestigd door de journalist Paul van Gageldonk in De Limburger. Hij is naar eigen zeggen in 1985 al in vertrouwen genomen door Stalman. Op haar verzoek zweeg hij dertig jaar over de bekentenis. Als dopingfraudeur dacht ze in de journalistiek niet aan werk te komen.

Volgens de Krant op Zondag verliep de inkoop van verboden middelen niet altijd vlekkeloos. De Vlaamse journalist Paul Keysers ontdekte dat Stalman enkele maanden voor de Spelen van Los Angeles aan de grens was aangehouden in het bezit van grote hoeveelheden Winstrol. Openbaar aanklager Gregory Schulte zei destijds volgens de krant dat de atlete slechts een boete van 1.200 dollar kreeg, omdat ze de douane ervan wist te overtuigen dat de tabletten voor eigen gebruik waren.

Weinig bijzonders

Oud-manager De Vries heeft die anekdote bevestigd, in interviews en in zijn autobiografie uit 2009. 'Als je bij elkaar woont dan praat je gewoon over die dingen', zei hij in 1992.

Ook Stalman schreef in 1992 over het incident in het Algemeen Dagblad, al erkende ze niet dat de Winstrol-tabletten voor haar waren bestemd. Ze zei dat 'een overtreding van de douane-bepalingen nog geen sportovertreding is'. Ze deed de andere beschuldigingen van Smit af als 'onzin'. Bij Andere Tijden gebruikte ze vrijdag een sterker woord toen het grensincident ter sprake werd gebracht: 'Lulkoek'.

Volgens Smit deed Stalman weinig bijzonders. Het gebruik van stimulerende middelen was onder sporters aan de universiteit destijds 'heel normaal', ook al omdat de pillen zo gemakkelijk te verkrijgen waren in Mexico. In de schoolbanken waren studenten volgens haar openlijk in de weer met kleine pilletjes steroïden.

Dat is minder vreemd dan het klinkt. Onaangekondigde dopingcontroles bestonden niet, dus de risico's voor fraudeurs waren klein. Doping was schering en inslag in die periode, zoals later uit allerlei onderzoek is gebleken. Niet alleen in het Oostblok werd veel gebruikt, ook in Amerika werd atleten weinig in de weg gelegd om de Olympische Spelen van Los Angeles tot een succes te maken. Hoe het goud werd veroverd, deed er in die tijd niet toe.

Stalman had in Nederland ook weinig te duchten van de sportautoriteiten. Volgens Smit was het gemakkelijk om uit te vinden bij welke wedstrijden niet werd gecontroleerd op doping. De toenmalige trainingscoördinator van de bond zou dat zelfs vrijwillig hebben doorgegeven aan de vijftienvoudig nationaal kampioene (10 keer op discus, 5 x kogel).

Ria Stalman intens blij op het podium tijdens de medaille-uitreiking op de Olympische Spelen in Los Angeles, 1984.Beeld anp

Test

Dat ging vrijwel altijd goed, behalve bij de FBK Games in 1982 of 1983. Oud-manager De Vries vertelde zeven jaar geleden in De Telegraaf dat Stalman volgens een afspraak met de bond niet zou worden gecontroleerd. Na de wedstrijd kreeg Stalman, terwijl ze onder de douche stond, te horen dat ze toch een test moest ondergaan.

Ze vluchtte zo snel ze kon met behulp van een bevriende journalist, aldus De Vries. 'Is dat het bewijs dat ze anabolen gebruikt heeft? Nee. Is het zo dat ze anabolen gebruikt heeft? Ja, honderd procent zeker.'

Met haar bekentenis heeft Stalman elke twijfel over haar bedrog weggenomen. Ze legde op tv ook uit wat haar bewoog. Ze redeneerde dat ze de geblokte discuswerpsters uit het Oostblok alleen kon verslaan als zij ook verboden middelen zou nemen. Ze kon harder en beter trainen dankzij de anabolen. 'If you can't beat them, join hem. Nou, dat heb ik gedaan', zei ze zonder veel wroeging.

De ironie wil dat Stalman in Los Angeles slecht één Oostblokatlete hoefde te verslaan, een Roemeense die als derde eindigde. De andere werpsters ontbraken in 1984 bij de Zomerspelen wegens een massale boycot door communistische staten. Zij namen wraak op de westerse boycot van de Spelen van Moskou, vier jaar eerder.

Of het laatste woord nu is gezegd over Stalman? De Vries reageerde dit weekeinde op Twitter cynisch op haar boetedoening. 'En maar blijven liegen, vals beschuldigen. Schoon schip??? My ass.'


Belangrijke dopingzaken in Nederlandse atletiek

• Ria Stalman olympisch goud discuswerpen 1984, in 2015 gebruik anabole steroïden toegegeven

• Erik de Bruin, discuswerper, zilver WK atletiek 1991, in 1999 voor vier jaar geschorst wegens gebruik groeihormoon en anabole steroïden

• Troy Douglas, sprinter, in 1999 voor twee jaar geschorst wegens gebruik nandrolon

• Simon Vroemen, steeplechase, tweede EK atletiek in 2002, in 2010 voor twee jaar geschorst wegens gebruik methandiënon

• Adriënne Herzog, lange afstandloopster, brons EK cross 2009 en 2012, in 2014 voor 2 jaar geschorst wegens gebruik testosteron

• Khalid Choukoud, marathonloper en achtvoudig nationaal kampioen 10 kilometer en halve marathon, in 2007 voor twee jaar geschorst wegens gebruik stanozolol

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden