Column Paul Onkenhout

Eindelijk ging het voetbal zelf in de aanval tegen racisme

Een jaar of dertig geleden was racisme in voetbalstadions de gewoonste zaak van de wereld en kortgeleden trouwens ook nog, of is iedereen alweer vergeten dat bij Ajax een pop werd opgeknoopt die Kenneth Vermeer moest voorstellen, bij Feyenoord een opblaasbanaan werd gegooid naar een donkere aanvaller van AS Roma en bij ADO Den Haag zogenoemde oerwoudgeluiden werden gemaakt als Ajacied Riechedly Bazoer aan de bal was?

Tijdens het schrijven van een column over een racistisch incident in een voetbalstadion, zoals zondag in Den Bosch, zorg ik er altijd voor dat ik een paar dingen bij de hand heb. Zo doe ik dat al jaren, want er verandert nooit wat. 

De verhaallijnen zijn al dertig jaar lang identiek. Er wordt schande van gesproken in praatprogramma’s op tv en in krantencommentaren (1), de KNVB verspreidt een verklaring die de onmacht van de bond verraadt (2), in de Tweede Kamer roepen volksvertegenwoordigers de minister ter verantwoording (3), de minister speelt de bal snel door naar de KNVB (4) en het wordt stil (5), tenminste, tot het volgende incident, daarna begint alles weer van voren af aan.

Om mijn eigen verontwaardiging na racistische incidenten te illustreren pak ik er altijd een oud citaat van voetbalschrijver Nico Scheepmaker bij. Eind jaren tachtig schreef Scheepmaker over voetbalvandalen dat hun gedrag hem tot zijn grote ergernis zo agressief maakte, dat hij ‘tenslotte hoopte dat de politiehonden op ze af zouden worden gestuurd en dat ze met de lange lat of gummiknuppel in elkaar zouden worden geslagen’ – precies mijn gevoel, gecombineerd met chagrijn over mijn eigen cynisme.

Aansluitend haal ik posters van Dennis Bergkamp en Clarence Seedorf uit de kast, uit 1992. If racism wins sport loses, heette de actie waaraan ze meewerkten. Geholpen heeft het niet, weet iedereen dan meteen.

Om het historische perspectief nog beter te schetsen en aan te tonen dat het jongste incident niet op zichzelf staat, gooi ik er ten slotte een paar citaten tegenaan van Ajax-doelman Stanley Menzo uit een huiveringwekkend interview met Frénk van der Linden in NRC Handelsblad, in 1991.

Menzo somde de scheldwoorden op die hem zoal ter ore kwamen in stadions: kankerneger, hoerenjong, pleurisnikker, baviaan of vuile jood. Dezelfde drek werd zondag in stadion De Vliert over Ahmad Mendes Moreira uitgestort. Er was weer eens niks veranderd.

Maar zondag al sprak Memphis Depay op Twitter zijn woede uit. ‘I’m sick and tired to see these images over and over!’, was zijn tekst bij een foto van Mendes Moreira. Hij drong bij de KNVB en de UEFA aan op actie. Ook op Twitter riep een andere international, Merel van Dongen, de trainer van FC Den Bosch ter verantwoording. Hij had Mendes Moreira een zielig mannetje genoemd.

In de dagen erna namen ook Oranje-aanvoerder Georginio Wijnaldum, bondscoach Ronald Koeman, Robin van Persie, Mark van Bommel en Edgar Davids in harde bewoordingen stelling. Alle internationals deelden een foto waarop ze in een cirkel staan, met de tekst ‘Enough is enough’ en Wijnaldum en Frenkie de Jong toonden in de wedstrijd tegen Estland na een doelpunt hun eensgezindheid met een magnifiek gebaar. De steun van de KNVB was opvallend.

Eindelijk viel het voetbal zelf aan. Davids kleunde erin op Instagram. Hij trok de incidenten in Den Bosch breder en nam stelling tegen de politiek en ‘voetbalpraatprogramma’s en andere media’ die groepen tegen elkaar opzetten. ‘De boodschap van verbinding is niet hip meer terwijl daar juist een enorme behoefte aan bestaat.’ 

Niet eerder spraken voetballers zich zo fel en zo massaal uit na een opleving van racisme. Er is meer woede en de schroom om die woede uit te spreken, is geheel verdwenen, voor het eerst sinds Stanley Menzo. Het is anders dan al die andere keren. Er is nog niks gewonnen, maar het kantelt.

Verslaggever Bart Vlietstra sprak een dag na de incidenten in Den Bosch met Ahmad Mendes Moreira. Hier het interview. ‘Dit is een heel zwarte bladzijde, maar ik geloof in dit land. Nog steeds.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden