Sport Voetbal

Elke club mag weer dromen, van RKC tot Ajax. Ook dat is de charme van de eredivisie

De Ajaxspelers vieren de winst van de Johan Cruijff Schaal. Een nieuw kampioenschap lijkt een logische volgende stap voor de rijkste club van Nederland. Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Bij de start van de eredivisie hebben vele teams een metamorfose ondergaan. Maar Ajax is als rijkste club van Nederland de rest al ontstegen.

Nog tijdens de zomervakantie is de eredivisie weer begonnen, maar de Europese ambities van de Nederlandse clubs zijn al verflauwd. En de fans van FC Emmen en Fortuna Sittard zullen hun teams niet meer herkennen na de uittocht van tientallen spelers. Koester het geluk nu, is het adagium. Doelstellingen zijn zinloos, zolang de transfermarkt nog is geopend. Maar elke club mag weer dromen, van RKC tot Ajax. Ook dat is de charme van de eredivisie.

Niet alleen het duel om de Johan Cruijff Schaal illustreerde dat regerend kampioen Ajax verder is dan PSV. Vorig seizoen liep Eindhoven uit voor de sterren van Barcelona, Internazionale en Tottenham Hotspur in de Champions League. Nu moet de nummer 2 van Nederland eerst zien af te rekenen met FC Haugesund om play-offs te kunnen spelen voor een plaats in de veel minder aansprekende Europa League. FC Wie? De nummer 8 van Noorwegen. En PSV heeft geen enkele reden om die Europese laagvlieger te onderschatten.

Wie veronderstelde dat met de wederopstanding van het Nederlandse voetbal meteen een nieuwe lente werd aangekondigd, keerde na de vlotte uitschakeling van PSV door FC Bazel in de tweede voorronde van de Champions League snel terug in de realiteit. Het is naïef te denken dat twee Nederlandse clubs in de groepsfase van het Europese elitetoernooi de standaard kan zijn, hoe graag ook PSV structureel wil aansluiten bij de beste 32 teams in Europa.

Waarom spelen we in Nederland eigenlijk nog play-offs voor Europees voetbal als FC Utrecht zich door het nietige Zrinjski Mostar laat uitschakelen? Het ticket voor de tweede voorronde van de Europa League was een leuk afscheidscadeau voor coach Dick Advocaat. Zijn opvolger John van den Brom mocht donderdag meteen de eerste afgang noteren. De voorbereiding van FC Utrecht is nu al mislukt.

FC Haugesund-PSV, Feyenoord-Dinamo Tblisi en FC Marioepol-AZ zijn de grauwe affiches in de derde voorronde van de Europa League. Je kunt het voor PSV betitelen als strafcorvee. Toch mag Nederland zich al gelukkig prijzen als een van die ploegen via de play-offs de groepsfase van de tweede, Europese competitie bereikt. Hoe lang is het geleden dat Ajax in het voorportaal van de Champions League werd uitgeschakeld door clubs als Rosenborg en Salzburg?

Voor Ajax biedt de glorieuze veldtocht van vorig seizoen geen garantie dat het wederom wordt toegelaten tot het hoofdtoernooi van de Champions League. Met een bijzondere mix van ervaring en toptalenten wisten de Amsterdammers grootmachten als Real Madrid en Juventus te verrassen.

Maar de Champions League is er juist op gericht om dergelijke surprises zoveel mogelijk uit te sluiten, de Europese topclubs hebben niet voor niets serieuze plannen voor een gesloten competitie. Zo moet Ajax opnieuw achteraan beginnen in de Champions League, beroofd van twee spelers die het voetbal van de glimlach vertolkten. En wellicht maken na Matthijs de Ligt en Frenkie de Jong ook Hakim Ziyech en Donny van de Beek nog een transfer.

Ajax is vooralsnog alleen koning in eigen land. De directie investeerde 120 miljoen in een selectie, waarmee coach Erik ten Hag eindelijk hoofdprijzen kon opeisen. Met de transferinkomsten en de verdiensten uit de Champions League is het niet ondenkbaar dat Ajax de komende jaren zijn begroting royaal kan verdubbelen tot wellicht 250 miljoen euro.

De rijkste club van Nederland loopt steeds verder weg van de concurrentie, ook PSV moet passen wanneer de belangrijkste rivaal wederom mag cashen in de Champions League. De kampioen van 2020 lijkt al vast te staan, PSV moet nog een forse inhaalslag maken om de titelrace net zo spannend te maken als vorig seizoen. De andere ploegen zijn toeschouwer, waarbij AZ het zowel bestuurlijk als sportief uitgeholde Feyenoord kan overvleugelen.

In vele opzichten kan de eredivisie niet wedijveren met de competities in de grote, Europese landen. De beoogde veranderagenda bleek in de praktijk te leiden tot cosmetische veranderingen, omdat niemand bereid is om diep in eigen vlees te snijden. De solidariteit in de verdeling van mediagelden en inkomsten uit Europees voetbal is vooralsnog een symbolisch gebaar.

Zo telt de eredivisie nog altijd 18 clubs, wordt er nog tot 2021 op kunstgras gevoetbald en is slechts de versterkte degradatie uit de eredivisie een opvallende concessie. Is het nodig om voortaan de nummers 17 en 18 rechtstreeks te laten afvloeien en alleen de nummer 16 een ontsnappingsroute te bieden via de nacompetitie?

Juist die tombola voor acht ploegen uit de eerste divisie en twee uit de eredivisie illustreerde de marginale verschillen en versterkte de doorstroming. Zo keerden naast de kampioen FC Twente ook Sparta en RKC via een spectaculaire nacompetitie terug op het hoogste niveau. Al is RKC vanwege de versterkte degradatie gedoemd om na een jaar weer af te dalen naar de eerste divisie.

De zapcultuur is ook manifest in het profvoetbal, honkvaste spelers zijn een zeldzaamheid en clubs ondergaan vrijwillig een metamorfose om zich te versterken. FC Emmen kan zondag bij de seizoensouverture tegen FC Groningen de 15 nieuwe teamgenoten van icoon Anco Jansen voorstellen. Emmen is nog niet uitgewinkeld, want de club zag maar liefst 21 spelers vertrekken. Clubliefde is allang een relatief begrip.

In niets lijkt de selectie van trainer Dick Lukkien nog op het stuntteam dat bij zijn debuut in de eredivisie zo knap op de 14e plaats eindigde. Ook de directie in Emmen volgt de trend om de successupporters, die vooral affiniteit hebben met een winnend team, te paaien.

En bij Fortuna Sittard mag Sjors Ultee als jongste trainer in het betaalde voetbal onder de hoede van oud-prof Kevin Hofland ook al een vreemdelingenlegioen opstellen. Koselev, Passlack, Ninaj, Amiot, Pinto, Carbonell, Karjalainen, Damascan, Sambou; waar is het volgende Limburgse talent als Perr Schuurs die nu bij Ajax doorbreekt?

Nederland is niet alleen het ideale tussenstation voor jonge internationals uit Brazilië, Argentinië of Mexico, de eredivisie profileert zich ook als het paradijs van de jeugd. Nederland is en blijft een opleidingsland, dat maakt de eredivisie zo’n aantrekkelijk podium. In het spoor van Matthijs de Ligt en Frenkie de Jong zullen nieuwe topspelers opstaan.

Orkun Kökcü wil komend seizoen Feyenoord kleur geven, zoals Cody Gakpo en Mohammed Ihattaren al eerder bij PSV opstonden. En voor de dartele AZ-aanvallers Myron Boadu en Calvin Stengs ga je naar het stadion. Iedereen zoekt nieuw geluk om aan steeds hogere verwachtingen te kunnen voldoen. Maar het geluk is vluchtiger en daardoor meer inwisselbaar dan ooit.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden