Eindelijk weer een reden om af te vallen

Als iemand zich in de tragische held Oblomov uit de gelijknamige roman van de Russische schrijver Gontsjarov moet hebben herkend, is het oud-tennisser Jevgeni Kafelnikov....

Robèrt Misset en Jiri Büller

Dit voorjaar keek Kafelnikov in de spiegel en schrok van zichzelf. ‘Daar stond ik, dik, vadsig en lui. Ik woog 125 kilo. Ik kon dat beeld van mezelf niet langer accepteren. Het was een pijnlijke confrontatie. Ik had mijn leven afgestemd op mijn dochter Alesja. Het werd tijd om ook voor mezelf te gaan zorgen. Ik besloot weer te gaan lijken op de Kafelnikov, zoals de fans hem tot vijf jaar geleden kenden.’

In de kleedkamer van het Indoorsportcentrum in Eindhoven kijkt de Kroaat Goran Ivanisevic hoofdschuddend toe hoe zijn Russische collega zich uitkleedt. ‘Geen wonder dat je al na een rally loopt te puffen’, zegt Ivanisevic, lachend. ‘Er moet zeker acht kilo af en dan kunnen we weer van je genieten.’

En als de 106 kilo zware Kafelnikov onder de douche is verdwenen: ‘Zjenja heeft nog steeds een geweldig balgevoel. Maar als je te zwaar bent, denk je elk moment dat je een hartaanval krijgt.’

Kafelnikov verliest bij de Afas Classics voor gepensioneerde tennishelden zijn drie partijen tegen Chang, Haarhuis en Ivanisevic. Maar de 34-jarige Rus is de toernooidirecteuren Paul Haarhuis en Jacco Eltingh dankbaar voor de invitatie. ‘Het voelt alsof ik mijn familie heb teruggevonden.’

Vijf jaar lang luisterde hij naar niemand. ‘Het leek alsof mijn hersens geblokkeerd waren. Na mijn afscheid als tennisprof wilde ik alleen nog thuis zijn. Maar ik ervoer een enorme leegte, ik raakte depressief. Van een moordend schema van twaalf maanden tennis viel ik terug naar niets. En niets doen wordt saai. Ik wilde iets om handen hebben. Nu bracht ik mijn dochter naar school en was de dag alweer voorbij.’

Hij vluchtte in het golf en zocht afleiding aan de pokertafel. ‘Ik zocht dezelfde kick, ik wilde net als in het tennis de adrenaline door mijn bloed voelen pompen na een overwinning’, vertelt hij in de spelerslounge in Eindhoven. ‘Ik heb in Las Vegas nog aan het WK poker meegedaan. Ik pokerde ook intensief op het internet. Ik ging ’s ochtends om tien uur naar bed en stond weer op als het al donker was. Ik wist niet meer of het dag of nacht was. Ik leefde ongezond.

‘Ik maakte de klassieke fout door hetzelfde gevoel te zoeken buiten de sport. Het gevoel na een gewonnen Grand Slamfinale komt namelijk nooit meer terug.’

Op het hoogtepunt van zijn carrière maakte Kafelnikov de aftakeling van Boris Becker mee. ‘Becker zei dat hij aan zelfmoord had gedacht. Ik was nog jong en begreep niet dat een icoon als Becker zulke dingen zei. Nu begrijp ik wat hij bedoelde.

‘Het is de tragiek van de topsporter dat hij na zijn afscheid een leegte ervaart die moeilijk op te vullen is. Sommige oud-sporters vluchtten in de drugs. Becker heeft idiote dingen gedaan. Godzijdank had ik mijn dochtertje. Zonder haar had het ook met mij rampzalig kunnen aflopen.’

In de vrije val van zijn landgenoot Marat Safin herkent Kafelnikov zijn eigen worsteling. ‘Ik ben in Moskou al vier jaar niet in een nachtclub geweest.’ En lachend: ‘Safin kan er geen dag buiten. Hij herinnert mij aan hoe ik vijf jaar geleden was. Het zal niet lang duren voor ook Safin met tennis stopt. Het probleem van Safin is dat hij geen doelen meer heeft. Hij zegt voortdurend dat hij niet dezelfde fout zal maken als ik. Maar ik zie dezelfde symptomen.’

Elena Dementjeva vroeg Kafelnikov of hij haar wilde coachen. Het werd geen succes. ‘Zjenja kwam zijn bed niet uit’, vertelde de olympisch kampioene van Peking. Kafelnikov: ‘Coachen is niks voor mij. Ik wil mijn eigen normen in de sport niet op een ander projecteren. Misschien word ik ooit Davis Cupcaptain als Tarpitsjev ermee ophoudt.’

In 2003 werd Kafelnikov verzocht of hij zich kandidaat wilde stellen voor de Doema, het Russische parlement. ‘Ik was er op mijn 29ste nog niet aan toe. Ik heb meer levenswijsheid nodig, maar in de toekomst sluit ik een rol in de politiek niet uit.’

Kafelnikov zou ook graag als ambassadeur willen fungeren van de Olympische Winterspelen in 2014 in zijn geboorteplaats Sotsji. ‘Als ik maar iets vind, dat me bezighoudt. Dat me dwingt ’s ochtends om acht uur op te staan om aan het werk te gaan. Anders is het leven zinloos.’

Tennis fungeert nu even als therapie, beseft Kafelnikov. Alleen op de baan kan hij zijn verloren identiteit hervinden. ‘Tennis verschafte me mijn geloofwaardigheid. Ik zal niet worden herinnerd als een succesvolle zakenman, ook al ik verdien ik miljoenen dollars met mijn investeringen in Rusland. Kafelnikov is de voormalige Grand Slamkampioen. Of ik het nu wil of niet; ik zal voor altijd met de tennissport blijven verbonden.

‘Ik ben er vijf jaar voor op de vlucht geweest. Nu moet het tennis me iets van mijn oude glans teruggeven. Ik heb genoten hier, ik proefde een sprankje van het verleden. Het tennis geeft me mijn oude leven terug.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden