Een man leest over de eliminatie van het Italiaanse voetbalteam.
Een man leest over de eliminatie van het Italiaanse voetbalteam. © ANP

Einde van een tijdperk: uitschakeling van voetballand Italië komt niet onverwacht

Natuurlijk huilde Italië hete tranen om het eerste gemiste WK sinds 1958, zo heet als Italië kan huilen. Maar de uitschakeling voor het eindtoernooi in Rusland is geen toeval.

Italië is gewoon niet zo goed, zeker niet in creatief opzicht. De Squadra Azzurra voetbalde fantasieloos in de play-off tegen Zweden, door een generatie van wat ouderen op hun retour en nieuwelingen van wie niet eentje tot het topsegment van Europa behoort, laat staan tot de besten van de wereld.

Het einde van een tijdperk

Want wie is dan de grote speler van Italië, wie is de grote uitblinker, de voetballer die het verschil kan maken met de Europese subtop, waartoe ook overwinnaar Zweden behoort? Die is er niet. Uitgerekend in 2017 namen de twee mooiste en beste Italiaanse voetballers van de laatste decennia afscheid.

Andrea Pirlo en Francesco Totti, iconen van creativiteit en gratie, vormende spelers van de wereldkampioensploeg van 2006. Hun stoppen markeert het einde van een tijdperk. Alsof het zo moest zijn in 2017, alsof het afscheid een omen was van wat zich maandag in Milaan afspeelde, een redelijk radeloos aanvallend Italië tegen een stug tegenhoudend Zweden. Zweden vierde de kwalificatie uitzinnig, tot het kolderieke omverlopen van een tafel met analytici toe.

Viervoudig wereldkampioen Italië is tegenwoordig in zekere zin een groot, klein voetballand, met een generatie van weinig tot de verbeelding sprekende spelers

Klein, groot voetballand

Voetballend Italië is in crisis, misschien nog meer dan Nederland. Nederland kan zeggen dat het een klein, groot voetballand is dat logischerwijs af en toe ontbreekt op een eindronde. Viervoudig wereldkampioen Italië is tegenwoordig in zekere zin een groot, klein voetballand, met een generatie van weinig tot de verbeelding sprekende spelers, of het moeten verdedigers als Chiellini en Bonucci zijn, of natuurlijk de grote doelman Buffon, bij wie de tranen vrijuit stroomden na 174 interlands. Het was zijn afscheid. De schitterende sportman feliciteerde de Zweden, alvorens diep bedroefd zijn laatste rede uit te spreken.

Sinds de wereldtitel van 2006, die vrijwel samenviel met een ophefmakend omkoopschandaal rond Juventus, is de teloorgang bij de nationale ploeg zichtbaar.

Op de EK's viel de schade mee, met de onverwachte finale van 2012 met bondscoach Prandelli en, in 2016, de kwartfinale aan de hand van tactisch genie Conte. Hij wist de povere kwaliteit te maskeren door op papier betere tegenstanders met een schitterend strijdplan af te troeven. Italië schakelde kampioen Spanje uit.

Aftakelende stijliconen

Italiaanse spelers kleden en verzorgen zich nog steeds als stijliconen. Ze kunnen alleen niet meer zo heel goed voetballen

In zowel 2010 als 2014 volgde op het WK een roemloze aftocht in de groep. Gelijke spelen tegen Nieuw-Zeeland en Paraguay in Zuid-Afrika, gevoegd bij een nederlaag tegen Slowakije. In 2014 gingen duels met Costa Rica en Uruguay verloren, en werd alleen gewonnen van Engeland.

Italiaanse spelers kleden en verzorgen zich nog steeds als stijliconen. Ze kunnen alleen niet meer zo heel goed voetballen, althans, niet beter dan tal van andere Europeanen uit de bijna oneindige middenmoot. Waar Zweden na het vertrek van Ibrahimovic besefte dat alleen perfect teamwerk kans zou bieden, oogde Italië als een verzameling losse pionnen, met een oudere bondscoach (Ventura) die het ook niet meer wist.

Fine

Zweden had geluk, zeker. In de groep met Nederland, dat vier punten pakte in de twee onderlinge wedstrijden. En ook tegen de Italianen, die meer kansen hadden, zonder tot werkelijk goed spel te komen. Italiaanse media kondigden na de uitschakeling de revolutie aan. Maar wat is revolutie? De clubs zagen al eerder in dat hun stadions gedateerd zijn en dat hun leidende rol in Europa van bijna dertig jaar geleden verloren is gegaan. De competitie wordt al jaren beheerst door Juventus, waarbij vrijwel alle aanvallend belangrijke spelers buitenlanders zijn: van Dybala tot Higuaín, van Mandzukic tot Cuadrado. Grote clubs als AC Milan en Inter zijn overgenomen door Chinezen.

Net als in Nederland is de tijd aangebroken om na te denken over hervormingen. 'Einde', schreef de roze sportkrant Gazzetta dello Sport op de voorpagina, over een grote foto met Buffon. Zo is het precies.